«Nima, endi NATO bilan urishaylikmi?» – Putin Ukraina NATOga kirsa, Qrim uchun jang boshlanishi mumkinligini aytdi

Rossiya prezidenti Vladimir Putin G‘arbning Rossiya talablariga taqdim etgan javobidan norozi bo‘lganini yashirmadi. Bu haqda Putin Vengriya bosh vaziri Viktor Orban bilan uchrashuvdan keyingi brifingda gapirdi.

Rossiya prezidenti G‘arb Rossiyaning asosiy talabini e’tiborsiz qoldirganini aytdi.

«26 yanvar kuni AQSh va NATOning javobini oldik. Uni obdon tahlil qilamiz, ammo hozirdan ma’lumki, Rossiyaning asosiy talab va xavotirlari rad etilgan.

Biz NATOni kengaytirmaslik, Rossiya chegarasida zarbdor qurollarni joylashtirmaslik va alyansning Yevropadagi infratuzilmasini 1997 yildagi Rossiya bilan kelishuv imzolangan holatga qaytarishni so‘ragandik. Bu asosiy talablarimizning birortasi inobatga olinmadi.

Bizga NATOni sharqqa qarab bir dyum ham siljitmaslik bo‘yicha va’da berilgandi. Ammo bugun NATO qayerda ekanini ko‘ryapmiz: Polshada, Ruminiya va Boltiqbo‘yi davlatlarida. Xalq tilida aytganda, bizni chuv tushirishdi», dedi Putin.

NATO hech kim boshqa davlatning alyansga kirishga haqqi yo‘qligini ta’kidlab, «ochiq eshiklar» siyosatida sobit qolishini aytgandi. Putinning fikricha, bu tartib hech qanday hujjat bilan mustahkamlanmagan.

«Ochiq eshiklar» siyosati deyilyapti. Xo‘p, bu haqda qayerda yozilgan? Hech qayerda», dedi Putin.

1949 yilgi NATO tashkil etilishi bo‘yicha kelishuvning 10-bandida alyansning barcha a’zolari rozi bo‘lgan taqdirda, unga Yevropaning boshqa davlatlarini qabul qilish mumkinligi yozilgan.

«O‘sha hujjatda «mumkin» deb yozilgan, «majbur» deb emas. Vaholanki, AQSh va NATO Ukrainaga «Sizning intilishingizni qadrlaymiz, xavfsizligingizni himoya qilishni istaymiz, ammo sizni [alyansga] qabul qila olmaymiz, chunki oldinroq bunga imkon bermaydigan kelishuv imzolaganmiz» deyishlari mumkin edi. Shunday deyishsa, Ukraina uchun nimasi alamli bo‘lardi?» deydi Putin.

Rossiya prezidentining fikricha, Ukrainaning NATOga kirishi Qrim sabab alyans va Rossiya o‘rtasida harbiy to‘qnashuvga olib kelishi mumkin.

«Tasavvur qiling, zamonaviy qurollar, zarbdor tizimlar bilan qurollangan Ukraina NATO a’zosiga aylandi va Qrimga yurish boshladi. Donbass haqida-ku gapirmasa ham bo‘ladi. Yana takrorlayman, NATO a’zosi sifatida Ukraina bu harbiy operatsiyani boshlasa, nima bo‘ladi? Nima, biz NATO bilan urishamizmi? Kimdir bu haqda o‘yladimi? Menimcha, yo‘q.

Axir Ukraina doktrina hujjatlarida Qrimni qurolli harakat bilan bo‘lsa ham qaytarib olish qayd etilgan. Ha, shunchaki gapirilmagan, bu haqda hujjatda yozilgan.

Xavfsizlikni boshqa bir davlatga xatar tug‘dirgan holda ta’minlash to‘g‘ri emas. Amerika Ukraina xavfizligi uchun jon kuydirayotganiga sabablardan biri shu orqali bizni kuchsizlantirishga intilish. Ukraina esa bu uchun shunchaki vositaga aylanib qoldi», dedi Putin.

