Tong sahardan ötin tergani zovur böyiga - Qöştepaning Langarida ötgan bir kun
|15:26 / 31.01.202137 5137 min
Kun.uz «Qişloqda bir kun» ruknida olis hududlardagi turmuş manzaralari, qişloq odamlarining hayoti va yumuşlari bilan taniştirişda davom etadi.
Navbatdagi manzilimiz – Farğona viloyati Qöştepa tumani Langar mahallasi böldi.
Mahallaga kirib borarkanmiz, dastlab diqqatimizni tortgan narsa – qaçonlardir mahalla ahli haşar yöllari bilan tiklagan simyoğoçlar böldi.
Simyoğoçlar allaqaçonlar muddatini ötab bölgan, tagidan yemirilib, çirib bölgan. Ayrim joylarda esa qölbola simyoğoçlar ham yöq, simlarni uylarning tomiga örnatilgan yoğoçlar uşlab turibdi.
Uzoqdan çelaklar kötarib kelayotgan odamlar mahallaga içimlik suvi hamon tortilmaganidan darak berardi. Kimdir aravada, boşqasi qölida suv idiş kötargança köçadan kelardi.
Köçada eşak aravalarga ötin, çarm, plastik idişlar ortib kelayotgan bolakaylar, daraxtning kesilgan şoxini tirkama aravalarda maşinasida tortib kelayotgan odamlarga közimiz tuşdi.
Tirikçilik taşvişida qişloqda tinim yöq. Xonadonlardagi mörilardan tutun böralab çiqayotganiga qaraganda, qişloq gaz tarmoğidan ham mosuvo. Oilalar isiniş uçun peçkalarga ötin va kömir qalaşmoqda.
Xonadonga kirişdan avval mahalla faollaridan oilaning bugungi ijtimoiy ahvoli haqida söradik.
Mahalla ahlining aytişiga qaraganda, bu uyda umrguzaronlik qilgan oila boşi Xudoyberdi aka 2009 yilda vafot etgan. Hozirda rözğor tebratiş vazifasi uning bevasi Şoira opaning gardanida ekan.
Mavzuga oid
Şoira opaning ikki qizi Gulçehra va Gulnora ham onalariga yelkadoş bölib, oila uçun pul topib kelişar, kenja farzand Sardorbek esa maktabda tahsil olar ekan.
Qişning qirovli kunlarida oila qanday yaşayotgani, kunlik mehnat tarzi bilan yaqinroq tanişiş maqsadida Şoira opaning uyiga kirib bordik.
Begona odamning çaqiruv ovozidan «hozir» degan ovoz eşitilib, eşikni Şoira opaning özi oçdi va kimligimizni suriştirib bilgaç, bizni içkariga taklif qildi.
Hovlining çap tomonida – ikki xonali, omonatgina qilib qurilgan uy. Öng tomonda – oddiygina tovuq katak. Uning orqa tomonida esa ğözapoya qalaşib yotardi. Uydan uzungina bölib möri çiqib turibdi. Tomning bir tomonlama qilib yopilgan şiferi tagida zaxira supurgilar boğlangan. Ikki xonali uyning öng yonboş tomonida tandir. Bir söz bilan aytganda, köpçiligimizga taniş oddiy qişloq xonadoni.
Şoira opa eri vafotidan söng boşidan köp qiyinçiliklar ötkazgan. Ikki qiz va kenja öğlini qiyinçiliklar bilan voyaga yetkazgan. Hozirda qizlari ulğayib, unga rözğor yumuşlarida yelkadoş.
Ona boquvçisi yöqligi sabab, qizlarini öqita olmaganidan afsus çekadi.
Şoiraxon Holiqova
Şoira opa ketmon çopib, ğözapoya örib, qişloq çekkasidagi zovurlardan ötin terib, farzandlarini ulğaytirgan. Mahallaga içimlik suvi tortilmagani bois oila suvni ança olisdan taşib keladi. Qolaversa, gaz yöqligidan ötin terib kelib, peçkaga öt qalaşga majbur.
