Xudoybergan Devonov 1879 yilda Xivada, badavlat oilada tug‘ilgan. Otasi Nurmuhammad devon (mirza) Xiva xonining Xo‘jaylidagi mulklari boshqaruvchisi bo‘lgan.
Xudoybergan Xivadagi madrasada savodini chiqargan, arab tilini o‘rgangan. Adabiyot bilan oshno bo‘lib, she'rlar yozib turgan. Soatsozga shogirdlikka tushgan. Ko‘plab musiqa asboblarini chalishni bilgan. Bog‘dorchilikka qiziqib, bog‘ida atirgullarning 40ga yaqin navlarini o‘stirgan. Ammo uning taqdiriga fotografiya va kinematografiya sohasida nom qozonish yozilgan edi.
Xudoybergan hayotida tub burilish yasagan voqea – Xiva yaqinidagi Oqmachit qishlog‘ida yashaydigan mennonit nemislar jamoasi vakili Vilhelm Penner bilan uchrashuv bo‘lgan.
Mennonit nemislar (yoki Menno Simmons muridlari) 1882 yilda Xiva xoni Said Muhammad Rahimxon II taklifi bilan Rossiyadan ko‘chib kelishgan. Ular an'anaviy nasroniylikdan farq qiladigan diniy e'tiqodi tufayli Niderlandiya, Germaniya va Polshada siquvga olingan va yashash joyini tashlab, ko‘chib ketishga majbur bo‘lishgan. 1884 yilda Xiva yaqinidagi Oqmachit qishlog‘ida mennonit nemislarining 40 oiladan iborat jamoasi qo‘nim topgan.
Mennonit nemislari orasida xivaliklar uchun yangilik bo‘lgan ko‘plab zamonaviy kasb egalari bor edi. Fotografiya bilan shug‘ullanuvchi Vilhelm Penner shulardan biri bo‘lgan. U yosh, qiziqqon xorazmlik yigitni mahalliy aholi uchun g‘aroyib bo‘lgan kasbga qiziqtirgan. Xudoyberganning dastlab fotografiya, keyinchalik kinematografiya bilan bir umrga oshno bo‘lib qolishiga sababchi bo‘lgan.
Ortodoksal islom jamiyatida, inson va tirik jonzotlar suratini tasvirlashga asrlar davomida taqiq qo‘yilgan sharoitda yigitcha qanday qilib Xiva xonligining ilk fotosuratchisi, keyinchalik kinooperatori bo‘lganini tasavvur qilish qiyin.
Albatta bunda Xiva xoni, ma'rifatparvar Muhammad Rahimxon II Feruzning homiyligi asosiy rol o‘ynagan. Uning o‘limidan keyin esa taraqqiyparvar g‘oyalari va ishlari bilan mashhur bo‘lgan bosh vazir Islomxo‘ja yosh fotosuratchini o‘z himoyasiga olgan. Aynan uning tashabbusi bilan Xivada ilk shifoxona, ilk paxta tozalash zavodi qurilgan, pochta, telegraf, dorixona ochilgan edi. Uning mablag‘lariga dastlabki dunyoviy maktab qurilgan. U yerda matematika, fizika, ximiya va boshqa gumanitar fanlardan dars berilgan. Shuningdek, Islomxo‘ja o‘z devonxonasi kotibi Xudoybergan Devonovning fotosuratchilik sohasidagi ilk ishlari, tajribasini qo‘llab-quvvatlagan.