AQSh, Rossiya va NATO

Yaqinda Rossiya va AQSh vakillari BMT Xavfsizlik kengashi yig‘ilishida talashib qoldi. Yig‘ilishda Ukraina atrofidagi holat muhokama qilingan. Ukraina vakili Sergey Kislitsa BMTga yangi qurolli agressiyaning oldini olishga harakat qilayotgani uchun minnatdorchilik bildirdi. Rossiyaning BMTdagi maxsus vakili Vasiliy Nebenzya esa Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi ehtimolini muhokama qilishning o‘zi to‘g‘ri emasligini aytib, e’tiroz bildirdi. Ukraina vakili gapirayotgan vaqtda Rossiya vakili Nebenzya zalni tark etdi va bu demarsh (diplomatik isyon) emasligi, shunchaki ishi chiqib qolganini aytdi.

AQSh so‘rovi bilan BMT Xavfsizlik kengashida Ukraina masalasi muhokama qilindi. AQSh vakili Linda Tomas-Grinfild Rossiya Ukraina bilan chegarada 100 ming askar to‘plagani, vaziyat xavfli ekanini aytdi. Vasiliy Nebenzya esa AQSh vakilidan bu borada birorta isbot keltirishni so‘radi. «Qanaqa bosqin haqida gapiryapsiz? 100 ming askar haqida gap qayerdan chiqdi? Biz bu haqda gapirganimiz yo‘q-ku?» dedi u.

Nebenzya Xavfsizlik kengashidan bunday katta minbardan biror davlatning propagandasi uchun foydalanishga ruxsat berilmasligini so‘radi. AQSh vakili esa mamlakatning takliflari doim faktlarga asoslangan va konkret bo‘lishini aytib, Rossiya vakili qizishganidan hayron qolganini bildirdi.

Bitta talab to‘rt marta rad etildi

2021 yil oktyabr oyidan buyon G‘arb nashrlari Rossiya Ukraina bilan chegarada 100 ming askar to‘plagani haqida yozadi. Keyinchalik AQSh va Britaniya vakillari bu haqda rasmiy minbarlardan gapira boshlashdi. G‘arb Rossiyani Ukrainaga yana bir bor bostirib kirishga urinishda ayblab kelmoqda. Rossiya esa bu ayblovlarni rad etish bilan birga qo‘shinlarini o‘z hududida xohlaganicha harakatlantirish huquqiga ega ekanini aytadi.

Rossiya Ukraina atrofida qo‘shin to‘playotganini rad etish barobarida AQShdan Ukraina hech qachon NATOga a’zo bo‘lmasligi bo‘yicha kafolat talab qila boshladi. Bu borada Rossiyaning AQShga yuborgan, darajasiga ko‘ra odatda maxfiy bo‘ladigan hujjati Rossiya TIV tomonidan e’lon qilib yuborildi. AQSh esa hech kimga NATO yo‘lini yopa olmasligini ma’lum qildi. NATO ham kimdir boshqa davlat uchun alyansga kirishni taqiqlay olmasligini ma’lum qildi.

Vaziyat keskinlashib ketayotgan bir vaqtda Putin hamda Baydenning muloqotidan keyin tomonlar muzokara stoliga o‘tiradigan bo‘ldi. Jyenevada AQSh – Rossiya, Bryusselda NATO – Rossiya formatida, Venada esa YeXHT doirasida muzokaralar o‘tkazildi. Uch safar ham G‘arb va AQSh Rossiyaga keskin «yo‘q» deb javob berdi.

Muzokaralar samara bermagach, AQSh va Rossiya bosh diplomatlari o‘rtasida uchrashuv o‘tdi. Entoni Blinken hamda Sergey Lavrov o‘rtasidagi muzokarada yangi takliflar berilganday bo‘ldi, ammo baribir kelishuvga erishilmadi. Bu uchrashuvda qayd etilgan yagona yangi jihat shu bo‘ldiki, AQSh Rossiyaning talablariga xat bilan javob beradigan bo‘ldi.

26 yanvar kuni AQSh Rossiyaning talablariga xat ko‘rinishida javob berdi va navbatdagi marta Ukraina NATOga qabul qilinmasligi bo‘yicha kafolat taqdim etilmasligini bildirdi.