So‘nggi vaqtlarda atrofimizda yo‘l-transport hodisalari haqidagi xabarlar shunchalik ko‘paydiki, agar yaqinlarimizga taalluqli bo‘lmasa, ularni e’tiborga olmaydigan holatga keldik.
Ming afsuski, buning ortidan yuzlab insonlar vafot etayotgani yoki bir umrga nogiron bo‘lib qolayotgani ham, qoidalarga rioya qilishga chaqirayotgan mutaxassis va mas’ullar ham boshqalarga dars bo‘lmayapti. Ko‘plar haligacha yo‘l qoidalariga amal qilishni o‘ziga ep ko‘rmaydi.
Haydovchilar va piyodalarning qoidalarga amal qilmasligi, yo‘llardagi nosozliklar, ba’zida mas’ullarning e’tiborsizligi yo‘llardagi avariyalarga sabab bo‘layotgani Islom dinida ham qoralanadi.
Bugun biz, Islom dinida yo‘l haqlari, yo‘l qoidalari amal qilishning hukmi borasida shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf nomidagi masjid imom noibi Hasanxon Yahyo Abdulmajidning fikrlari bilan bo‘lishamiz. Hasanxon Yahyo Abdulmajid - «Yo‘l harakati fiqhi» mavzusida bitiruv-malakaviy ishini yozib tugatgan va O‘zbekistonda birinchilardan bo‘lib mavzuga ilmiy yondashgan ahli ilmlardan hisoblanadi.
Ma’lum qilinishicha, Islomda yo‘l harakati qoidalari Qur’on va hadis, ulamolarning ushbu manbalardagi umumiy qoidalar asosida chiqargan hukmlari bilan tartibga solinadi. Shuningdek, Islom fuqaholari taqdim qilgan hujjatlar asosida piyoda bo‘lsin yoki ulovda bo‘lsin, har bir musulmon yo‘l harakati qoidalariga amal qilishi shar’iy jihatdan vojib ekanligiga ittifoq qilingan.
«Islomda yo‘l harakati qoidalari, avvalo Qur’on va hadislar asosida tartibga solinadi. Misol uchun, «Alloh taolo yer yuzidagi barcha narsani sizlar uchun yaratdi» deyiladi kitobda. Demak, Yer yuzidan to‘liq foydalanish asli muboh hisoblanadi va bu butun insoniyatniki deb qaraladi. Alloh taolo o‘z kalomida insonlarni dengiz va quruqlikda ulovlarga mindirib qo‘yilgani haqida so‘z boradi.
Hadisi shariflarda ham yo‘lga doir odoblar juda keng yoritilgan. Yo‘lning haqqi bor, degan tushuncha ham aslida islomda bor. Yo‘lning haqqiga doir kelgan hadislarda 15-20tacha qoidalar va odoblar keladi. Payg‘ambarimiz alayhissalom ulovni qanday tutishni ham o‘rgatganlar.
