“У ақлдан озган” – миллионлаб америкаликлар Трампга қарши бош кўтарди 

Ўтган дам олиш кунларида Трамп ва унинг маъмуриятига қарши АҚШ бўйлаб жуда кенг кўламли норозилик намойишлари ўтказилди. Турли манбаларга кўра, бу чиқишларда камида 8-9 миллионгача одам қатнашган. Кўчага чиққанлар Трамп, унинг қарорлари, уруш, яшаш нархининг қимматлаб кетгани ва ICE, яъни иммиграция хизматига қарши чақириқлар билан намоён бўлишди.

“No kings”, яъни “Қиролларга йўқ” жумласи билан намойишчилар Америка қиролларга хос бундай бошқарувни қабул қилолмаслигини айтмоқчи бўлди. Бу биринчи марта эмас, Трамп ҳокимиятга келганидан бери учинчи марта бундай чиқишлар билан оммавий норозилик намойишлари ўтказилмоқда. 

“Трамп бизни золим сифатида бошқармоқчи. Лекин бу Америка ва ҳокимият халққа тегишли – қирол бўлишни истаганларга ёки уларнинг миллиардер дўстларига эмас”, дейди намойиш ташкилотчилари. 

Оқ уй вакили норозилик чиқишларини “Трампнинг руҳий тушкунлик терапияси сессиялари” деб атади ва “фақат уларни ёритиш учун сотиб олинган мухбирлар” бунга аҳамият беришини айтди. 

Шанба куни кун давомида АҚШнинг деярли барча йирик шаҳарларидан ташқари Париж ва Лондонда ҳам айни мавзудаги норозилик чиқишлари бўлиб ўтган – кундузи Вашингтон шаҳар марказидаги кўчаларда митинглар бўлиб ўтди, мамлакат пойтахти бўйлаб одамлар оломон юриш қилди. Намойишчилар Линколн мемориали зинапоялари олдида саф тортиб, Natioanl Mall’ни тўлдириб юборган. 

Аввалги намойишларда бўлгани каби бу гал ҳам кўчага чиққанлар қўлида Трамп, вице-президент Вэнс ва маъмуриятдаги бошқа амалдорларнинг карикатуралари, уларни масхара қилувчи плакат ва расмлар, ҳайкалчаларни кўтариб олишганди. Уларнинг аксариятида Трамп ва Вэнс қамоққа олиниши, лавозимидан четлатилиши талаб қилинган. 

Шу йилнинг январ ойида икки америкалик – Рене Никол Гуд ва Алекс Преттининг ICE томонидан отиб ўлдирилиши намойишларни миграция хизматига қарши ҳам аланга олишига сабаб бўлди, деб ёзади BBC. Уларнинг ўлими Трамп маъмуриятининг иммиграция тактикасига қарши норозилик намойишларига ва бутун мамлакат бўйлаб норозиликларга олиб келган, дея қўшимча қилди ушбу нашр. 

Ню Йоркдаги Times Square’да ҳам минглаб одамлар Манҳеттеннинг Мидтаун маҳалласи бўйлаб юриш қилишди. Полиция оломон учун йўл очиш мақсадида одатда гавжум бўлган кўчаларни ёпишга мажбур бўлди.

Ню Йорк шаҳридаги норозилик намойишида иштирок этган актёр ва режиссёр Роберт Де Ниро BBC мухбирига Трампга қарши норозилик билдириш зарурлигини айтган. 

“Менимча, кўпроқ одамлар бу одам билан вазият кундан кунга ёмонлашиб бораётганини кўришни бошлади. Энди биз урушдамиз. Кейинги нарса, у ерга қўшинларни қўяди. Чунки у ақлдан озган.  Биз унга, режимга қарши туришимиз, ҳамма нарса билан курашишимиз керак. Биз шунчаки тинч йўл билан курашишимиз керак, лекин қаршилик кўрсатишимиз шарт. Бундан бошқа чорамиз йўқ”, - дейди актёр. 

Трамп сиёсий фаолияти давомида актёр Де Ниро билан тез-тез тўқнаш келган, ўтган ой таниқли актёрни президент “касал ва ақлдан озган одам”, “ниҳоятда паст IQʼга эга” деб атаганди. 

“Де Ниро нима қилаётганини ёки нима деяётганини мутлақо билмайди – уларнинг баъзилари жиддий ЖИНОЯТ!” деб ёзган Трамп ўзининг Truth Social ижтимоий медиа платформасида. 

Ню Йорк полиция бошқармаси октябр ойида бўлиб ўтган сўнгги “Қиролларга йўқ” норозилик намойишида шаҳарнинг бешта туманида 100 мингдан ортиқ одам тўпланганини маълум қилди. 

Норозилик намойишлари тартибсизликларсиз ўтмайди, албатта. Лос-Анжелесда икки киши федерал ҳуқуқни муҳофаза қилиш органларига ҳужум қилгани учун ҳибсга олинди, деб хабар беради Ички хавфсизлик департаменти. 

Reuters агентлигининг хабар беришича, Далласда ҳам намойишчиларни ҳибсга олишган, аксил-намойишчилар кўчаларни тўсиб, “Қиролларга йўқ” юришини бузганидан кейин “кичик жанжаллар” бошланган. 

Хориждаги америкалик муҳожирлар ҳам Париж, Лондон ва Лиссабон каби шаҳарларда норозилик намойишлари учун тўпланди. 

АҚШнинг бир нечта штатлари Миллий гвардияни сафарбар қилган, аммо ташкилотчилар тадбир тинч ўтганини таъкидламоқда. 

Эслатиб ўтамиз, 2025 йил январ ойида Оқ уйга қайтганидан бери Трамп президентлик ваколатлари доирасини кенгайтирди, федерал ҳукуматнинг айрим қисмларини демонтаж қилиш учун ижро буйруқларидан фойдаланди ва штат губернаторларининг эътирозларига қарамай, АҚШ шаҳарларига Миллий гвардия қўшинларини жойлаштирди.

Президент, шунингдек, маъмуриятнинг юқори лавозимли ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари ходимларини ўзининг сиёсий душманлари деб ҳисобланганларни жавобгарликка тортишга чақирди.

Президент ўз ҳаракатлари инқирозга юз тутган мамлакатни қайта тиклаш учун зарурлигини айтади ва ўзини диктатор каби тутаётгани ҳақидаги айбловларни рад этиб келади. “Улар мени қирол деб атамоқда. Мен қирол эмасман”, деганди у октябр ойида Fox News телеканалига берган интервюсида. 

Аммо танқидчилар унинг маъмурияти баъзи ҳаракатлари конституцияга зид ва Америка демократиясига таҳдид экани ҳақида огоҳлантирмоқда.