«Мен Викторни яхши кўраман» – Доналд Трамп нега Орбанни қўллаяпти?

Европа Иттифоқида энг узоқ муддат лавозимда қолаётган бош вазир Виктор Орбан 2010 йилдан бери Венгрияни бошқариб келмоқда. У мустақил оммавий ахборот воситалари ва демократик ҳуқуқларни чеклаш орқали ўз ҳокимиятини мустаҳкамлаб олган. Бироқ, уч йиллик иқтисодий турғунлик ва яшаш харажатларининг кескин ошиши, шунингдек, ҳукуматга яқин олигархларнинг бойиши сайловчиларни ғазаблантирди.

Reutersʼнинг ёзишича, Виктор Орбаннинг сайлов кампанияси, унинг ҳукумати Москва билан тил бириктиргани ҳақидаги хабарлар туфайли ҳам ларзага келди.

Орбаннинг собиқ «содиқ одами» Петер Магяр венгерларнинг норозилигидан муваффақиятли фойдалана олган. У ва унинг ўнг марказчи «Тисза» партияси ҳозирда кўплаб сўровномаларда ишончли тарзда етакчилик қилмоқда.

Аммо сиёсий таҳлилчилар – ҳали бир қарорга келмаган сайловчилар, сайлов харитасининг Орбан партияси фойдасига қайта чизилгани ноаниқлик кайфиятини яратганидан огоҳлантирмоқда. Шу боис ҳар қандай натижа эҳтимолдан холи эмас.

«Ўта муҳим сайлов»

9,6 миллион аҳолига эга Венгрияда Марказий Европа муҳим ўрин тутади. Шу боис сайловларга ставкалар юқори.

«Бу Европада ва Европа учун кўп йиллардан буён энг муҳим сайловлардан биридир. Расмий Москва Венгрияга Европа Иттифоқи ичидаги қадрли ва муаммо туғдирувчи суҳбатдош сифатида қарайди. Чунки Орбан руслар билан энергетика алоқаларини сақлаб қолади ва Украинага нисбатан Европанинг ҳар қандай давлатидан кўра анча қатъий оҳангни қўллайди», дейди Chatham House'нинг Евросиё дастурлари директори Грегуар Рус.

Трамп маъмуриятининг Орбанни очиқчасига қўллаб-қувватлаши шу ҳафтада АҚШ вице-президенти Ж.Д. Венснинг ташрифи билан якунланди. Венс овоз бериш жараёнига Европа Иттифоқининг «шармандали» аралашувини танқид қилди. Европа Комиссияси вакили эса сайловлар «фақат фуқароларнинг танлови» эканини билдирди.

Москва ҳам дарҳол бунга эргашди. Чоршанба куни Кремль матбуот котиби Дмитрий Песков «Европадаги, Брюсселдаги кўплаб кучлар Орбаннинг сайловларда яна ғалаба қозонишини хоҳламайди», деб айтди.

Москвага қарши Евроиттифоқ санкцияларини танқид қилиб келаётган Венгрия Россия нефти ва газига қаттиқ қарам бўлиб қолмоқда. Орбан Украинадаги урушда шикастланган нефть қувури бўйича низони важ қилиб, декабрь ойида келишилган Иттифоқнинг Украинага кредитини блоклаб қўйди, Нашрнинг ёзишича, бу унинг Брюссел билан бўлган кўплаб низоларидан охиргиси эди.

«Мен Викторни яхши кўраман»

Сешанба куни президент Доналд Трамп ва вице-президент Ж.Д. Венс шов-шувли томоша ва тантанали маросим билан Венгриядаги сайлов кампаниясининг якуний босқичига қўшилди.

Хусусан, Венс Будапештда Орбанни шахсан қўллаб-қувватлади. Трамп эса Венгриянинг ҳукмрон партияси тарафдорлари билан тўлиб-тошган стадионга телефон орқали жўшқин мақтовлар йўллади.

«Мен Венгрияни яхши кўраман ва Викторни яхши кўраман. Сизга айтяпманки, у ажойиб инсон», деди Вашингтондан телефон орқали гапирган Трамп. New York Times'нинг ёзишича, Трампнинг сўзлари Будапештдаги концерт аренасига жаранглаб эшитилди.

📲 President @realDonaldTrump on the line. Thank you for your support. 💪 pic.twitter.com/xRu5btGMY9

— Orbán Viktor (@PM_ViktorOrban) April 8, 2026

«Мен Викторнинг ашаддий мухлисиман. Мен у билан охиригача биргаман», дея қўшимча қилди Трамп.

Сайловдаги Орбаннинг энг заиф нуқтаси — Венгриянинг тўхтаб қолган иқтисодиёти ҳақида гапирар экан, жаноб Венс унинг севимли аргументларини такрорлаб, Европа Иттифоқини айблади. У коррупция ва самарасиз бошқарувни тилга олмади.

16 йиллик ҳокимиятдан сўнг Орбан ўз ўрнини топишга қийналмоқда. Чунки унинг «Фидес» партияси якшанба кунги овоз бериш олдидан ўтказилган кўплаб сўровномаларда анча ортда қолмоқда.

Трамп маъмуриятининг ёрдами фойда берадими-йўқми, ҳозирча ноаниқ. Улар Орбаннинг ашаддий сиёсий базасини бирлаштириши мумкин. Аммо бу Эрон билан бўлаётган урушдан хавотирда бўлган венгриялик сайловчиларни бегоналаштириши мумкин.

Турли қарашлар

«Тисза» етакчиси, 45 ёшли Петер Магяр эса коррупцияга қарши курашиш, Европа иттифоқининг музлатилган маблағларини очиш, энг бойларга солиқ солиш, шунингдек, Венгриянинг инқирозга юз тутган соғлиқни сақлаш тизимини ислоҳ қилишга ваъда берди.

У сайловлар – Венгрия ўзини Европа давлати сифатидаги ўрнини мустаҳкамлаши ёки авторитар лагерга янада чуқурроқ оғиб кетишини ҳал қилади, деб ҳисобламоқда.

«Яна бир неча кун ва биз режим ўзгаришини кўрамиз. Бу мамлакатимиз Россия қўғирчоғига айланишининг олдини олиш учун энг сўнгги имкониятдир... 'Фидес'га Венгрияни Европа Иттифоқидан чиқариб юборишига йўл қўймайлик», деди Магяр чоршанба кунги митингда.

Орбан эса Евроиттифоқни тарк этишни эмас, балки уни ичкаридан ислоҳ қилишни хоҳлашини айтади. У бу сайловни «уруш ёки тинчлик» ўртасидаги кескин танлов сифатида кўрсатиб, унинг рақиблари Венгрияни Украинада давом этаётган урушга тортиб кетишини иддао қилмоқда. «Тисза» бу айбловни рад этади.

«Бу сайлов Венгриянинг келажаги ҳақида. Танлов аниқ: қарамлик ва инқироз — ёки суверенитет, куч ва тинчлик», деди Орбан сешанба куни.

Таҳлилчиларнинг айтишича, агар «Тисза» 199 ўринли парламентда оддий кўпчилик овоз билан ғалаба қозонса, янги ҳукумат учун Орбан амалга оширган ҳуқуқий ва институционал ўзгаришларини бекор қилиш ғоят қийин вазифа бўлади. Бу «доимий қонунчилик блокадаси ва сиёсий ноаниқлик муҳитига» олиб келиши мумкин.

Шу билан бирга, агар «Тисза» ғалаба қозонса «Венгрия иқтисодиёти учун катта туртки ва Россияга қарши қатъийроқ санкцияларни қўллаш»га йўл очилади.