O‘zbekiston kapital qurilish sohasidagi ma'muriy-buyruqbozlik tizimi, qurilish materiallari yetkazib berishda sog‘lom raqobat muhiti shakllanmagani, yer ajratish bo‘yicha ariza 12 ta tashkilot tomonidan 60 kun mobaynida ko‘rib chiqilishi kabi qator omillar sohada korrupsiyaga barham berish imkonini deyarli yo‘qqa chiqaradi.
Senat raisi Nig‘matulla Yo‘ldoshev 15 iyun kuni korrupsiyaga qarshi respublika idoralararo komissiyasining kengaytirilgan majlisida shu haqda so‘z yuritdi.
Yo‘ldoshevning aytishicha, bugungi mavjud amaliyotga ko‘ra, qurilish sohasida faoliyatni amalga oshirish uchun 4 turdagi litsenziyaga ega bo‘lish talab etiladi. Har bir litsenziyani berish alohida nizomlar bilan tartibga solinadi, litsenziyalarni berish muddatlari va ular uchun davlat bojlari miqdori ham har xil. «Umumiy», ya'ni universal litsenziyani olish imkoni yo‘q.
Qolaversa, litsenziyalar faqat yuridik shaxslarga beriladi. Qurilish uchun yer maydoni ajratish bo‘yicha ham qator masalalar dolzarbligicha qolmoqda. Xususan, qurilish ishlari uchun yer ajratish jarayonlari 60 kun davomida 12ta tashkilot ishtirokida kechadi. Shu holatning o‘ziyoq sohada korrupsiyaga barham berish kafolatlarini deyarli yo‘qqa chiqaradi.
Bundan tashqari, Yo‘ldoshevning ta'kidlashicha, qurilishni boshlash uchun boshqa ruxsat beruvchi hujjatlarni olish ham talab etiladi. Jumladan, quruvchi arxitektura-loyihalash topshiriqlarini qo‘lga kiritish uchun kamida 30 kun vaqt sarflaydi. Loyiha-smeta hujjatlarini ishlab chiqish jarayonlari ham deyarli shu tarzda kechadi. Keyin loyiha-smeta hujjatlarini kelishish jarayoni boshlanadi.
Shaharsozlik hujjatlarini ekspertizadan o‘tkazish bosqichi ham bor va buning uchun kamida 2 hafta vaqt zarur bo‘ladi. Qurilish bilan bog‘liq ishlarning ikkinchi bosqichi ham bor. U ham bo‘lsa, qurilish obektlarida inspeksiyaviy nazorat jarayonlari bilan bog‘liq. Bunday nazorat qurilishda 7 bosqichda amalga oshiriladi. Keyingi bosqich esa, qurilish obektini foydalanishga qabul qilish bilan bevosita bog‘liq va u kommunikatsiya tizimlariga ulanishning g‘oyat murakkab jarayonlarini ham qamrab oladi.
«Xo‘sh, ana shunday tarzda ba'zida asossiz ravishda chalkashtirilib, murakkablashtirilib yuborilgan jarayonlar korrupsiya holatlari bilan birga kechmasligiga kim kafolat beradi?» deya savol bilan murojaat qildi Senat raisi majlis ishtirokchilariga.
Yo‘ldoshev, qishloq joylarda namunali loyihalar asosida uy-joylar qurish bilan bog‘liq holatni o‘rganilib qator kamchiliklar aniqlanganini e'tirof etdi.
