Шоир шеърида қаламга олган бу масала ҳозир қанчалик долзарб?
Шоир, таржимон ва давлат арбоби Абдулла Орипов 1980 йилда ёзилган «Оломон» шеърида жамиятга қарата шундай хитоб қилган эди:
Қаршингда ҳасратли ўйга толаман,
Қачон халқ бўласан, эй сен, оломон?!
Хўш, ўша 80-йилларда ўзбек жамияти учун оломончиликдан қутулиб, халқ бўлиш мавзуси долзарб бўлган, зиёлиларга оғриқ берган экан, ўтган ўн йилликлар бизга бир миллат, бир халқ бўлиш учун етарли бўлдими? Ҳа бўлса, буни қандай биламиз-у, йўқ бўлса, нега, нималар тўсиқ бўляпти?
Ўзи умуман, халқ, миллат, оломон нима дегани? Уларнинг белгилари, параметрлари қандай?
Kun.uz мухбири айни саволлар атрофида бир гуруҳ зиёлилар билан интервю ўтказди. Интервю меҳмонлари ёзувчи Улуғбек Ҳамдам, файласуф Виктор Алимасов ва сиёсатшунос Ҳамид Содиқ бўлди.
— Интервюга кириш сўзимда бугун оломон, миллат ва халқ ҳақида гаплашамиз, дедим. Келинг, дастлаб мана шу тушунчаларга бирма-бир таъриф берсак, яъни улар нима ўзи, белгилари, параметрлари қандай?
Наздингизда биз, ўзбекистонликлар бугун уларнинг қай бирига мансубмиз?
Виктор Алимасов:
— Биринчидан, шоирларнинг ҳамма гапига ҳам қўшилиб бўлмайди. Чунки улар оний кайфият билан ҳам ёзади, Орипов ҳам шундай қилгандир балки.
Этнографик нуқтайи назардан қарасак, ўзбеклар Бақтрия, Сўғд давлатлари мавжуд бўлган даврдан бери бор дейилади. Миллат сифатида 16-17 асрда шаклланган дейилади. Тарихий факт булар. Оломон эса мудом бўлган. Мақсадлари, истаклари оний бўлган, ҳаракатлари айни ҳис-туйғуларидан кўчган одамлар жамланмаси оломон бўлади. Уларнинг мақсади жуда тез ўзгаради, идора қилиб бўлмайди. Ижтимоий давлат яратишда бизга миллат, халқ ва оломондан қай бири керак, деган саволлар ҳам уйғонади, ўринли масала бу.
Улуғбек Ҳамдам:
