Surxondaryo tog‘laridagi daralar orasida yurtimiz ekologiya tizimining durdonalaridan biri – Sangardak sharsharasi joylashgan. Qadimdan odamlarni o‘ziga rom qilib kelayotgan so‘lim maskanga sayohatimizdan bir olam taassurot bilan qaytdik.
Sangardak sharsharasi O‘zbekistonning Tojikiston bilan chegaradosh hududida, Surxondaryo viloyati, Sariosiyo tumanida joylashgan. Agar boshqa viloyatda istiqomat qilsangiz, u holda dastlab Surxondaryo viloyati markazi Termiz shahriga yetib borishingiz, u yerdan poyezd yoki taksiga o‘tirib, Sariosiyo tumaniga yo‘l olishingiz lozim. Bu esa qariyb 150 km masofa bo‘lib, 2-3 soat vaqtni oladi. Aytish lozimki, avtomobil yo‘llarining sifati qoniqarli darajada.
Sariosiyo tumani subtropik ichkikontinental iqlim zonasida, Hisor tog‘ tizmasi etagida joylashgan. Bu tog‘lardan Surxondaryo, To‘polangdaryo, Obizarang va boshqa daryolar irmoq oladi. Hududning hayvonot va o‘simlik dunyosi xilma-xilligi bilan ajralib turadi. Tog‘larda jayron, bo‘ri, tulki, quyon, bars va hatto qo‘ng‘ir ayiqlar yashaydi. Yovvoyi holda archa, pista, bodom, yong‘oq, olma, zirk, na'matak o‘sadi.
Sariosiyodan mahalliy taksi qatnovi orqali 60 km yo‘l bosib, Sangardak darasiga, shu nomdagi sharsharaga yetib olish mumkin.
Sangardak sharsharasi tog‘ daryosidan emas, balki g‘orlar ichidagi karst daryolaridan shakllanadi, qoya toshlar orasidan sizib chiqadi. Shu sababli xalq orasida u haqda qadimdan turli afsona va ertaklar to‘qilgan, mo‘jizakor tasavvurlar paydo bo‘lgan.
Sangardak – O‘zbekistonning eng baland sharsharalaridan biri. Uning balandligi 60-70 metrgacha boradi. Suv serob bo‘ladigan bahor oylarida 100 metrgacha yetishi mumkin. Sharshara may oyi o‘rtalaridan to sentabr oyi o‘rtalarigacha sayyohlar bilan gavjum bo‘ladi.
Sharshara oldi sayyohlarga qulaylik tug‘dirish uchun obod qilingan, panjara bilan o‘ralib, mo‘'jaz darvoza qurilgan. Unga olib chiqadigan so‘qmoqqa zinapoyalar va ayvonlar barpo etilgan. Hududga kirish bepul.
