Мис захиралари қайси давлатларда тўпланган? Жаҳон рейтинги

Мис замонавий иқтисодиётнинг асосий металларидан бири ҳисобланади. У қурилишдан тортиб электромобиллар ва қайта тикланувчи энергетика тизимларигача бўлган кўплаб соҳаларда қўлланади. Талаб ортиб бораётган бир пайтда унинг захиралари айнан қайси ҳудудларда жамлангани тобора муҳим аҳамият касб этмоқда.

АҚШ Геология хизмати маълумотларига асосланган янги инфографика дунёдаги мис захираларининг мамлакатлар бўйича тақсимотини кўрсатиб, ушбу ресурслар қанчалик юқори даражада тўпланганини яққол намоён этади.

Келгуси ўн йилликларда мисга бўлган талаб кескин ошиши кутилмоқда. Бунга электрлаштириш жараёнлари, сунъий интеллект инфратузилмасининг ривожланиши ва электр тармоқларининг кенгайиши сабаб бўлади. Шу шароитда ресурслар географияси стратегик аҳамият касб этмоқда.

Мис захиралари бўйича мутлақ етакчи — Чили. Мамлакатда тахминан 180 миллион тонна мис захираси мавжуд. Бу кўрсаткич кейинги ўриндаги Австралия захираларидан қарийб икки баробар кўп бўлиб, талаб тез ўсиб бораётган шароитда Чилига жаҳон бозорида катта таъсир кучини беради.

Чили ҳиссасига дунёдаги барча мис захираларининг тахминан 18 фоизи тўғри келади. Бу эса мамлакатнинг йирик ишлаб чиқарувчи сифатидаги мавқеини янада мустаҳкамлайди.

Айниқса, Атакама чўлидаги йирик конлар Чилини мис етказиб бериш бўйича глобал занжирларнинг марказий бўғинига айлантирган. Перу ҳам салмоқли захираларга эга бўлса-да, у Австралия каби Чилидан кейинги “иккинчи эшелон” давлатлари қаторига киради.

Мис захиралари дунё бўйича жуда нотекис тақсимланган. Бешта давлат — Чили, Австралия, Перу, Конго Демократик Республикаси ва Россия маълум бўлган жаҳон мис ресурсларининг ярмидан кўпини назорат қилади.

Австралияда тахминан 100 миллион тонна мис захираси бор. Перу, Конго Демократик Республикаси ва Россияда эса бу кўрсаткич 80–85 миллион тонна атрофида. Умуман олганда, етакчи давлатлар рўйхатини Лотин Америкаси мамлакатлари, шунингдек, ресурсларга бой Африка ва Евросиё минтақалари шакллантиради.

Инсоният тарих давомида 700 миллион тоннадан ортиқ мис қазиб олган. Бироқ разведка қилинган захираларда ҳали қарийб 1 миллиард тонна мис мавжуд. Бу қолган ресурслар кўламини ҳам, уларни ўзлаштириш қанчалик мураккаб эканини ҳам кўрсатади.

Ушбу захираларнинг катта қисми чуқурроқ қатламларда ёки қазиб олиш қийин бўлган ҳудудларда жойлашган. Бу эса қазиб олишни қимматроқ ва технологик жиҳатдан мураккаброқ қилади. Энергетика ва электрлаштириш соҳаларида талаб тез ўсиб бораётган бир пайтда таклиф ва келажак эҳтиёжлари ўртасидаги тафовут жаҳон иқтисодиёти учун асосий муаммолардан бирига айланиши мумкин.