O‘zbekiston Markaziy banki 2020 yil IV choragi bo‘yicha e'lon qilgan pul-kredit siyosati sharhida iste'mol narxlari indeksiga kiritilgan oziq-ovqat mahsulotlari narxlarining o‘sishi bo‘yicha ma'lumot berdi.
Qayd etilishicha, mazkur mahsulotlar narxlarining o‘sishi asosan aholi talabining barqarorligi hamda pandemiya davrida karantin cheklovlari tufayli taklif omillari kamayishi bilan izohlanadi.
Xususan, meva va sabzavotlar 11,9 foizga (dekabrda 7,3 foizga), shu jumladan, mevalar 16,7 foizga (dekabrda 4,6 foizga) va kartoshka 42 foizga (dekabrda 3,2 foizga) o‘sdi.
Go‘sht narxi o‘sishi
IV chorakda go‘sht narxi o‘rtacha 3,4 foizga, yil davomida esa 18,1 foizga o‘sdi. Mahsulotning sezilarli darajada qimmatlashuviga avgust oyining ikkinchi yarmidan boshlab karantin cheklovlari yumshatilishi natijasida yuzaga chiqqan kechiktirilgan talab, ozuqa narxlari oshishi, qoramol va go‘sht importi qisqarishi kabi omillar sabab bo‘ldi.
Bundan tashqari, parranda go‘shti narxlari ko‘tarilishi ob-havoning pasayib ketishi natijasida yuzaga kelgan elektr ta'minoti bilan bog‘liq muammolar, ayrim viloyatlarda (Samarqand va Toshkent) parranda kasalliklari tarqalishi va ushbu mahsulot ishlab chiqaruvchilari taklifining qisqarishi bilan bog‘liq bo‘ldi.
Yuqoridagi omillar, shuningdek, parranda ozuqasi narxlari sezilarli o‘sishi va tuxumga bo‘lgan talabning mavsumiy oshishi tuxum narxining 37,6 foizga (IV chorakda 20,6 foiz) o‘sishiga olib keldi.
O‘simlik yog‘i narxi oshishi
Narxlar sezilarli darajada o‘sishi asosan sentyabr-dekabr oylariga to‘g‘ri keldi. 2020 yilda jahon bozorlarida o‘simlik yog‘i narxi o‘sishi kuzatildi. Bu o‘z navbatida ichki bozorda kungaboqar yog‘i narxining oshishiga olib keldi. Xususan, 2020 yil yanvar-dekabr oylarida yog‘ va moy mahsulotlari narxi o‘rtacha 26,9 foizga (IV chorakda 15,6 foiz), shu jumladan, kungaboqar yog‘i 31,4 foizga (IV chorakda 18 foiz), paxta yog‘i 32 foizga (IV chorakda 21,1 foiz) o‘sdi.
Jahon bozorida narxlarning o‘sishi va taklifning qisqarishi hisobiga ichki bozorda shakar narxining yillik o‘sishi 21 foizni (IV chorakda 14,8 foiz) tashkil etdi.
Meva va sabzavotlar narxlaridagi ko‘tarilish
Meva va sabzavotlar tarkibida kartoshka narxi sezilarli hissa qo‘shdi. Bu, asosan, 2020 yilda pandemiya ta'sirida aholining meva-sabzavotlarga, ayniqsa kartoshkaga bo‘lgan talabining yuqori bo‘lgani va yozgi mavsumda bozorlarda eski va yangi hosillar o‘rtasidagi uzilishlar natijasidagi taklifning qisqarishi bilan bog‘liq bo‘ldi.
