Rossiyaning Ukrainaga keng kölamli harbiy bosqini 208-kuni, duşanba, 19 sentabrda Rossiya qöşinlari qöşni davlat bosib olingan aholi punktlarini nazorat ostida uşlab turişga urinişni davom ettirdi, Ukraina Qurolli kuçlari (UQK) va uning hududiy mudofaa bölinmalari tajovuzga qarşilik körsatdi. Ukraina janubi va şarqida ukrain kuçlari qarşi hujumi davom etmoqda. Urişayotgan tomonlar vakillari bayonotlarini mustaqil manbalardan tekşirişning iloji yöq.
Rossiya qöşinlari Zaporijjya yönalişida öz pozitsiyalarini uşlab turişga bor kuçi bilan harakat qilmoqda va buning uçun radikal çoralar körmoqda, deyiladi Ukraina Qurolli kuçlari Boş ştabining Facebook’da e’lon qilingan keçki tezkor hisobotida. «Rossiya okkupatsion kuçlarining 58-umumqöşin armiyasi qömondonligi Zaporijjya yönalişida harakat qilayotgan bölim va bölinmalar komandirlari bilan uçraşuv ötkazdi, – deyiladi xabarda. – Mavjud ma’lumotlarga köra, tadbirda pozitsiyalarni uşlab turiş va mudofaa kuçlarining bosib olingan hududga çuqur kirib borişiga yöl qöymaslik muhokama etildi». Bundan taşqari, Donetsk viloyatining Torez şahri yaqinidagi poligonda rossiyalik harbiylar janglarda yöqotişlarga uçragan 1-armiya korpusi bölinmalarini töldiriş uçun kelgan mahbuslarni tayyorlaş uçun öquv lagerini taşkil qildi.
Ukraina Qurolli kuçlari Boş ştabi ma’lumotlariga köra, Rossiya qöşinlari sönggi 24 soat içida 4 ta raketa va 9 ta aviatsiya hujumi uyuştirgan, Ukraina hududidagi harbiy va fuqarolik obektlariga yalpi öt oçiş reaktiv tizimlaridan 11 dan ortiq tajovuz sodir böldi. Kramatorsk, Bilogorivka va Novomixaylivka kabi 24 dan ortiq aholi punktlarining infratuzilmasi zarar kördi. Öz navbatida, Ukraina Qurolli kuçlari Mikolaivka Druga, Kurdyumovka va Zaytseve aholi punktlari hududlarida hujumlarni qaytardi. Kun davomida Ukraina aviatsiyasi harbiy kuçlar va texnika töplangan 11 ta hududga, bitta zenit-raketa majmuasiga va raqibning bitta öq-dori omboriga zarba berdi. Bundan taşqari, Ukraina havo hujumidan mudofaa kuçlari Rossiyaning Su-25 samolyotini, boşqariladigan raketani va uçta uçuvçisiz uçiş apparatini yöq qildi. Raketa qöşinlari 5 ta tayanç punkti va 3 ta öq-dorilar omboriga zarba berdi.
Rossiya harbiylari Mikolaivska oblastida joylaşgan Pivdennoukrainska atom elektr stansiyasining sanoat zonasiga raketa hujumi uyuştirdi. Öqqa tutiş keça tunda amalga oşirildi, deb xabar berdi Ukrainaning «Energoatom» davlat korxonasi 19 sentabr, duşanba kuni Telegram-kanalida. Atom elektr stansiyasi reaktorlaridan atigi 300 metr masofada kuçli portlaş sodir bölgan, stansiya binosi zarba tölqinidan zarar körgan, 100 dan ortiq derazalar singan, Pivdennoukrainska energetika majmuasining bir qismi bölgan Oleksandrivska GES gidroagregatlaridan biri öçirildi, deyiladi bayonotda. «Pivdennoukrainska AESning barça uçta energobloki normal işlamoqda. Yaxşiyamki, stansiya xodimlari orasida jabrlanganlar yöq», - deya xabar berdi «Energoatom». Korxona PAES hududidan olingan suratlarni e’lon qildi va raketa zarbasidan diametri 4 metr va çuqurligi 2 metr bölgan çuqur qolgani haqida xabar berdi.
Ukraina prezidenti Volodimir Zelenskiyning Telegram-kanalida rossiyaliklar Pivdennoukrainska atom elektr stansiyasi (PAES)ni raketalar bilan öqqa tutgani aks etgan video e’lon qilindi. «Okkupantlar yana öq otmoqçi bölişdi, lekin ular atom stansiyasi nima ekanligini unutib qöyişdi. Rossiya butun dunyoni xavf ostiga qöymoqda. Biz uni juda keç bölmasdan töxtatişimiz kerak», - deb yozgan Zelenskiy postida.
Öz navbatida, Ukraina energetika vaziri German Galuşçenko Rossiya dunyoni yadroviy falokat yoqasiga qöyganini ta’kidladi. Uning sözlariga köra, AESni öqqa tutib, Rossiya «Yevropa energetik şantajida heç bölmaganda qandaydir imtiyozlarga erişmoqçi». «Yevropa Rossiyaning energetik tajovuzkorligiga qarşi turişda qat’iylik körsatmoqda, biroq Ukrainada rus yadro terrorini töxtatiş zarurati ikki tomonlama harakatni talab qiladi. Agar yadroviy qiş kelsa, elektr energiyasining yuqori narxlari muammosi dolzarb bölmaydi», - dedi u Facebook’da.
