Ғарб Россияга қарши санкцияларни янада кучайтиришга келишиб олди 

Дунёнинг энг бой ва ривожланган демократик давлатлари Украинага ҳужуми учун Россияга қарши санкцияларни янада кучайтиришга келишиб олди. G7 давлатлари 19 май куни Японияда бошланган саммитда Кремлга босимнинг кучайтирилиши тўғрисидаги декларацияни қабул қилди. Бироқ унда энг радикал таклифлар, жумладан умумий савдо эмбаргоси йўқ. 

Санкциялардан мақсад Кремлнинг Европада қуролли тажовузни давом эттириш имкониятларини чеклашдир. Ҳар бир мамлакат воситаларни алоҳида танлайди ва шунинг учун G7 баёноти махсус санкцияларни эмас, балки фақат умумий йўналишни белгилайди. 

«Биз Россияга агрессияни давом этиши учун муҳим бўлган барча нарсаларни, жумладан, ўз ҳарбий машинаси кучини тиклайдиган ускуналар ва технологияларни етказиб беришни чеклаш бўйича қўшимча чоралар кўрамиз», дейилади G7 баёнотида. 

1970-йиллардаги инқирозлардан сўнг Ғарб сиёсатини мувофиқлаштириш учун ташкил этилган G7 клубига АҚШ, Буюк Британия, Германия, Франция, Италия, Канада ва Япония киради. Қримнинг аннексия қилинишидан олдин клуб таркибига Россия ҳам кирган, бироқ у чиқариб юборилган ва норасмий саккизинчи аъзонинг ўрнини Европа Иттифоқи 24 давлатининг коллектив вакили эгаллаган. 

Ғарб аллақачон Россияга қарши кенг қамровли молиявий ва савдо санкцияларини жорий қилган ва энди янги чекловларни излашдан кўра, уларга қандай амал қилинаётганига эътибор қаратмоқда. АҚШ, Япония ва Буюк Британия Кремл билан деярли барча савдо-сотиқни тақиқлади, аммо улар урушдан олдин Россиянинг асосий савдо шериги бўлмаган. 

Бу позицияни катта фарқ билан Европа Иттифоқи эгаллаб олди ва айнан унинг савдо санкциялари Россия иқтисодиётига энг катта зарар етказмоқда. Бироқ, бунинг акси ҳам тўғри, шунинг учун Европа Иттифоқининг 27 давлати босқичма-босқич ҳаракат қилмоқда: нефт экспортига эмбарго уруш бошланганидан бир йил ўтиб жорий қилинди, лекин газ ёки олмос импортига ҳали ҳам тақиқ йўқ. 

Ниҳоят улар олмос ва газ эмбаргоси билан «шуғулланмоқчи» экани ҳақида Ҳиросимадаги G7 саммитидан олдин хабарлар пайдо бўлди. Аммо якуний баёнотда уларнинг ҳеч бири тилга олинмади. Шунингдек, Россия билан барча савдо-сотиққа тўлиқ эмбарго жорий этиш ҳақидаги таклиф ҳам янграмади. 

Декларацияда санкциялар босимининг умумий йўналиши юмшатиш эмас, балки кучайтириш экани таъкидланди. Шу билан бирга, аллақачон жорий этилган санкцияларни четлаб ўтишга қарши курашни кучайтириш нияти билдирилди. Шунингдек, Кремлнинг энергия, ядро ёқилғиси ва металлар экспортидан оладиган даромадларини янада қисқартиришга эришишнинг умумий мақсади ҳам айтилди. 

Учрашув олдидан фақат Буюк Британия бу борада аниқ қадамлар ташлади. Россиядан олмос, мис, алюминий ва никел импортини тақиқлади. Тўғри, у ҳозир уларни сотиб олмаяпти ва ўтган йили янги санкциялар остида қолган Россия билан савдонинг умумий ҳажми 55 миллион фунт стерлингдан ошмади. Баъзи олигархларнинг Лондондаги уйлари бундан қимматроқ. 

Ўтган йили Британия 1,6 миллиард долларлик олмос импорт қилди, шундан атиги 4 миллион долларлиги Россияга тегишли. Британияликлар Белгия, Исроил, Ҳиндистон ва Қўшма Штатлардаги олмосларнинг асосий қисмини сотиб олишади. 

Британия Россиядан ўтган йили ҳам, олдинги йили ҳам мис сотиб олмаган, 2022 йилда атиги 35 миллион долларлик алюминий ва 28 миллион долларлик никел импорт қилган. 

Ғарбда Россия хомашёсининг асосий харидори Европа Иттифоқи ҳисобланади. Олмос ҳам бундан мустасно эмас, уларнинг етакчи импортчиси Белгия ҳисобланади. У тақиққа кескин қарши, шунинг учун олмосларнинг Европа Иттифоқининг навбатдаги санкция пакетига кириш эҳтимоли нолга яқин. 

Ушбу пакет ҳали муҳокама қилинмоқда ва Европа Иттифоқи 27 давлатининг бир овоздан маъқуллашини талаб қилади. Улар орасида Полша ва Болтиқбўйи давлатлари каби Россия билан алоқаларни кескин узиш тарафдорлари, шунингдек, санкцияларни юмшатиш орқали Владимир Путинни тинчлантирмоқчи бўлаётган Австрия ва Венгрия каби давлатлар бор.