Сергелидаги қўланса ҳид: муаммо ечими нимага боғлиқ?

Тошкентнинг Сергели тумани Қумариқ маҳалласи ва унинг атрофида яшовчилар йиллар давомида ёқимсиз ҳиддан шикоят қилишади. Чунки айнан шу ерда Тошкентнинг оқова сувлари йиғиладиган иншоот жойлашган.

Расмий изоҳларда бу ҳидга асосий сабаб сифатида саноат корхоналаридан келаётган оқава сувлар, тери цехлари, бўёқ ишлаб чиқариш корхоналари ва қушхоналарининг оқава чиқиндилари кўрсатилади.

Баҳорнинг илк кунларидан бу бадбўйлик ҳар доимгиданда кучлироқ тарқалаётгани муаммо географияси ҳам кенгайганига ишора қилмоқда.

Kun.uz муаммонинг сабаблари ва унинг ечимлари билан қизиқиб кўрди.

Мутасаддиларга кўра, айрим корхоналар томонидан канализация тизимига оқизиладиган кучли кимёвий моддалар “Салар” оқова сув тозалаш иншоотидаги биологик тозалаш жараёнига салбий таъсир қилади. Яъни бактериялар органик моддаларни парчалаши керак бўлган тизимга заҳарли аралашмалар тушади ва бу микроорганизмларнинг нобуд бўлишига олиб келади.

2026 йил март ойида Сенатнинг Аграр, сув хўжалиги масалалари ва экология қўмитаси “Салар” оқова сув тозалаш иншооти фаолиятини жойида ўрганди. Расмий маълумотда иншоотда оқова сувлар механик, биологик ва дезинфексия босқичларидан ўтиши, оқавани натрий гипохлорити билан зарарсизлантириш учун 62 та ускуна ишлаётгани қайд этилган. Шунингдек, тозалаш жараёнида ҳосил бўлган қуйқалар иншоот ҳудудидаги 35 та майдонда қайта ишланиши айтилган.

Аммо айнан шу 35 та майдон қандай ишлаши, у ерда очиқ ҳавода қуритилаётган канализация қуйқалари ҳид тарқалишига қанчалик таъсир қилиши ҳақида батафсил изоҳ берилмаган.

Аслида ушбу 35 та майдонда қуритилаётган аҳлат атрофга шамол тасирида нохуш ҳид тарқалишига олиб келмаяптими?

Kun.uz шу саволга жавоб излаб, шу пайтгача кенг жамоатчиликка кўп ҳам кўрсатилмаган ҳудудда бўлди. Бу майдонларда қуритилаётган канализация қуйқалари шу қадар бадбой ҳид тарқатганидан, аранг тасвирга ололдик.

Маълум бўлишича, бу оддий қуритилаётган қуйқа эмас. Бу – аҳоли хонадонларидан, ҳожатхоналардан, ошхоналар ва ҳаммомлардан келган оқова сувлар тозаланганидан кейин ажралиб чиқадиган органик масса.

Бундай масса очиқ ҳавода турганда, айниқса иссиқ ва шамолли кунларда, атрофга нохуш ҳид тарқатиши табиий.

Аммо “Тошкент шаҳар сув таъминоти” АЖ бош муҳандиси Умиджон Маликов ёқимсиз ҳид бу 35 та майдондаги канализация қуйқалари билан боғлиқ эмаслигини айтди. Унинг изоҳлашича, биз ушбу майдонда бўлган вақтимизда “техникалар билан тозалаш ишлари олиб борилаётгани сабабли бадбўй ҳид тарқалган, лекин қолган пайтларда у ердан ҳид чиқмайди”.

Масъул муҳандисга кўра, халқ тилида “сассиқ кўприк” деб аталадиган ҳудудда канализация қувурларининг биринчи механик тозалаш нуқтаси жойлашган бўлиб, қувурларда босим билан келадиган ҳар хил ёқимсиз ҳидга эга газлар бирдан шу механик тозалаш иншоотига келади.

Умиджон Маликов муаммо ечимига тўхталар экан, 2026 йилнинг ёз ойларида қабул қилиш камераларига икки босқичли филтр қўйиш режалаштирилганини, филтр ўрнатилгач, бадбўй ҳид камайишини билдирди.

Унинг сўзларига кўра, келгусида Тошкент вилояти Қуйи Чирчиқ туманида боқичма-босқич 1,5 миллион куб оқавани қабул қилишга мўлжалланган янги оқава сув тозалаш иншооти қурилиши юзасидан таклиф берилган, лекин бу ҳозирча таклиф сифатида қолмоқда. Уни амалга ошириш – молиялаштириш манбаси топилишига боғлиқ.

Биз очиқ маълумотлар асосидаги ўрганишларимизда, айрим мамлакатлар тозаланган канализация қуйқасини очиқ қуритишдан воз кечгани, биогаздан энергия олиш йўлга қўйилгани, саноат оқавалари учун алоҳида кимёвий тозалаш линиялари жорий этилгани маълум бўлди.

Демак, ечимлар талайгина, асосий масала эса масъулларда қолмоқда: аҳолини йиллар давомида қийнаб келаётган бадбўй ҳидни бартараф этишга етарлича эътибор ва маблағ қачон ажратилади?