“Alloh taoloning qazoyi qadariga rozi bo‘lish lozim”
— Bismillahir Rohmanir Rohiym. Alloh taolo marhamat qilib: “Kullu nafsin zoiiqotil mavt” deydi. Ya'ni: “Har bir nafs o‘limni totguvchidir”. Har bir insonga, har bir jonga o‘lim kelishi muqarrar. Shu paytga kadar biror bir insonni o‘limdan qochib qutula olmagan. Shunday ekan, inson bu narsaga tayyor turishi, iqror bo‘lishi, o‘lim kelganda unga rozi bo‘lishi kerak, bunga bo‘ysunish – Alloh taoloning qadariga rozi bo‘lishidir. Janoza mavzusining eng katta e'tibor beriladigan jihati ana shunda. Ya'ni biz iymon-e'tiqodda Allohga iymon keltirganmiz va hayotni ham, o‘limni ham Uning irodasi bilan bo‘lishini qabul qilishimiz kerak.
U iroda qilgan payt insonni yaratadi, jon ato etadi, vaqt-soati yetganda o‘zi bergan omonat jonni qaytarib oladi. Bandalar bunga ko‘nib, qabul qilishi kerak.
Albatta, yaqin insonidan ajralish oson emas. Lekin bunga e'tiroz qilib, Allohga shirk keltiruvchi gaplar aytish gunoh hisoblanadi. Xafa bo‘lishdan, mahzunlikdan qaytarilmagan, lekin har xil tasarruflar qilib, har xil gaplar gapirishdan qaytarilgan. Alloh taoloning qazoyi qadariga rozi bo‘lib, huznimizni izhor qilib sabr qilaman, degan fikr har bir erkak va ayolning qalbida bo‘lishi lozim.
To‘rt farzi kifoya
— Dinimizda janozaga juda katta e'tibor beriladi. Musulmonning, mo‘minning huquqlari shunchalik e'zozlab qo‘yilganki, bir musulmon vafot etsa, muslimlar ahli zimmasiga to‘rt narsa yuklatiladi va bu “farzi kifoya” deyiladi. Bu shunday amallarki, faqat ayrim mo‘minlar tomonidan ado etilsagina soqit bo‘ladi, bo‘lmasa, barcha mo‘minlar gunohkor bo‘lib qolishadi. Bu to‘rt narsa: mayitni yuvish, kafanlash, uning janozasini o‘qish va olib borib dafn qilish. Mana shularni nihoyatda odob bilan, shariatga amal qilgan holda bajarib yuzaga chiqarish kerak.
Endi umumiy qilib aytadigan bo‘lsak, bunday bir musibat paytida Alloh taologa nisbatan odob bilan turish kerak, mayitga nisbatan odob bilan turish kerak. Janozada qatnashayotgan inson o‘ziga nisbatan ham, mayitning yaqinlariga ham odob bilan yondashishi talab qilinadi. Mayitga nisbatan ana shu to‘rt narsa chiroyli bajarilishi uni so‘nggi manzilga bekamu-ko‘st kuzatishning payida bo‘lish lozim. Agar ortiqcha narsaga yo‘l qo‘yiladigan bo‘lsa, bu mayitga ham aziyat keltirishi mumkin.
