Трамп атрофидагилар Гренландияда «таъсир ўтказиш» операцияларини бошлади

АҚШ президенти Доналд Трамп атрофидаги бир неча киши Гренландияга катта миқдорда сармоя киритиб, у ерда таъсир тармоқларини қурмоқда. Бу фаолият Дания махсус хизматлари ва журналистларининг эътиборини тортди, улар дастлаб буни яширин қўпорувчилик операциялари деб баҳолади. Бироқ, The New York Times (NYT) нашрининг ёзишича, бу операцияларда ҳеч қандай яширин ёки қўпорувчи нарса йўқ.

Гренландияга Трампнинг узоқ йиллик дўсти, унга орол устидан Америка назоратини ўрнатиш ғоясини биринчи бўлиб билдирган Роналд Лаудер, шунингдек, Cantor Fitzgerald компанияси сармоя киритмоқда. Ҳозир АҚШ савдо вазири бўлган Ҳовард Лютник илгари унга раҳбарлик қилган.

Трамп атрофидаги бошқа одамларнинг ҳам Гренландияда ўз амбицияли лойиҳалари бор. Масалан, АҚШ Энергетика вазирлигининг собиқ ходими ва қазиб олиш саноатига сармоя киритадиган GreenMet компанияси раҳбари Дрю Ҳорн оролда улкан маълумотлар марказини қурмоқчи ва уни иқлим ўзгариши туфайли музликлардан эриган сувда ишлайдиган янги электр станциясидан қувватлантирмоқчи.

Келажакда Ҳорн ушбу электр станциясига таяниб, Гренландияда бошқа энергия талаб қиладиган лойиҳаларни, жумладан, алюминий ишлаб чиқаришни ривожлантириш ниятида. Унинг GreenMet компанияси оролда мавжуд бўлган ноёб ер минералларини қазиб олиш лойиҳаларига алоҳида эътибор қаратади.

Трампнинг Арктика бўйича маслаҳатчиси Томас Данс таниқли шахслар, жумладан, президентнинг ўғли кичик Доналд Трамп учун Гренландияга пиар-саёҳатлар уюштирмоқда. У АҚШ вице-президенти Жей Ди Вэнснинг оролга ташрифини ҳам ташкил қилди. Дастлабки дастурда маҳаллий аҳоли билан мулоқот қилиш, жумладан, ит қўшилган пойгаларда қатнашиш кўзда тутилган эди. Аммо Вэнсни норозилик намойишлари билан кутиб олишлари маълум бўлгач, дастур сезиларли даражада қисқартирилди: вице-президент фақат Америка ҳарбий базасига ташриф буюрди.

Бундан ташқари, Данс гренландиялик ғишт терувчи Йорген Боассеннинг АҚШга саёҳатини ташкил қилди. У 2024 йилда Трампнинг сайловолди кампаниясида иштирок этган ва ватанига қайтгач, оролдаги Америка президентининг энг машҳур тарафдорларидан бирига айланган. Бироқ, унинг қарашлари ватандошлари орасида кенг тарқалмаган, деб ёзди NYT.

Американинг Гренландиядаги «таъсир операцияларини» ташкиллаштирувчи яна бир шахс - Ички хавфсизлик вазирлиги жамоатчилик кенгаши аъзоси ва «Байкерлар Трамп учун» ҳаракати асосчиси Крис Кокс. У оролга тез-тез боради - ўз сўзларига кўра, «дўстлар орттириш учун». У Дания ҳукуматини гренландияликларга бўлган муносабати учун очиқчасига танқид қилади. Дания махсус хизматлари у оролда айирмачилик кайфиятини қўзғатишга уринаётганини тахмин қилмоқда.

Бу одамларнинг ҳеч бири ўз фаолиятини яширишга уринмайди. Улар интервьюлар беради, ижтимоий тармоқларда кўп постлар қолдиради, Америка манфаатларини илгари суриш ҳақида очиқ гапиради.

Трамп 2025 йил баҳорида АҚШ Гренландияга эгалик қилиши кераклиги ҳақида қатъий гапира бошлади. Август ойида Дания телевидениесида Американинг оролдаги «таъсир операциялари» ҳақида лавҳа намойиш этилди. Ҳорн, Данс ва Кокс исмлари тилга олинмаган бўлса-да, «операцияларнинг» тавсифидан кўриниб турибдики, гап биринчи навбатда айнан уларнинг фаолияти ҳақида борган. Дания Ташқи ишлар вазирлиги лавҳа эълон қилинган куннинг эртасига Америка элчисини изоҳ бериш учун чақирди.

Дания ташқи ишлар вазири Лёкке Расмуссеннинг айтишича, хорижликларнинг мамлакат ичкарисидаги ҳаракатлари ҳақидаги маълумотларни эътиборсиз қолдириб бўлмайди. Шу билан бирга, Трампга яқин одамлар, худди Америка расмийлари каби, ҳар қандай ноқонуний ҳаракатлар ҳақидаги айбловларни қатъиян рад этмоқда.