Respublika ixtisoslashtirilgan gematologiya markazi 1941 yildan beri ilmiy-tekshirish instituti maqomida faoliyat ko‘rsatib kelgan, 2020 yil fevral oyida ilmiy-amaliy markazga aylantirilgan. Markaz respublikada gematologik xizmatni shakllantirish, hududlar va markazda metodik yordam berish, davolash protokollari, tashxis standartlarini ishlab chiqish kabi vazifalar bilan shug‘ullanadi. Markaz filiallari viloyat ko‘p tarmoqli kasalxonalar qoshida kattalar gematologiya bo‘limlari hamda viloyat ko‘p tarmoqli bolalar shifoxonalarida bolalar gematologiya bo‘limlari sifatida faoliyat yuritadi.
Markaz direktori Abdurahmon Qayumov Kun.uz bilan suhbatda onkogematologik (qonning o‘sma/saraton xastaliklari) kasalliklarni davolash bepul bo‘lsa-da, bemorlar mablag‘ga zarurat sezishi, onkopsixologiya xizmatiga ehtiyoj, qonning o‘sma kasalliklaridan tuzalish ko‘rsatkichlari haqida ma'lumot berdi.
«Bolalar murojaatlarining 20-25 foizi oqqon kasalliklari»
Respublika ixtisoslashtirilgan gematologiya markazi 260ta yotoq joyga ega bo‘lib, ulardan 105tasi bolalarga, qolgani kattalarga moslashtirilgan. Hududlar kesimida 405ga yaqin bolalar uchun va xuddi shuncha kattalar uchun koyka o‘rinlari mavjud.
Yil davomida respublika bo‘yicha markaz poliklinikalariga 60 ming atrofida murojaat bo‘lib, ulardan 20-30 foizi bolalar bilan bog‘liqdir. Xususan, bolalarning tibbiy holati bo‘yicha qilingan murojaatlarda tashxis qo‘yilib, tahlillar o‘tkazilganda umumiy nisbatning 20-25 foizi oqqon kasalliklari ekani ayon bo‘ladi.
Qanday davo turlari qo‘llanmoqda?
Hozirgacha fanda ma'lum bo‘lgan qonning o‘sma kasalliklarini davolash bo‘yicha dunyo protokollari mavjud. O‘zbekistonda ham ularning davolashga mablag‘, dori vositalari ajratilgan. Shuningdek, ajratilayotgan pul mablag‘lari yildan yilga ko‘paytirib borilmoqda. Xususan, yaqinda hujayra darajasida tashxislashni yo‘lga qo‘yish uchun 200 ming dollar qiymatida uskuna va reagentlar xarid qilindi. Kimyoterapiya amaliyotlari uchun 48 turdagi kimyoviy preparatlar ham xarid qilingan. Suyak o‘zak hujayralarni ko‘chirib o‘tkazish amaliyoti yo‘lga qo‘yilgan.
Hozirda oqqon kasalliklarini davolashda target, ya'ni nishonga oluvchi preparatlardan foydalanilmoqda. Ular juda qimmatbaho va yuqori samarador hisoblanadi. Ular faqatgina kasal hujayraga ta'sir ko‘rsatadi va sog‘lom hujayralarga zarar yetkazmaydi.
