Куба парламенти 65 йил ичидаги энг йирик иқтисодий хусусийлаштиришни маъқуллади

Куба миллий ассамблеяси 18 июнь куни мамлакат социалистик иқтисодиётининг катта қисмини хусусийлаштиришни назарда тутувчи ислоҳотлар пакетини бир овоздан қабул қилди, деб ёзди Reuters.

Ҳужжатни ҳукмрон Компартия ва мамлакатнинг собиқ раҳбари Раул Кастро қўллаб-қувватлади. Агар чора-тадбирлар айтилган шаклда амалга оширилса, бу 1959 йилги инқилобдан бери Куба моделидаги энг катта ўзгариш ва бозор иқтисодиётига бурилиш бўлади.

Ислоҳот кўчмас мулкни хусусий ривожлантириш учун йўл очади, давлат корхоналарини акциялар ва улушларга эга бўлган хусусий тижорат компанияларига айлантириш имконини беради, шунингдек, узоқ вақт давомида давлат монополияси бўлиб келган молия секторига хусусий банкларни киритади. Ҳужжат, шунингдек, давлат мулкини кубалик ва чет эллик юридик ва жисмоний шахсларга, шу жумладан хорижда яшовчи кубаликларга сотишга рухсат беради, - бу ҳақда депутатларга овоз беришдан олдин ўтказилган телевизион тақдимотда маълум қилинди.

Овоз беришдан олдин Куба президенти Мигел Диас-Канел депутатларни мамлакатнинг социалистик ўтмишига содиқ қолишга чақирди.

«Бу ерда дунёнинг энг қудратли давлати томонидан тарихдаги энг узоқ қамални бошдан кечирган социалистик қурилиш жараёнини қандай давом эттириш масаласи муҳокама қилинмоқда. Биз социализмдан воз кечмаймиз», деди у.

Бош вазир Мануэл Марреро бозорни «ресурсларни самарали тақсимлаш воситаси» деб атади, бу Куба коммунист амалдори учун камдан-кам учрайдиган ибора, аммо моделни янгилаш «кубаликларнинг ҳаёт сифатини ошириш учун» зарурлигини таъкидлади. Бош вазир деярли икки соатлик нутқида 175 дан ортиқ чора-тадбирлар рўйхатини депутатларга тақдим этди, шундан сўнг Миллий Ассамблея ҳужжатни бир овоздан ёқлаб овоз берди. Янги чора-тадбирлар қанчалик тез ва қандай механизмлар орқали амалга оширилиши ҳозирча аниқ эмас.

Reuters нашрининг ёзишича, Куба иқтисодиётини либераллаштириш бўйича таклиф этилган чора-тадбирларнинг аксарияти йиллар давомида мамлакат ичида ва ташқарисида муҳокама қилинган, бироқ айнан АҚШ қаттиқ босими уларни яна биринчи ўринга олиб чиқди.

Кубанинг бюрократик ва самарасиз давлат иқтисодиёти узоқ йиллар давомида Куба социализмини қўллаб-қувватлаган Совет Иттифоқи парчаланганидан бери қийинчиликларни бошдан кечирмоқда. Трамп маъмуриятининг санкциялари, жумладан, бир неча ойлик нефть блокадаси Кубага манёвр қилиш учун кам жой қолдирди, орол иқтисодиётини вайрон қилди, хорижий бизнеснинг чиқиб кетишига сабаб бўлди ва туризм саноатини деярли бутунлай барбод этди. Диас-Канелнинг таъкидлашича, иқтисодиётни очиш қарори Куба ва АҚШ ўртасида жорий йилда бошланган, аммо боши берк кўчага кириб қолган музокаралар билан боғлиқ эмас.

Чоралар пакети биринчи марта Куба бизнесига 100 дан ортиқ ходимни ёллашга рухсат беради ва тадбиркорларга бир вақтнинг ўзида бир нечта хусусий компанияларга эгалик қилиш имконини беради. Марреронинг сўзларига кўра, хусусий капитал ҳаракатини давлат назорати остидаги мослашувчан банк тизими ва ваколатли агентлар билан реал вақт режимидаги рақамли валюта бозори таъминлайди.

Ўнлаб йиллар давомида Куба аҳоли учун таълим, тиббиёт ва транспортни субсидиялаб келган, бироқ сўнгги йилларда бу хизматлар сезиларли даражада ёмонлашди - энди янги солиқ тизими давлат ва хусусий бизнесни, маҳаллий ва хорижий корхоналарни жамоат хизматларини қисман молиялаштиришга мажбур қилмоқда.