Ижтимоий тармоқлардаги «дипфейк» фирибгарликлар рекорд даражага етди

Интернет ваъдаларга тўла: «тез бойлик орттириш» схемаларидан тортиб, бир неча клик орқали идеал жуфтни топишни таклиф қилувчи танишув иловалари ва идеал дам олиш ҳақидаги фойдали таклифлар. Аммо бу имкониятларнинг барчаси билан бирга, алданиб қолиш эҳтимоли ҳам пайдо бўлади ва сохталаштириш тобора такомиллашиб боргани сайин, онлайн фирибгарлик оқибатида йўқотилган пуллар миқдори ортиб бормоқда.

Киберхавфсизликка ихтисослашган SkyShark компаниясининг янги тадқиқотига кўра, 2025 йилда дипфейклар билан боғлиқ фирибгарлик оқибатида одамлар бутун дунё бўйлаб тахминан 1,1 миллиард доллар йўқотди. Бу 2024 йилга нисбатан уч баравар кўп, дейилади Euronews мақоласида.

Ушбу йўқотишларнинг 80 фоиздан ортиғи ижтимоий тармоқларга тўғри келди, энг машҳур платформалар Facebook, WhatsApp ва Telegram бўлди.

Дипфейк фирибгарлигининг энг даромадли усуллари фирибгарлик сармояларини тарғиб қилиш учун машҳур одамлардан тортиб бизнес ва молия етакчиларигача сохталаштирилган видео ва аудио элементларни ўз ичига олади.

2025 йилда Европа сиёсатчилари ҳам бу схемалардан четда қолмади. Масалан, видеолардан бирида Полша президенти Карол Навроцки нутқи сохта инвестиция платформасини реклама қилаётгандек таассурот қолдириш учун ўзгартирилган.

Ёзда тарқалган яна бир сохта видеода Германия канцлери Фридрих Мерц оммани инвестиция платформасига обуна бўлишга чақирган, бу эса истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш ташкилотларини сохта видео ҳақида бонг уришга мажбур қилди.

Шунингдек, ишқий муносабатлар соҳасидаги фирибгарлик ҳолатлари кўпайиб бормоқда, бунда фирибгарлар жабрланувчилар билан сохта ишқий муносабатларни яратиш учун ҳақиқийдан ажратиш қийин бўлган видео ва аудио ёзувлардан фойдаланмоқда. Фирибгарлар ўз қурбонларини ҳақиқий муносабатда эканликлигига ишонтиргач, одатда улардан шошилинч тиббий муолажалар учун пул сўрайди. Романтик фирибгарлар ўз қурбонларини фирибгарлик инвестиция схемаларига ҳам жалб қилади.

Францияда 2025 йил бошида бир аёлнинг ҳикояси кенг тарқалди, у алдов орқали машҳур актёр Брэд Питт деб ўйлаган эркакни севиб қолишга мажбур бўлганини айтди.

Аслида аёлни бир гуруҳ фирибгарлар алдади, улар Ҳолливуд юлдузи оғир касал экани ва тиббий муолажалар учун пул кераклигига ишонтирган, оқибатда у 800 минг евродан кўпроқ пул берган.

Фирибгарлар бутун дунё бўйлаб фаолият юритаётган бўлса-да, уларнинг минтақавий марказлари Ғарбий Африкада (хусусан, Нигерия ва Гана), шунингдек, Жануби-Шарқий Осиёда, жумладан, Камбоджа, Мянма ва Филиппинда жойлашган.

Романтик фирибгарликлардан кўрилган зарар одатда инвестиция фирибгарлиги каби катта эмас, аммо мақсадли ҳужумлар қурбонларга жиддий руҳий зарар етказиши мумкин, деб таъкидланади мақолада.