Ҳозирда 164 мамлакат – Жаҳон савдо ташкилоти (ЖСТ) аъзоси. Ўзбекистон ҳалигача бу ташкилотга кирмади, ҳолбуки унга аъзолик – мамлакатимиз учун ҳаётий зарурат. Иқтисодий ривожланишни тезлатиш, дунё иқтисодиётига интергация қилиш учун керак бу.
Ҳозирда давлатимиз ЖСТга кириш бўйича жадал музокаралар олиб боряпти. Масъулларнинг қуйидаги ҳисоботлари қулоққа чалиняпти: “олдинга қараб кетяпмиз; сўровларга жавоб беряпмиз; меъёрий базани ўзгартиряпмиз; оғир, аммо прогресс бор; туннелнинг охирида ёруғлик кўринди”.
Одамни хурсанд қиладиган гаплар, албатта. Аммо бу гапларни кўп маротаба эшитгандек туйғу пайдо бўляпти менда. Гап шундаки, биз ЖСТга 30 йилдан бери “киряпмиз” (балки адашаётгандирман, аммо чамаси ЖСТга кириш бўйича музокаралар ўтказиш давомийлиги бўйича бу – рекорд).
Ўқтин-ўқтин “яқинлашиб қолдик”, “мана ҳозир, оз қолди”ни эшитяпмиз... Аммо сал кейин жараённи яна нолдан бошлаб қоляпмиз.
Айнан шу учун ҳам нега ҳар гал ҳаммасини қайтадан бошлаётганимизни тушунмасак, унда:
- бу ғаройиб аҳвол сабабларини билолмаймиз,
- бу боши берк кўчадан чиқиш имкониятларимизни баҳолай олмаймиз,
- муаммони ҳал қилиш учун керак бўлган ҳаракатларни аниқлаштириб ола олмаймиз.
Хўш, гап нимада ўзи?
Тафсилотлар ичига кирадиган бўлсак, муаммо бизнинг норматив базамиз ва давлат бошқаруви амалиёти бозор иқтисодиёти ва бизнес юритиш тамойилларига мос эмаслигида экани маълум бўлади. Бу норматив акт ва амалиётлар:
- эркин савдо учун тўсиқлар қўяди;
- баъзиларга имтиёзлар бериб, баъзиларга чекловлар қўювчи сунъий монополияларни пайдо қилади;
- бозорнинг нарх ва рақобат механизмлари нормал ишлашига халақит қилади.
Бу эса ЖСТ тамойилларига зид.
“Нима бўпти – дейишингиз мумкин – бу яроқсиз қоидаларни ўзгартирамиз, ўзимизга фойда-ку бу. Ахир, бозорларнинг яхши ишламаслиги, сунъий монополиялар, коррупцион охурлар – ривожимизга тўсиқ бўлаётган нарсалар-ку! Биз бу ислоҳотлардан манфаатдормиз!”
