Хитойнинг ЕИдаги элчиси Россия билан «чегарасиз дўстлик» ҳақидаги баёнотни «расмиятчилик» деб атади

Хитой Россиянинг Украинага босқинини қўлламайди ва Россияга ҳарбий ёрдам кўрсатмайди. Шунингдек, Қрим ҳамда Донбассни Россияники деб тан олмайди. Бу ҳақда Хитойнинг Европа Иттифоқидаги доимий вакили Фу Сун АҚШнинг The New York Times нашри билан суҳбатда айтди.

Эътиборлиси, Америка нашри билан суҳбатдан аввал Хитойнинг ЕИдаги вакили Еврокомиссия раиси Урсула фон дер Ляйен ҳамда Франция президенти Эммануэл Макрон билан учрашган. Макрон ва Ляйен эса бугун 5 апрел куни Хитойга борди. Улар Си Жинпинг билан Украинадаги урушни тезроқ тўхтатиш масаласини муҳокама қилмоқчи.

Америка нашрида ёзилишича, хитойлик дипломат суҳбат давомида Москва билан муносабатлар ҳақида гапиришдан «қочган». Унинг сўзларига кўра, танқидчилар Хитой ва Россия ўртасидаги муносабатларни нотўғри талқин қилган.

Чегарасиз дўстлик йўқми?

Интервю давомида Фу Сун Россия ҳамда Хитойнинг «чегарасиз дўстлик» ҳақида баёнотига изоҳ берар экан, «Чегарасиз дўстлик дейиш риторикадан (қуруқ расмиятчилик) бошқа нарса эмас»лигини айтди.

Россия ва Хитой «чегарасиз дўстлик» мазмунида баёнот берганмиди? Ҳа, шунга яқин гап бўлган. Си Жинпинг Москвада Путин билан учрашганидан кейин Кремл сайтида икки томоннинг қўшма баёноти эълон қилинганди. Унда хусусан шундай дейилади: «Икки давлат ўртасидаги дўстлик муносабатларида чегара йўқ, ҳамкорликда чекланган ҳудудлар йўқ, икки томоннинг стратегик муносабатларини мустаҳкамлаш учинчи томонга қаратилмаган».

Хитой вакилининг айтишича, мамлакат Россиянинг Украинага босқинини қораламаган, чунки Москванинг гўёки «НАТОга қарши мудофаа жанги олиб бораётгани»ни тушуниш билан қабул қилган. «Можаронинг ҳақиқий сабаблари Ғарб етакчилари айтаётганидан мураккаброқ», деган Фу Сун.

Кремл Хитойнинг ЕИдаги элчиси берган баёнотни изоҳлар экан бу борада Путин ва Си Жинпинг ўртасидаги Москвада ўтган учрашув мазмунига эътибор қаратиш ўринли бўлишини билдирган.

«Томонлар бир-бирини қай даражада тушуниши Россия – Хитой музокаралари якунида имзоланган икки ҳужжатда ўз аксини топган. Бу ҳужжатлар жуда эҳтиёткорлик билан тузилган ва айнан улар бу борадаги барча саволларга жавоб бўла олади», деди Путиннинг матбуот котиби Дмитрий Песков.

20-22 март кунлари Хитой етакчиси Си Жинпинг Москвада бўлиб Путин билан учрашув ўтказганди. Бу Хитой раисининг уруш бошланганидан буён Россияга илк ташрифи бўлди. Мулоқот вақтида улар бир-бирини «қадрдон дўстим» деб атади. АҚШда Хитой етакчисининг бу ташрифини Пекин Россиянинг Украинага босқинини дипломатик йўл билан «ёпди-ёпди қилиш»га уринмоқда деб талқин қилинди.

2023 йил феврал ойида АҚШ давлат котиби Энтони Блинкен Хитой Россияга «ҳалокатли бўлмаган» ҳарбий ёрдам кўрсатаётгани, томонлар қурол-яроғ етказиб бериш масаласини ҳам кўриб чиқаётганини айтганди. Си Жинпинг Москвага боришидан аввал эса Американинг Politico нашри Хитой компаниялари Россияга қурол ва учувчисиз қурилмалар сотаётгани, шунингдек, руслар қурол ишлаб чиқаришда фойдаланиши мумкин бўлган электрон компонентлар етказиб бераётгани ҳақида ёзганди.

Журналист Хитой вакилидан нега Си Жинпинг Украина президенти Володимир Зеленскийга қўнғироқ қилмаётганини сўраган. Фу Сун эса Хитой етакчиси жуда банд одам эканини айтган: «Биламан, одамлар президентларнинг ўзаро суҳбатига алоҳида эътибор қаратишади. Лекин жаноб Си президент Зеленский билан гаплашмаётгани Хитой Украина масаласида Россия томонида эканини билдирмайди».

Фу Сун суҳбат давомида АҚШ давлат котиби Энтони Блинкенни у Хитой Россияга ҳалокатли қуроллар етказиб бериш имкониятини кўраётгани ҳақида гапиргани учун танқид қилди. Хитой вакилининг сўзларига кўра, Блинкен «телевизорга чиқиб ёлғон гапириб юрибди».

Еврокомиссия раҳбари Урсула фон дер Ляйен Хитойга йўл олишидан аввал Европа Иттифоқининг Чин ўлкаси билан муносабатларини «алоҳида ва мураккаб» деб атади. Унинг фикрича, дунёнинг энг қудратли давлатига айланишни истаётган ва катта глобал ўйинчи бўлган Хитойнинг фикри ҳурмат қилишга муносиб. Фу Сун Еврокомиссия раҳбарининг бу сўзларини «ажойиб сигнал» деб атади.