«Ҳамма чуқур умидсизликда, кайфият жуда ёмон» – WP россиялик тадбиркорлар билан суҳбатлашди

Россия ҳарбийларнинг Украина бўйлаб йўллаган навбатдаги ракета зарбаларидан кейин россиялик амалдорлар ва тадбиркорларнинг бир қисми «тушкунликка тушиб қолган». The Washington Post нашри ёзишича, улар бу ҳаракат мамлакатдаги сиёсий ва иқтисодий аҳвол янада ёмонлашишига сабаб бўлади деган фикрда.

Нашр билан суҳбатда бир неча мансабдорлар бу зарбалар Путин буйруғи билан берилгани ва ундан кўзланган мақсад Россия армияси манзилига йўлланаётган танқидларни вақтинча эсдан чиқариш бўлганини айтган. «Жанг майдонида бошқа муаммолар ҳам бор. Бу зарбалар танқидлар босимини камайтиради деб ўйламайман», дейди тадбиркорлардан бири.

Яна бир тадбиркор фикрича, ракеталар орқали Украинанинг энергия тизимига зарба бериб, уруш қишгача чўзиб турилса ҳам, Россияда бундай ҳаракатларни давом эттириш учун ҳарбий имконият йўқ. Тўғри, ракеталар ишлаб чиқарилмоқда, лекин захираларни тўлдира оладиган даражада эмас.

«Ҳеч кимни кво-статуси қаноатлантирмайди. Ҳарбий ёки сиёсий ғалабанинг имкони йўқлиги кўриниб турибди, аммо ютқазиш ҳам имконсиз. Бу худди шахматдаги танг ҳолатни эслатади – ҳар бир юриш олдингисидан ёмонроқ, лекин ҳеч қандай юриш қилмасликнинг ҳам имкони йўқ», дейди суҳбатдош.

Ёзда Россия ҳукуматидагилар ҳаммаси ўхшаяпти деб ўйлай бошлашган, WP билан суҳбатлашган тадбиркорлардан бири эса энди бу оптимизм ҳам барбод бўлганини айтди. «Одамлар уларнинг келажаги йўқ эканини кўрмоқда», дейди у.

Москвалик тадбиркорлардан бири сафарбарлик Путин легитимлигининг асоси бўлмиш унинг машҳурлигига салбий таъсир қилди деб ҳисоблайди. Унинг фикрича, сафарбар қилинганларнинг жасади келишни бошласа, аҳвол янада ёмонлашади. «Бир неча ойдан кейин вазият янада ёмонлашади: жамиятда кайфият тушиб кетади. Ҳаммаси фронтдаги вазиятга боғлиқ», дейди тадбиркор.

«Путинда қилиши мумкин бўлган вариантлар кўп эмас. Фуқаролик инфратузилмасига зарба беришдан ташқари Путин энди фақат тактик ядро қуролини ишлатиши мумкин. Агар Украина қарши ҳужумни кучайтирса, Путин яна нима қилиш ҳақида бош қотиришга мажбур бўлади», дейди ҳозир АҚШда яшаётган Россиянинг собиқ молия вазири ўринбосари Сергей Алексашенко.

WP билан суҳбатлашган москвалик тадбиркорнинг фикрича, Кремлда кўп бора айтилаётган бўлса-да, Москвада кўпчилик Путин ядро қуролини ишлатишига ишонмайди. Унинг фикрича, ана ўшанда Россия президентида бошқа йўл қолмайди, Хитой эса бундай эскалацияга йўл қўймаслиги мумкин. «Хитойликлар бундай «Пандора қутиси» очилишини истамайди», дейди у.

Тадбиркор яна бир қизиқ фикрни илгари сурди. «Саудия Арабистони нефт қазиб олишни камайтириш орқали амалга оширган қўллаб-қувватлови (оқибатда нефт нархи кўтарилади) Путинга ишонч тақдим этди. Энди у Европа ўз ҳудудида пайдо бўлаётган инқироз туфайли Украинага ёрдам беришни бир муддат унутади деб ўйламоқда. Бир сўз билан айтганда, бу уруш кимдир чарчаб қолгунича давом этадиганга ўхшаяпти. У бир томон имкониятни йўқотгач тугайди», дейди суҳбатдош.

Россиялик тадбиркорлар ва иқтисодчиларнинг фикрича, эндиликда Ғарб санкциялари Россия иқтисодига кескинроқ таъсир қилишни бошлайди, «Катта еттилик» белгилашни кўзлаётган Россия нефтига нисбатан чекланган нарх эса янада кескин зарба беради. Иқтисодчилар Путинга урушни давом эттириш учун кўп пул керак эканини унутмаслик лозимлигига урғу қаратмоқда.

«Путинга Эронга ёки Шимолий Кореяга қурол учун тўлашга кўп пул керак. Аммо декабрга бориб бутунлай бошқача реалликни кўрамиз», дейди иқтисодчи Сергей Гуриев.

Газета суҳбатдошларидан бири фронтдан келаётган ҳар қандай янгилик Россия иқтисодиётига зарба ўлароқ таъсир қилаётганини айтмоқда. «Бўлаётган воқеалардан тадбиркорлик зарар кўрмоқда. Ҳамма келажакдаги инвестицион режаларини чеккага суриб қўйган», дейди тадбиркор.

Яна икки тадбиркор Россия Ғарбга сотолмайдиган нарсаларни Хитой, Ҳиндистон ёки Қозоғистонга йўналтиради деган ишонч ҳам аллақачон барбод бўлди деган фикрда. Қозоғистон Россияга кетаётган баъзи Европа товарларини блоклашни, Хитой эса баъзи нарсаларни олишни тўхтата бошлади. «Ҳамма чуқур умидсизликда, кайфият жуда ёмон», дейди юқори мартабали рус тадбиркори.

Washington Post нашри қайд этишича, Москва элитасида мамлакат раҳбариятидаги ўзгаришлар ҳақида охирги 20 йилдагига қараганда кўпроқ гапира бошлашган. Шу билан бирга уларнинг ҳеч бири бу қачон ва қандай содир бўлишини айта олмайди.

«Биз инқилоб ҳолатига кириб боряпмиз. Ҳамма қачондир ҳукуматда ёки уруш майдонида нимадир ўзгаришини кутмоқда. «Қирғийлар» кескинроқ ҳаракат қилишни сўрамоқда, «кабутарлар» эса ҳеч қандай урушни истамайди. Сиёсий бошқарув ўзгариш пайти келгандек, аммо бу қачон ва қандай амалга ошишини ҳеч ким билмайди», дейди WP билан суҳбатда бўлган амалдорлардан бири.