Си Жинпинг Трампга: Тайванга қурол етказиб беришда АҚШ эҳтиёткор бўлиши керак

Давлат ОАВ хабар беришича, Си Трампни оролга қурол етказиб беришда “эҳтиёткор” бўлишга чақирган. У Вашингтон билан алоқаларга “катта аҳамият” қаратишини таъкидлаб, икки томон келишмовчиликларни ҳал этиш йўлларини топишига умид билдирган.

Трамп эса чоршанба куни бўлиб ўтган суҳбатни “жуда яхши”, “узоқ ва батафсил” деб баҳолади.

Бу қўнғироқ сўнгги ойларда Буюк Британия бош вазири Кир Стармерни ҳам ўз ичига олган ғарб раҳбарларининг Хитойга ташрифлари ортидан амалга ошди. Улар дунёнинг иккинчи йирик иқтисодиёти билан муносабатларни қайта йўлга қўйишга ҳаракат қилмоқда.

Трампнинг ўзи ҳам апрел ойида Хитойга ташриф буюриши кутилмоқда. У бу сафарни “жуда интизорлик билан кутаётганини” айтди.

Шунингдек, у Пекин АҚШдан соя сотиб олиш ҳажмини ҳозирги 12 миллион тоннадaн 20 миллион тоннагача ошириш имкониятини кўриб чиқаётганини билдирди.

“Хитой билан муносабатларимиз, ҳамда менинг раис Си билан шахсий муносабатларим жуда яхши. Биз бу ҳолатни сақлаб қолиш қанчалик муҳимлигини яхши тушунамиз”, — деб ёзди Трамп Truth Social тармоғида.

Тайвандан ташқари, Трамп ва Си Россиянинг Украинага қарши уруши, Эрондаги вазият ҳамда Хитойнинг АҚШдан нефт ва газ сотиб олиши масалаларини ҳам муҳокама қилган.

Си Тайванни “Хитой ҳудуди” деб атаб, Пекин “унинг суверенитети ва ҳудудий яхлитлигини ҳимоя қилиши шарт”лигини билдирди.

“АҚШ Тайванга қурол сотиш масаласини эҳтиёткорлик билан ҳал қилиши керак”, — деди у.

Хитой узоқ йиллардан бери Тайван билан “қайта бирлашиш”ни ваъда қилиб келади ва бунда куч ишлатиш имкониятини ҳам истисно этмаган.

АҚШ расман Пекин билан дипломатик муносабатларга эга, Тайван билан эмас ва ўнлаб йиллар давомида мураккаб дипломатик мувозанатни сақлаб келмоқда. Шу билан бирга, Вашингтон Тайваннинг муҳим иттифоқчиси бўлиб қолмоқда ва оролнинг энг йирик қурол етказиб берувчиси ҳисобланади.

2025 йил декабрида Трамп маъмурияти Тайванга тахминан 11 миллиард долларлик йирик қурол савдосини эълон қилган эди. Унга илғор ракеталар, ўзиюрар гаубицалар ва турли турдаги ракета тизимлари кирган.

Пекин ўшанда буни “Тайван мустақиллигини қўллаб-қувватлашга уриниш” деб атаб, бу “Тайван бўғози орқали хавфли ва зўравон вазиятни тезлаштиради” деб билдирган эди.

Си чоршанба куни Трампга: “Қандай қилиб АҚШнинг ўз хавотирлари бўлса, Хитойнинг ҳам ўз хавотирлари бор”, — деди.

“Агар икки томон тенглик, ҳурмат ва ўзаро манфаат руҳида бир йўналишда ишласа, биз албатта бир-биримизнинг хавотирларимизни ҳал қилиш йўлларини топа оламиз”, — дея қўшимча қилди у.

Пайшанба куни Тайван раҳбари Лай Чин-те журналистларга АҚШ билан муносабатлар “мустаҳкам ва барқарор” эканини билдирди. Унинг айтишича, “барча амалдаги ҳамкорлик лойиҳалари давом этмоқда”.

Си ва Трамп охирги марта ноябр ойида мулоқот қилган, ўшанда Хитой раҳбари америкалик ҳамкасбини ташрифга таклиф этган.

Сўнгги ойларда икки мамлакат ўртасидаги муносабатлар ўтган йилги тарифлар уруши, чиплар ва нодир ер металлари бўйича баҳслардан кейин бироз яхшиланди. Бу масалалар ҳали ҳам асосий зиддият нуқталари бўлиб қолмоқда, бироқ октябр ойида Жанубий Кореядаги учрашувдан кейин айрим тарифлар ва нодир ер элементлари экспорти чекловларини юмшатиш бўйича келишувга эришилган.

Икки томон музокарачилари соя импорти бўйича келишув асосларини ҳам ишлаб чиққан — унга кўра Хитой АҚШдан импортга қўйилган тақиқни бекор қилади. Шунингдек, TikTok бўйича келишув ҳам ўтган ойда якунланган.

Трамп билан суҳбатидан бир неча соат олдин Си Россия президенти Владимир Путин билан ҳам виртуал учрашув ўтказган. Икки раҳбар Пекин ва Москва ўртасидаги алоқалар мустаҳкамланаётганини олқишлаган.

Россия ОАВ маълумотига кўра, Путин Сининг йилнинг биринчи ярмида Хитойга ташриф буюриш таклифини қабул қилган.

Хитой давлат ОАВ бу телефон қўнғироқларини Хитойнинг “масъулиятли ва оқилона жаҳон державаси” сифатида қолишини кўрсатувчи аниқ ишора сифатида талқин қилди.

China Daily нашри таҳририятида бу суҳбатлар “қарама-қаршилик ва яккаҳокимлик кучайиб бораётган бир пайтда Хитой барқарорлаштирувчи куч бўлиб қолишини” намоён этгани айтилди.

“Пекин ўз масъулиятини фаол равишда зиммасига олмоқда — жаҳон тинчлиги ва барқарорлигига ҳисса қўшиш учун масъулиятли йирик давлат дипломатияси орқали асосий иштирокчилар билан ҳамкорлик қилмоқда”, — дейилади таҳририятда.

Шу тариқа, Хитой бошқа йирик давлатларга мулоқот ва мувофиқлашувга қайта эътибор қаратиш муҳимлигини кўрсатмоқда.