Katta qizi Gulçehra dadasi vafot etgandan keyin onasiga yordam beriş uçun oşxonaga işga kirgan. U iş boşlaganda dastlab kuniga 35 ming sömdan pul topgan. Sahar 6dan keç 19–20gaça oşxonada idiş yuvadi.
Gulçehra qiş şaroitida «metan-zapravka»larda gaz taqçilligi sabab, oşxonaga qatnaşda qiynaladi. Yoz kunlarida oşxonaga borib keliş yölkira xarajati bir kunda 6 ming söm bölgan bölsa, biz Langarda bölgan kunlari bu 10 ming sömga tuşayotgandi.
Haydovçilar zapravkalardagi navbatni «inobatga olib», yölkira narxini 3 mingdan 5 ming sömga kötarib olgan. Bu esa hozirda kunlik 45 ming sömga ertadan keç işlab kelayotgan Gulçehra uçun noqulaylik tuğdirmoqda.
Gulçehra Nizomova
Oila qizlari erta bahordan dalaga çiqişadi. Ğözapoya uçun daladan qator olişadi. Gulçehra haftaning har payşanbasida oşxonaga boradi. Qolgan payt qişloqdagi tengdoşlari bilan zovur böylaridan ötin terib kunni keç qiladi.
Ertalab ötin tergani ketganiça tuşlikda uyigan qaytadi. Tuşlik qilib esa yana ötin terişga jönaydi. Terib kelgan ötinni yoqiş uçun maydalab bölaklarga ajratadi.
Şoira opaning kiçik qizi Gulnora hozirgi qiş şaroitida kunlik işda işlayapti.
Gulnora işning oğir yengilligiga qarab kuniga 50 ming-60 ming topadi. Işlab topgan puliga ukasi Sardorbekka kiyim sotib oladi, uyga bozorlik olib keladi. Kuz faslida qişloqda töy köp bölgani uçun töylarga borib idiş-tovoq yuvadi. Kuzda jamğargan puliga kömir sotib oladi.
Gulnora Nizomova
U öqimoqçi bölib, ta'lim dargohiga xujjat ham topşirgan. Lekin şaroit bölmagani bois tahsil ololmagan.
Gulnora içimlik suvini qölda taşiydi. Bir kunda 2 marta uyiga çelakda suv olib keladi. Qişloqda tabiiy gaz yöq, oila ötindan foydalanişga örgangan.
Gulnora qaçonlardir qişloqda şaroit yaxşi tomonga özgarişini orzu qilib yaşaydi. Uyida tabiiy gaz yonib turişi, uyidagi jömrakdan içimlik suvi kelib turişi, «svet» öçmasligini iç-içidan orzu qiladi.
Qişloq bolalari uçun stadionlar, bolalar maydonçasi, köngiloçar maskanlar bölişini xohlaydi. U qişloq ahlining madaniy hordiq çiqariş uçun yölkira sarflab Farğona şahriga bormasligini, şu tumanning özida ana şunday dam oliş joylari qurilişini istaydi.
***
Biz oilaning bir kunlik hayot tarzi bilan tanişar ekanmiz, noqulay şaroitga rozi bölib yaşayotgan baxtiyor oilaning birdamligiga, ularning metindek irodasiga tahsinlar aytdik.
Qişloqdan ança olisda bölgan zovurdan ötin terib keliş, xöl novdalarni arralab, bölaklarga ajratiş, uni boltada çopiş, qişning ayozli kunida ham dalaga çiqib ğözapoya öriş, olisdan çelaklab suv taşib keliş, qişloqdan olis hududga borib oşxonada idiş-tovoq yuvib keliş...
Bu yumuşlar bir qaraşda oddiydek tuyuladi. Biroq boşqa bir şaroitdan kelib, qişloqning bir kunlik hayot tarzini körgan har qanday kişi mana bunday hayot «maşaqqatlari» oldida özini qöyarga joy topa olmasligi şubhasiz.
Oddiy bir oila misolida qişloqning bir kuni bilan yaqinroq tanişib, ortga qaytarkanmiz, Langarda tezroq şaroitlar ijobiy tomonga özgarişini, qişloqqa aholi orzu qilgan muhit tezroq kirib kelişini astoydil xohladik.
