Қамоқдаги инсон борки озодликка чиқиш ҳақида ўйлайди. Аксарият маҳкумлар ўз муддатини ўтаб ёки афвга муносиб кўрилиб эркинликка эришсалар, айримлари жуда антиқа усулларни қўллаб, қочиб кетишнинг уддасидан чиқади. Зиндонлар пайдо бўлибдики, улардан қочувчилар ҳам пайдо бўлган. Қамоқхоналар такомиллаштирилгани сари маҳкумлар ҳам улардан қочишнинг янги-янги усулларини топаверадилар. Америкалик киноижодкорлар томонидан яратилган “Панжара ортида” (“Побег”) сериалининг оламшумул шуҳрат қозониши ҳам бежиз эмас. Албатта, қочиш саҳнаси тасвирланган фильмлар жуда кўп ва уларда турли-туман усуллар кўрсатилган. Бироқ қамоқхоналар ҳам анойи эмас, шу боис ҳаётда у қадар ноодатий қочишлар кам иш беради.

Маълумот ўрнида: Маҳкум – айби исботланган, суд ҳукми билан маълум жазо тайин қилинган шахс. Маҳбус – ҳибсга олинган, ҳали тергов жараёнида сақланаётган шахс.

Туркиядан қочиш

Америкалик Билли Хэйес Туркияда наркотик моддалар билан қўлга тушади ва панжара ортига равона бўлади. Унинг қамоқдан қочиши унча қизиқмас. Лекин турмадан қутулиб, Туркия чегараларини тарк этиши ҳақиқий триллер. У ҳар куни сочини ҳар хил рангга бўяб кўчага чиқади ва шу йўл билан изқуварларни чалғитади. Ҳамма унинг мамлакатдан чиқиб кетишга уринишини яхши биларди ва чегараларга эътибор қаратилади. Аммо Хэйес дастлабки бир неча кунни атайлаб кутишда ўтказади ва назорат сусайиши билан қайиққа тушиб денгиз орқали Греция сари йўл олади. Тўфонларда қолиб кетса-да, соғ-саломат қирғоққа чиқади ва АҚШга жўнайди.

Туркия жиноятчини қайтаришни талаб қилади, аммо АҚШ бунга кўнмайди ва Билли Хэйес хотиржам ҳаёт кечираверади. Воқеанинг энг эътиборли жиҳати Билли ўзининг қочиши тафсилотларига бағишлаб китоб ёзади ҳамда машҳурликка эришади. Китоб асосида “Ярим тундаги экспресс” фильми ишланади ва бу киноасар ҳам шуҳрат қозонади.

Вьетнам даҳшати

Замонавий дунё тарихидаги энг қонли урушлардан бири АҚШ-Вьетнам урушидир. Умуман мантиқсиз ва аниқ мақсадсиз бу урушга АҚШнинг жуда катта ресурси сарфланган ҳамда кўп қурбонлар берилган. АҚШ аскари учун вьетнамликлар қўлига асир тушиш ҳақиқий даҳшатнинг ўзгинаси эди. Чунки қийноқлар шу даражада оғир, тутқунликдан қочиб кетиш эса мутлақо иложсиз бўлган.

Америкалик учувчи Дитер Денглер озодликда ҳам турли қулфларни, кишанларни очишда моҳир эди. 1966 йилда унинг самолёти уриб туширилиб, ўзи асирга олинганида мана шу ҳунари иш беради. У ўзи ва бир неча дўстини қийнаб турган қандала ва кишанларни амаллаб ечишнинг уддасидан чиқади. Жами 7 киши бўлган америкалик аскарлар соқчиларнинг қуролларини ўғирлаб жунглига қочишади. Озодлик янги синовларни тайёрлаб турган эди. Улар 23 кун давомида тропик ўрмонда кучли жазирама, очлик ва газандалар орасида қолиб кетишади. 7 нафар аскардан 5 нафари азобларда жон беради, Денглер ва бир дўсти тирик қолади. Улар амаллаб АҚШ базасига етиб боришади ва Вьетнам қамоғидан қочган илк аскарлар сифатида тарихда қолишади.