Трамп Ҳиндистонга Россиядан нефт сотиб олишдан воз кечиши эвазига бож тўловларини бекор қилди

Ҳиндистон РФдан нефт харидини тўхтатади ва шу сабаб АҚШ унга нисбатан бож тўловларини бекор қилади, дейилади Трамп имзолаган фармон матнида. Ню-Деҳлида бу бўйича изоҳ берилмади.

Фото: REUTERS

АҚШ президенти Доналд Трамп Ҳиндистондан экспорт қилинадиган маҳсулотларга нисбатан жорий этилган 25 фоизлик божни бекор қилди. Бу бож Ню-Деҳли Россиядан нефт сотиб олаётгани билан асосланган эди. АҚШ президенти фармони матнига кўра, Ҳиндистон бундай харидларни тўхтатиш мажбуриятини олган. Фармондан иқтибосларни шанба куни, 7 февралда AFP агентлиги келтирди.

Ҳужжат матнига кўра, «Ҳиндистон Россия Федерациясидан нефтни тўғридан тўғри ёки билвосита импорт қилишни тўхтатиш мажбуриятини олди». Шу сабабдан Вашингтон 7 февралдан бошлаб Ҳиндистондан АҚШга экспорт қилинадиган товарларнинг бир қисмига нисбатан бож тўловларини ундиришни тўхтатади.

АҚШ президенти Ҳиндистонга нисбатан 25 фоизлик божни 2025 йил август ойида жорий этган эди. У қарорини Ню-Деҳли Россия Украинага қарши кенг кўламли босқинини давом эттираётган бир пайтда РФдан нефт харид қилаётгани билан изоҳлаган. Трамп таъкидлашича, бундай нефт харидлари Россиянинг «ҳарбий машинаси»ни молиялаштирмоқда.

Шундан бери Оқ уй раҳбари бир неча бор Ҳиндистонни РФдан нефт харид қилишдан воз кечишга кўндирганини айтган, аммо бу баёнотлар тасдиқланмаган. Материал чоп этилган пайтда Ҳиндистон ҳукумат органлари энергетика сиёсати ўзгаргани ҳақида баёнот бермаган, Россияда ҳам бу ҳақда эшитилмаган. Фақат шу маълум: Ҳиндистон савдо вазири Пиюш Гоял бир кун олдин парламентда чиқиш қилиб, ҳукумат «энергия манбаларини диверсификация қилиш»га асосланган стратегияни амалга ошираётганини айтган.

Бундан олдин АҚШ президенти Вашингтон ва Ню-Деҳли келишув тузишини билдирган эди. Унга кўра, Ҳиндистон нефтни АҚШдан ва «эҳтимол» Венесуэладан сотиб ола бошлайди — иқтисодий сиёсатига Вашингтон таъсир кўрсатишга уринаётган мамлакатлардан биридан.

Reuters ёзишича, АҚШ ва Ҳиндистон ўртасидаги шундай дастлабки келишув 6 февралда тақдим этилган. Унинг якуний варианти март ойида кутиляпти.

2022 йилгача Россия Ҳиндистон учун углеводородларнинг муҳим етказиб берувчиси бўлмаган. 2022 йилда эса ғарб давлатлари Россиянинг Украинага босқини сабабли рус нефтига санкциялар жорий этди. Шундан кейин РФ сотув бозорини Ҳиндистон ва Хитой томон қайта йўналтирди, кейинчалик эса Россия нефтидан ишлаб чиқарилган нефт маҳсулотлари Ҳиндистондан Европа Иттифоқига ҳам етказиб берилган.

Трамп имзолаган фармон Ҳиндистонга нисбатан 2025 йил апрелидан бери киритилган бож тўловларининг фақат бир қисмини қамраб олади. Ўшанда у дунёнинг кўпчилик давлатларига қарши «тариф урушлари»ни бошлаган эди. «Россия нефти учун» божлар билан бирга, Ҳиндистондан АҚШга экспорт қилинадиган товарларга умумий бож ставкаси 50 фоизни ташкил этган.

Трамп айтган АҚШ–Ҳиндистон савдо келишуви қолган божлар миқдорини камайтиришга ёрдам бериши кутиляпти. Агар у кучга кирса, Ҳиндистон товарларига АҚШдаги базавий «тариф» 18 фоиз бўлади. Эвазига эса Ню-Деҳли Трамп қадамига жавобан жорий этилган Америка товарларига нисбатан божларни пасайтириши керак бўлади.

Шу билан бирга, божлар Трамп учун фақат иқтисодий низоларни ҳал этишдагина эмас, бошқа масалаларда ҳам қўллаш билан таҳдид қиладиган воситага айланган. Масалан, АҚШ президенти бир пайтлар Францияга нисбатан божлар билан таҳдид қилган — бу Франция президенти Эммануэл Макрон Трампнинг «Тинчлик кенгаши»га қўшилишдан бош тортгани билан боғлиқ эди. Гренландияга нисбатан ҳудудий даъволар тўлқини даврида ҳам Трамп Европа Иттифоқига мавжуд бож тўловларини ошириш билан таҳдид қилган.