2024 йил сентябр ойида JAMA Surgery илмий журналида дунёдаги дастлабки 50 та юз кўчириб ўтказиш амалиётига бағишланган мақола эълон қилинди. Унда муаллифлар операциядан йиллар ўтгач беморлар аҳволи қандай ўзгарганини ва нима сабабдан ҳамма ҳам ўз трансплантатлари ва ҳаётини сақлаб қола олмаганини баён этган.
Юз трансплантацияси турли сабаблар туфайли зарур бўлиши мумкин. Бироқ уларнинг барчаси инсон саломатлигига жиддий таъсир кўрсатади.
Юз тўқималари қаттиқ шикастланиб, уларни бошқа жарроҳлик усули билан тиклаш имконсиз бўлган ҳолатлардагина юзни кўчириб ўтказиш таклиф этилади. Бундай амалиётсиз юз ўз вазифасини тўлиқ бажара олмайди: бемор кўзлари соғлом бўлса-да, кўра олмайди, бурун орқали нафас ололмайди, овқатланиш ва гапириш имкониятидан мосуво бўлади.
Биринчи юз кўчириб ўтказиш жарроҳлиги 2005 йилда амалга оширилган, ўшандан буён бундай операциялар сони камида 50 тага етган (энг сўнгги 51-чи ҳолат яқинда бажарилгани сабабли юқорида тилга олинган илмий мақолага киритилмаган; бу охирги ҳолатда беморга кўз ҳам кўчириб ўтказилган).
Шифокорлар сабабларни уч гуруҳга ажратади:
- куйиш — 11 та ҳолат;
- жароҳат — 29 та ҳолат;
- ўсма — саккизта ҳолат.
Куйишлар
Беморлардан бири америкалик аёл собиқ эрининг ҳужуми оқибатида кимёвий куйиш жароҳатини олган. Бошқа бир америкалик черковни бўяётганда электр токи уришидан қаттиқ куйган.
Жароҳатлар
Юзи (аниқроғи, унинг бир қисми) кўчириб ўтказилган биринчи беморни ўзининг лабрадор ити тишлаб олган. У дори ичиб ҳушидан кетганида ит уни тирнаб уйғотишга уринган.
Беморлардан биринининг турмуш ўртоғи ўқотар қурол ёрдамида аёлни ўлдирмоқчи бўлган.
2006 йилда юз кўчириб ўтказилган хитойлик эркакка айиқ ҳужум қилган.
Франциялик эркак пиротехника портлаши оқибатида жароҳат олган.
