«Oçiq dengizda bitta qayiqqa tuşib qoldik». Fransiya qat'iy karantinda qanday yaşamoqda?
|06:38 / 27.03.202057 01111 min
Fransiyada mamlakat böylab karantin e'lon qilinganiga ikki hafta böldi. Karantinning ilk kunlarida fuqarolarni «jilovlaş oson bölmadi». Şu bois hukumat karantin şartlarini keskinlaştirib, fuqarolarni «uy qamoğiga mahkum qildi».
Foto: AFPFoto: AFP
Bugun fransiyaliklar jarima yoki politsiyadan emas, ölimdan qörqib köçaga çiqmayapti. Farang ölkasida vaziyat jiddiy, karantin maygaça çözilişi mumkin. Xitoy, Eron, Italiya va Ispaniyadan keyin virusdan eng köp jabrlangan beşinçi davlat aynan Fransiya bölib turibdi. Koronavirus aniqlangaç hukumat jiddiy çoralar körişga ötdi: maktab, restoran va kafelar yopildi. Söng har qanday yiğin ötkaziş taqiqlandi. Mamlakatda yoppasiga karantin e'lon qilindi.
Karantin boşida fransuzlar uni jiddiy qabul qilişmadi. Ular bahoriy kayfiyatda xiyobon, sohillar, toğ-çanği komplekslariga borişni kanda qilişmadi. Karantin e'lon qilinganiga qaramay, jamoat joylaridan odam arimasdi. Holatni jiddiy baholagan mamlakat prezidenti Emmanuel Makron duşanba kuni fransiyaliklarga keskin ohangda murojaat bilan çiqdi: «Tarqalamiz! Biz jangdamiz! Qaysidir armiya yoki davlatga qarşi emas, körinmas yovga qarşi jangda!».
Qarşingdan odam çiqsa, çetga öt
Biarritsa markazidagi köçada faqat şu yerda yaşovçilar yugurişi mumkin. Lekin yonda ma'lumotnoma bölişi kerak
Karantinning navbatdagi bosqiçida qat'iy qoidalar e'lon qilindi. Unga köra, uydan faqat şoşilinç ehtiyoj yoki iş joyidan berilgan ma'lumotnoma bilangina çiqişga ruxsat berildi. Sababsiz uydan çiqqanlar 130 yevro miqdorida jarimaga tortiladi. Ikkinçi marta «radarga tuşganlar» uçun esa jarima miqdori 1 000 yevro etib belgilandi.
Ikkinçi haftadan şartlar yanada oğirlaşdi. Endi uydan çiqişga faqat kuniga bir marta bir soatgagina ruxsat beriladi. Unda ham uydan 1 kilometr uzoq bölmagan masofaga boriş uçun. Ikki kişidan ortiq odamning yonma-yon yurişi taqiqlangan. Ba'zi hududlarda köçada yurganda faqat yakka yuriş, röparasidan odam çiqsa, bir yarim metr masofa saqlaş şarti joriy qilindi.
Sohillar, xiyobonlar, jamoat joylari yopildi. Qarindoşlarni körgani boriş, Şengen zonasidan çiqiş, töylar, diniy marosimlar ötkaziş mutlaqo taqiqlandi. Dafn marosimlarini yaqin qarindoşlar iştirokida ötkaziş belgilandi.
Sevişganlarga ham uçraşiş mumkin emas
Bugun fransiyaliklar bir narsani tuşunib yetişdi: odamlar bir-biri bilan qança kam uçraşsa, virusdan saqlanib qoliş imkoniyati şunça oşadi. Ana şunda karantin uzoq çözilmaydi va aholiga oşiqça xavf tuğilmaydi. Bugun fransiyaliklarga quyidagi holatlarda uydan çiqiş uçun ruxsat beriladi:
Mavzuga oid
uydan turib bajarib bölmaydigan vazifani işxonaga borib bajarib keliş uçun;
kundalik kerak böladigan mahsulotlar uçun dökonga çiqib keliş uçun;
şoşilinç holatda şifokor huzuriga boriş uçun;
kasalmand qarindoşga yoki voyaga yetmagan bolalarga qarab turiş uçun;
uydan bir kilometrdan uzoq bölmagan masofaga itni sayr qildiriş va toza havoda yolğiz sport bilan şuğullaniş uçun bir soat.
