“Оқсил билан стоматитнинг фарқига боришмаяпти” – водийда қорамоллар касалланиши ҳақида

Ижтимоий тармоқларда водийнинг айрим туманларида қорамоллар оммавий касалланаётгани ҳақида миш-миш тарқалди. Ветеринария бошқармасига кўра, кузатилаётган касаллик чорвадорлар айтаётганидек оқсил (яшур) эмас, балки қорамол стоматити бўлиб, ҳаво ҳарорати кўтарилиши билан ўтиб кетади.

Kun.uz мухбири чорваси касалликка чалинган бир нечта хонадонда бўлиб, расмийлар билан суҳбатлашди.

Маълумотларга кўра, чорваларни ҳолдан тойдирган касаллик бир неча ой аввал бошланган ва бу қўшни туманларга ҳам тарқала бошлаган.

Касалликка чалинган қорамоллар ҳолатини ўрганиш жараёнида чорва эгаларидан маълумот олишнинг имкони бўлмади. Аниқроғи, улар негадир бу ҳақда гапиришни хоҳламади.

Ветеринария бошқармаси мутахассислари эса кузатилаётган касаллик одамлар айтаётган яшур (оқсил) эмас, балки қорамол стоматити эканини маълум қилди.

“Ваҳимага ўрин йўқ”

Фарғона вилояти ветеринария бошқармаси вирусология лабораторияси мудири Асқарали Ғозиев:

— Оқсил касаллиги аксарият жуфт туёқли ҳайвонларда, яъни кўпроқ қорамолларда, қўй, эчки ва оҳуларда кузатилади. Касаллик қўзғатувчи вирус ҳақиқатан ҳам жуда тез тарқалади. Асосий клиник белгиларига келадиган бўлсак, албатта, ҳайвонларда биринчи навбатда оғзида, шиллиқ пардаларида, тилларида, милкларида яралар ҳосил бўлиши билан, сигирларнинг елинлари оғриши билан ва айрим ҳолатларда туёқларининг орасида яралар пайдо бўлиш билан характерланади.

Лекин биз кўрган ҳолатларда оқсил касаллигининг аломатлари кўринмаяпти. Чунки мана, бир хонадонда, мана шу жойнинг ўзида ҳам қўйлар, ҳам эчкилар, ҳам қорамоллар турибди, клиник белгилари кўрилди, ҳеч қандай бу айтилган касалликнинг аломатлари кузатилмади. Бир томонда оғзидан кўпик оқаётган сигир турибди, бир томонда эса қўйлар. Қўйларга касаллик тегмаган. Агар тарқаган касаллик ҳақиқатан ҳам яшур бўлганида, қўйлар ҳам касалланган бўларди.

Баҳорга келиб чорваларда озуқа етишмаслиги сабабли авитаминоз ҳосил бўлади. Натижада чорваларнинг оғиз бўшлиғи, тили, милклари шилиниб, яраланиш пайдо бўлади. Буни оддий тилда стоматит деса ҳам бўлади.

Албатта, чорвадорлар қорамолларининг оғзида яралар пайдо бўлиши билан дарҳол мутахассисга мурожаат қилишлари керак. Агар ҳақиқатан ҳам яшур касаллиги пайдо бўлган ҳолатларда, мутахассисга мурожаат қилинса, керакли чора-тадбирлар кўриш мумкин.

Оддий стоматитлар оғиз бўшлиғида яралар пайдо бўлиши билан характерланади. Бу оддий усул билан даволанади: уй шароитида оддий дезинфекцияловчи воситалар, риванол, фурацилин, марганцовка, калий перманганат раствори билан оғиз бўшлиғини ювиб хлор тетрациклин, окси тетрациклин каби спрей дорилар сепиб турилса, узоғи билан тўрт кун ичида касалликни даволаш мумкин. Бундай юқумли касалликлар одатда куз ва баҳор ойларида кузатилади. Ҳаво ҳарорати кўтарилиши билан касалликлар барҳам топади.

Бугунги кунда вилоятимизда эпизоотик ҳолат барқарор. Яъни айрим стоматит ҳолатларни эътиборга олмаганда, вазият барқарор. Аҳоли ваҳимага тушмаса ҳам бўлади.

“Ҳайвонлардаги стоматит – мавсумий касаллик”

Фарғона вилояти ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш бошқармаси бошлиғи Азизбек Абдусамиев:

— Интернет тармоқларида ҳайвонлар ўртасида касаллик авж олди мазмунидаги асосланмаган маълумотлар тарқаляпти. Юқумли, яъни оқсил касаллиги билан ҳайвонлардаги стоматит касаллигининг фарқига бормаганлар халқ орасида ваҳима уйғотишяпти холос.

Жойларда эмлаш гуруҳлари мунтазам ишлаяпти. Уй ҳайвонлари мунтазам равишда вакцинация қилиняпти. Бу дегани бир йилда ва олти ойда бир марта ўтказиладиган эмлаш тадбирлари амалда. Вилоятда 55 та эмлаш гуруҳи ташкил қилинган бўлиб, уларга 351 нафар ветеринария мутахассислари бириктирилган.

Бундан ташқари, вилоят ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш бошқармасида эмлаш гуруҳлари фаолиятини мувофиқлаштирувчи штаблар ташкил қилинган. Худди шу штаблар туман ветеринария бўлимларида ҳам мавжуд.

Айни пайтда чорваларда учраётган стоматит бу – мавсумий касаллик. Ҳайвонлар зах шароитда парвариш қилинганда, стоматит келиб чиқишига сабаб бўлади. Ҳаво ҳарорати кўтарилиши билан бу касалликлар йўқолиб кетади.

Ҳайвон эгаларига мурожаатим – чорваларни ўз вақти эмлатинг. Касаллик пайдо бўлганида ўз вақтида ветеринарга мурожаат қилинг. Ҳар бир ҳудудда мутахассисларимиз фаолият юритяпти.