2019 yilgi Osiyo Kubogida ilk marta VAR tizimi (videotakrorlardan foydalanish) joriy qilindi. Bu tizim turnirning boshidan emas, faqat chorak finaldan qo‘llanilishi ko‘pchilikni hayron qoldirgan bo‘lishi tabiiy. Buning ham o‘ziga xos obektiv sabablari bor.
Nega chorak finaldan?
Esingizda bo‘lsa, o‘tgan yillarda FIFA ham bu tizimni qo‘llashga shoshilmagan, bu yangilikka ancha skeptik yondashgandi. Rossiyada o‘tgan jahon chempionati kelajakda qanday yo‘ldan borish kerakligini uzil-kesil hal qildi. O‘sha turnirda bu tizim ijobiy baho oldi, sinovdan juda yaxshi o‘tdi. Shundan keyingina, FIFA bu borada o‘z yo‘lini belgilab oldi, konfederatsiyalarga tavsiyalar berdi. Shuning uchun ham OFK, menimcha, bu yo‘nalish uchun investitsiya qilishga shoshilmagan, JCh-2018 turnirini va FIFAning xulosasini kutgan. Chunki tizim jahon chempionatida o‘zini oqlamasligi va noma'lum muddatga kechiktirilishi ham mumkin edi.
O‘tgan olti oy davomida OFK ham bu yo‘nalishda ish olib bordi, Osiyo kubogi uchun VAR tizimini ishga tushirishga harakat qildi. Faqat bugungi kunda, bu tizim bilan maydonda ishlay oladigan va VAR hakami sifatida ishlash malakasi bo‘lgan va tegishli litsenziyaga ega hakamlar soni cheklangan. Osiyo kubogidagi hakamlar ichida VAR hakami sifatida ishlashi mumkin bo‘lganlar soni 16 nafar. Ular ichida boshqa konfederatsiyalardan taklif etilganlar ham bor. Ular – Sezar Arturo Ramos (Meksika), Paolo Valeri (Italiya) va Danni Makkeli (Niderlandiya). Bu ro‘yxatda Ravshan Ermatov ham bor.
Yordamchi VAR hakami bo‘la oladigan mutaxassislar soni esa – 20 nafarni tashkil etar ekan. Ular ichida Ermatovdan tashqari, boshqa bir hamyurtimiz Jahongir Saidov ham o‘rin olgan. Masalan, Ravshan Ermatov chorak finalning birato‘la ikki o‘yiniga tayinlanganiga e'tibor bering. Janubiy Koreya – Qatar o‘yinini u maydonda boshqarsa, (VAR hakami sifatida Ermatovga Paolo Valeri yordam beradi), Xitoy – Eron o‘yinida u VAR hakami Danni Makkeliga assisentlik qiladi.
Xullas, bu son bilan guruh bosqichini o‘tkazish nazariy tomondan imkonsizdir. Chunki hakam tayinlashda, bosh hakam, uning yordamchilari, VAR hakam va uning yordamchilari ishtirokchi terma jamoalar bilan bir mamlakatdan bo‘lmasliklari, o‘sha guruhdagi boshqa jamoalarga ham «begona» bo‘lishlari, va hatto o‘sha guruh jamoalariga keyingi bosqichda raqib bo‘lishi mumkin bo‘lgan mamlakatlardan bo‘lmasligi kerak. Shuningdek, o‘yinlar turli shaharlarda va qisqa vaqt oralig‘ida bo‘lib o‘tadi. Bu sharoitlarda, kam sonli VAR hakamlarini taqsimlash imkonsiz bo‘lib qoladi. Chorak finaldan boshlab o‘yinlar soni kamayadi, variantlar oshadi. Ruyxatdagi hakamlar o‘yinlarni boshqarish uchun yetarli bo‘ladi.
Shu o‘rinda, aslida butun turnir davomida VAR tizimi test (offlayn) rejimda ishlaganini ham aytib o‘tish kerak. Barcha o‘yinlarda VAR tizimi ishladi, faqat o‘yinga ta'sir ko‘rsatilmadi xolos.
