Дарҳақиқат, нега замонавий болалар китобларга муҳтож? Илгари китоб деярли ягона маълумот манбаи ва дам олишнинг энг яхши шаклларидан бири эди. Бугунчи? Маълумот ва ўйин-кулги денгизи бизнинг руҳиятимизни телевизор экрани, компьютер монитори орқали тўлдиради. Ҳа, ҳаракатланувчи расм ҳар доим ҳаракатсизидан яхшироқ, чунки у жонли мулоқот иллюзиясини яратади, бизни ёлғизликдан халос қилади.
Тугмачани босасиз ва ҳаётингизга бошқа бировнинг қувончи, қўрқуви, умиди ва умидсизликлари тўлқини кириб, сизни кундалик ҳаётдан чалғитади. Худди шундай ҳис-туйғуларни олиш учун китобнинг нечта саҳифасини ўқиш керак?
Аммо муаммо шундаки, маданият (китоблар, бадиий фильмлар, санъат) инсон шахсини, айниқса болалик даврида шакллантиради, шунинг учун болаларни китоб ўқиш ва уни севишга ўргатиш керак. Агар сиз ҳақиқатан ҳам фарзандингизни китобга ошно қилмоқчи бўлсангиз, қуйидаги тавсияларга амал қилиш мақсадга мувофиқ:
Туғилгандан бошлаб болага китоб ўқиб беринг. Ҳа, чақалоқ ҳали сўзларни тушунмайди, лекин она ўқиган шеърлар чақалоққа унинг яқинлиги ҳақида “гапиради”. Онасининг овози ва оҳанги уни тинчлантиради. 10 ойдан бир ярим йилгача боланинг сўз бойлиги шакллана боради. У бутун ҳис-туйғулари билан дунёни фаол равишда ўрганади ахир. Бироқ китоб ўқишда тўрт дақиқадан ортиқ бўлмаган эътибор босқичидан ошиб кетманг.
Икки ёшдан бошлаб бола алоҳида сўз ва ибораларни ҳикоя сифатида қабул қилади ва уч ёшда у нафақат тингловчи, балки фаол суҳбатдошга ҳам айланади. Бу вақтда у қайта ўқишга иштиёқни ривожлантиради. Уларга китобни 20 дақиқадан ортиқ ўқиб берманг. Бу бола айни ёшда бардош бера оладиган максималдир.
Ўқишни ўйинга айлантиринг. Фарзандингизни эрта болаликдан китоб билан таништирмоқчи бўлсангиз, бу жараённи ўйин тарзида олиб боринг. "Ёдда тутинг, сиз энг ақлли бўласиз", "Катта бўлганингизда энг яхши иншо ёзувчи бўласиз" - бундай далиллар ишламайди. Бу каби таъкидларни нутқингиздан чиқариб юборинг.
Такрорлашдан қўрқманг. Фарзандингиз бир неча йиллардан бери сиздан бир хил китобни тунда ўқишингизни сўраса, безовталанманг ёки ҳайрон бўлманг. У шунчаки унинг учун психологик қулайликни ифодалайди. Сизда ҳам шундай китоб бўлиши мумкин. Агар сиз уни ҳозир ўқисангиз, болалигингизда бошдан кечирган қулай ҳолатга қайтасиз. Сиз ҳатто ушбу китобни болангизга таништирмоқчи бўлишингиз мумкин, аммо у сиз учун қандай бўлса, у учун ҳам шундай бўлишига кафолат йўқ. Буларнинг барчаси жуда индивидуалдир. Қоидага кўра, ҳар куни бир хил китобларни ўқиш саккиз ёшда “тугайди”.