Döstining oldiga mehmonga, ruhşunos seansiga yoki kosmetolok huzuriga boriş, yaxşi körgan qizi bilan uçraşiş kabi bahonalar inobatga olinmaydi. Darvoqe, bu imkoniyatlar faqat özini yaxşi his qilayotganlar uçun. Agar oilada kimningdir mazasi bölmasa, oila a'zolarining barçasi uydan çiqmay ötirişi şart.
Ba'zi viloyatlarda özini özi izolyatsiya qiliş ham mumkin emas. Şaharliklarning bir qismi karantin boşlanganda dala hovlilarga qarab «qoçişdi». Mahalliy aholi «ular bizga virus olib kelyapti, oziq-ovqatlarimizni yeb bitirişadi, qişloq kasalxonasini töldirib yotib olişadi», deb şaharliklarni xuşlamay kutib oldi. Şu sabab tinçlikni saqlaş maqsadida dala hovlilarga borgan şaharliklar uyiga qaytarildi.
Istalgan joyda sizni tekşirişlari mumkin
Bugun uyidan çiqayotgan har bir fransiyalik hokimiyat tasdiqlagan şaklda ism-şarifi, manzili, uydan çiqiş vaqti, köçaga çiqişdan maqsadi haqida yozib olişi va politsiya söraganda uni taqdim etişi lozim. Albatta, kimdir uydan bir neça marta çiqişi va har safar oldingi qoğozning nusxasini berib ketaverişi mumkin, ammo aksariyat fransiyaliklar bu masalada vijdonan iş tutmoqda.
Karantinning ilk kunlarida ijtimoiy tarmoqlarda köça-köyda tuşgan fotosuratlarini joylab öziga heç narsa qilmagani, hukumat ortiqça vahima qilib yuborayotganini bemalol muhokama qilayotgan fransuzlar bir hafta ötib «biz uydamiz, siz ham uyda qoling», degan çaqiriqlarni tarğib qila boşladi.
Fransuzlar qöşnilari bilan tez-tez gaplaşa boşlaşdi / GETTY IMAGES
«Avvaliga odamlar barçasini yengil qabul qildi, virus osongina ötib ketadi deb öyladi. Keyinçalik koronavirus tufayli odamlar halok böla boşlagaç, uni jiddiy qabul qilib hukumatning çaqiriqlariga amal qila boşlaşdi», deydi parijlik Mark Feliks.
Germaniya va Şveytsariya bilan çegaradoş Elzas şahrida virus yuqtirganlar halok bölayotgani haqidagi xabarlar odamlarni jiddiy tortişga majbur qildi. Bu şaharda bir kun içida barça kasalxonalar reanimatsiyasida joy qolmadi. Şundagina odamlar karantin şartlariga rioya qilişmasa, zamonaviy tibbiyot ham koronavirusga qarşi heç narsa qila olmasligini anglab yetişdi.
«Odamlar Elzasda, Italiya, Ispaniyada nimalar yuz berayotganini közlari bilan körib, karantin şartlariga rioya qilişmasa, özlari ham virus qurboni bölişlari mumkinligini tuşunib yetişdi», deydi ikki haftadan buyon ikki farzandi bilan turmuş örtoğidan ayro karantinda yaşayotgan Emmanuel.
«Döstlarimiznikiga borişni, dengiz böyida sayr qilişni xohlaymiz, havo yaxşi, biz yoşmiz, virus bizga zarar yetkazmasligi ham mumkin. Ammo aksariyat odamlarning uyda ötirganini körib, ayniqsa qariyalar qiynalib bölsa ham ötirişibdi, biz har qanaqasiga sabr qilamiz va karantin tugamagunça köçaga çiqmoqçi emasmiz. Biz buni boşqalar hayotini saqlab qoliş uçun ham qilamiz», deydi Emmanuelning qizi Eliz.
Niqob taqmagan bema'nilar
Parijlik Markning aytişiça bugun odamlar hukumatning taqiqi uçun emas, balki epidemiya tufayli uyda ötiribdi. Kasallanganlar va halok bölganlar haqida oxirgi kunlarda e'lon qilinayotgan ma'lumotlar, şuningdek, tibbiyot xodimlari keltirayotgan dalillar barçani birday sergaklantirib hukumatning karantin haqidagi qarorlarini bajaradigan qilib qöydi. Dovyuraklik örnini ehtiyotkorlik egalladi. Endi Fransiyada niqob va qölqopda yuriş emas, ularni taqmaslik bema'nilik hisoblanmoqda.
