Тунги футбол томошаси вазн ортишига олиб келиши мумкин — тадқиқот

Нью-Йоркдаги (АҚШ) Колумбия университети олимлари тунги футбол трансляцияларини томоша қилиш пайтида уйқуни мунтазам равишда камайтириш аста-секин вазн ортишига ва соғлиқ учун хавфларни оширишга олиб келиши мумкинлигини аниқлади. Тадқиқот натижалари Annals of Internal Medicine журналида чоп этилган.

Тахминан 6 ҳафта давом этадиган футбол бўйича жаҳон чемпионати ўйинлари кўпинча Тошкент вақти билан тунда бошланади, шу сабабли мухлислар ўйинларни томоша қилиш учун уйқусини қурбон қилади.

Тадқиқотда одатдаги шароитда кунига етти-саккиз соат ухлайдиган 95 нафар катта ёшдаги одам иштирок этди. Олти ҳафта давомида иштирокчилар онгли равишда одатдагидан бир ярим соат кечроқ ухлади ва кейин яна олти ҳафта давомида одатий уйқу режимига қайтди. Олимлар махсус датчиклар ёрдамида уйқу давомийлигини қайд этиб, бир вақтнинг ўзида тана вазни, бел ҳажми, тана таркиби ва иштаҳа учун масъул бўлган гормонлар даражасини кузатиб борди.

Тадқиқотнинг етакчи муаллифи, Колумбия университети нутрициология кафедраси доценти Фариз Зурайкатнинг айтишича, олти ҳафталик уйқусизлик давомида иштирокчилар ўртача ярим килограммга яқин вазн тўплаган, шу билан бирга ўтирадиган камҳаракат вақт ошган. Унинг сўзларига кўра, агар бу маълумотларни бир йилга тарқатсак, кунига бир ярим соатдан кам уйқуни мунтазам йўқотиш клиник жиҳатдан аҳамиятли вазн ортишига олиб келиши мумкин.

Нутрициология профессори Мари-Пер Сент-Онжнинг таъкидлашича, етарли уйқу вазн ортиши ва юрак касалликлари ҳамда қандли диабет каби семизлик билан боғлиқ касалликлар ривожланиш хавфини камайтириши мумкин. Унинг сўзларига кўра, ёш ўтиши билан одамлар одатда семиришга мойил бўлади ва семизлик юрак-қон томир касалликларининг асосий хавф омилларидан биридир.

Тадқиқот муаллифларининг таъкидлашича, аввалги тадқиқотлар одатда ўткир ва оғир уйқусизлик оқибатларини ўрганган бўлса, бу сафар олимлар атайлаб ўртача ва сурункали уйқунинг қисқаришини моделлаштирди - бу катта ёшдаги аҳолининг кўпчилиги дуч келадиган ҳолат. Тадқиқотчиларнинг ҳисоб-китобларига кўра, катталарнинг учдан бир қисми мунтазам равишда кунига атиги беш-олти соат ухлайди.

Шунингдек, уйқусиз қолган иштирокчилар одатдагидан узоқроқ уйғоқ бўлишни ҳисобга олсак ҳам, кун давомида камроқ фаол бўлган. Яна бир тадқиқот шуни кўрсатдики, юрак-қон томир касалликлари хавфи юқори бўлган иштирокчиларда уйқу қисқаришининг худди шундай даврларидан кейин юракда яллиғланиш ҳужайралари сони ошган.

Олимларнинг қўшимча қилишича, уйқусизлик ва вазн ортиши ўртасидаги механизмлар янада чуқурроқ ўрганишни талаб қилади, бироқ мавжуд маълумотлар умуман олганда уйқусизлик семизлик билан боғлиқ касалликлар, жумладан, 2-тур қандли диабет ва юрак касалликлари хавфини оширишини кўрсатмоқда.