Navbatlar kvartallar böylab uzayaadi - odamlar masofa saqlab joylaşadi / GETTY IMAGES
Hukumat karantinning boşida odamlar uning şartlariga amal qilmayotganini körib hududlarda tartib saqlaş va odamlarni nazorat qiliş uçun 100 ming nafar politsiyaçi va yana qöşimça 250 ming huquqni himoya qiliş xodimlarini jalb qildi. Şu holda ham ular katta şaharlar markazida unça közga taşlanmaydi. Politsiya kimnidir tilxat yozilgan qoğozsiz uşlasa, birinçi safar ogohlantiriş bilan kifoyalanmoqda. Qarşilik körsatganlargina jarimaga tortilmoqda.
«Biz fransiyaliklar ozodlikni sevamiz. Ayniqsa rasmiylar bilan munosabatda. Hozirgi holatni diktatura demaslik kerak. Bizda boşqa tanlov yöq. Hamma bu vaqtinçalik favqulodda holat ekanini tuşunib turibdi», deydi Mark.
«Albatta, uruş holatida emasmiz, ammo baribir yoqimsiz, buning ustiga uzoq vaqt bunday yaşaş... Menga bu hayot yoqadimi? Yöq, albatta. Ammo bu ham noyob tajriba. Eng qiyin masala bir neça kunlab bolalar bilan bir joyda qamoqdagiday ötiriş.
Bir payt öğillarimdan biri otamni balkonga tortadi. Soat sakkizga bong urdi, tibbiyot xodimlarini olqişlaş vaqti böldi. Qöşnilar allaqaçon derazalardan, balkonlardan ular şa'niga qarsak çalişni boşlab yuborişdi. Ana şu şovqin paytida barçasini unutaman. Har keça şu takrorlanadi», deydi Mark.
Ha, Fransiya va Italiyada har kuni keçki soat 20:00da odamlar balkonlariga çiqib şifokorlarni olqişlaşadi. Kimdir qarsak çaladi, kimdir idiş tovoqlarni bir-biriga urib taranglatadi.
Ota-onalarga oson bölmayapti. Maktab onlayn davom etmoqda. Qiziqarli öyinlardan futbol yöq, stol tennisi yöq, ularni çalğitiş uçun faqat kompyuter öyinlari qoldi: «Kunlarning ötişi juda ham qiyin bölyapti», deydi Elizning otasi Stefan.
U jarroh, ammo rejadagi jarrohlik amaliyotlari bekor qilingan. Iş faqat favqulodda çaqiruvlarga navbatçilikda turişdan iborat. Musobaqalar töxtatilgani uçun televizordan regbini körsatişmaydi, turmuş örtoği masofadan işlamoqda, bolalar onlayn ta'lim olmoqda. Qolgan vaqtda ularni uddalaş esa oson iş emas.
«Oilalarimiz bilan Skype yoki Whatsapp orqali virtual körişamiz. Albatta, har kuni emas. Qöşnilar bilan masofa saqlab bölsa ham gaplaşib turibmiz, oramizda uç metr oraliq böladi», deydi Emmanuel. Begonalar bilan körişganda oraliq masofa uşlanadi. Ammo hozirgi holatda kim bilandir birga yaşaş virusdan ham xavfli.
MARC FELIX
«Töqqiz oydan keyin hammayoq çaqaloqqa tölib ketadi. Ammo ungaça ajraşişlar ham köpaysa kerak. Bunday holatda birga yaşaş ham oson emas, köpçilik sinovdan öta olmasligi ham mumkin», deydi Mark.
«Karantin bu – sinov. Barça bu labirintdan özining yöli bilan çiqib ketadi. Kimlardir tizim, tuzilma, intizom va jadvalga muhtoj. Kimdir oqim bilan birga suzganda yaxşiroq eplaydi. Biz oçiq dengizda bitta qayiqqa tuşib qoldik. Bizda boşqa imkoniyat yöq. Şuning uçun bir-birimizga sabrli bölişimiz kerak. Mazali ovqat yeng, ozroq içing», deb öz xotirjamlik retseptini aytdi Mark.
U karantindagi hayotini mobil telefoni kamerasi yordamida suratga muhrlab bormoqda. U hozirgi hayotini oilaviy xronikaga «harakatsiz sayohat» deb nomlab qöşib qöymoqçi. Mark barçasi xursandçilik bilan tugaşiga işonadi: «Bizni bu yerdan çiqarişganda haqiqiy bayram böladi. Musiqa, şodlik va baxt».