Donetskdagi otişmalar natijasida 13 nafar tinç aholi vakili, jumladan, ikki bola halok böldi, dedi özini «Donetsk xalq respublikasi» deb e’lon qilgan «hokimiyat» tomonidan tayinlangan şahar «meri» Aleksey Kulemzin. Uning sözlariga köra, öqqa tutiş Ukraina Qurolli kuçlari tomonidan amalga oşirilgan, şaharning Kuybişev tumanidagi Boku komissarlari maydoniga raketalar kelib tuşgan, kamida beş kişi jarohatlangan.
«DXR» «rahbari» Denis Puşilinning sözlariga köra, jamoat transporti bekati, dökon va bank öqqa tutilgan. Ijtimoiy tarmoqlarda zarba joyidan fotosuratlar va videolar tarqalmoqda. Ularda öliklarning jasadlari va yerda yotgan tez yordam maşinalari körsatilgan.
Ukraina qurolli kuçlari Lugansk oblastidagi Bilogorivka aholi punktini nazorat ostiga oldi, dedi Lugansk oblasti harbiy ma’muriyati rahbari Sergey Gayday. Uning sözlariga köra, Ukraina armiyasining muvaffaqiyatlariga qaramay, «Luganşçinaning keng miqyosda deokkupatsiyasini kutiş uçun sabr qiliş kerak», jarayonning özi Xarkiv oblastiga qaraganda ança qiyin böladi, çunki «duşman mudofaaga tayyorlanmoqda». Rasmiyning ta’kidlaşiça, «Lugansk yerining har bir santimetri uçun qattiq kuraş böladi».
Bundan taşqari, Donetsk oblastining Yarova posyolkasida Ukraina bayroği kötarildi, deb xabar bermoqda «Operativniy ZSU» Telegram-kanali. Harbiy muxbir Bogdan Miroşnikovning yozişiça, Ukraina Qurolli kuçlari Drobişeve va Liman yaqinida joylaşgan aholi punktini tozalaş işlarini yakunlagan va uni töliq nazorat qilmoqda.
Özini «Lugansk xalq respublikasi» deb e’lon qilgan hududning «Oliy sudi» Yevropada xavfsizlik va hamkorlik taşkiloti (YeXHT) Maxsus monitoring missiyasining ikki xodimini «davlatga xiyonat»da ayblab, 13 yilga ozodlikdan mahrum qildi.
Ulardan birining ism-şarifi - Dmitriy Şabanov. Özini «respublika» deb e’lon qilgan «hokimiyat»ga köra, Şabanov missiyaning ilğor patrul xizmatida işlagan vaqtida «harbiy sohadagi maxfiy ma’lumotlarni xorijiy maxsus xizmatlar vakillariga berib, respublika xavfsizligiga zarar yetkazgan».
Ikkinçi mahkumning ismi Maksim Petrov. «LXR»ning «Davlat xavfsizligi vazirligi» oldingi bayonotiga köra, Petrov «amerikalik kuratori»ga «davlat sirini taşkil etuvçi, «Xalq militsiyasi» 2-armiya korpusi haqidagi missiya materiallarini topşirgan».
Bahorda «LXR» «hokimiyati» YeXHTning mintaqadagi faoliyatini bir tomonlama taqiqlab qöygan va missiyaning ikki a’zosini «xiyonat»da ayblab, qölga olgan edi.
Özini «Lugansk xalq respublikasi» deb e’lon qilgan hududning «Jamoat palatasi» 19 sentabr kuni mintaqa «rahbari» Leonid Paseçnikka zudlik bilan Rossiya tarkibiga qöşiliş böyiça referendum ötkaziş taşabbusi böyiça murojaat qildi. «Jamoat palatasi»ning «rais örinbosari» Lina Vokalovaning «Lugansk axborot markazi» tomonidan e’lon qilingan bayonotida aytilişiça, Rossiyaga qöşiliş «nafaqat tarixiy adolatning ğalabasi, balki mamlakat hududini ham himoya qiladi, «respublika» tiklanişi yölida yangi imkoniyatlar oçadi».
Bir neça soat ötgaç, «DXR»ning «Jamoat palatasi» özini «Donetsk xalq respublikasi» deb e’lon qilgan taşkilot «rahbari» Denis Puşilinga ham xuddi şunday murojaat bilan çiqdi. «Biz Rossiya çegarasi biz bilan Ukraina örtasida bölişini istaymiz», — deyiladi hujjatda.
«DXR» va «LXR» «rahbarlari» özini «respublika» deb e’lon qilgan hududlar «Jamoat palatalari» murojaatlarini va «keyingi harakatlarni muvofiqlaştiriş zarurligini» muhokama qildi, deb xabar beradi RIA «Novosti». Suhbat çoğida Puşilin Paseçnikka «DXR» va «LXR» «hokimiyatlari»ning «referendumga tayyorgarlik köriş uçun qadamlar işlab çiqiş» sa’y-harakatlarini birlaştirişni taklif qildi.
19 sentabr kuni keçki payt Izyum yaqinidagi, şahar deokkupatsiyasidan söng topilgan ommaviy qabr joyidan 146 kişining jasadi qazib olindi, dedi Xarkiv oblasti harbiy ma’muriyati raisi Oleg Sinegubov. «Izyumdagi ommaviy qabristondan ölganlarning jasadlarini eksgumatsiya qiliş davom etmoqda. Şu vaqt içida 146 ta jasad olib çiqildi, ularning aksariyati tinç aholi, jumladan 2 nafar bola, - deb yozdi u Telegram-kanalida. - Ölganlarning ba’zilarida zöravonlik alomatlari bor, qöllari boğlangan jasadlar va qiynoqlar alomatlari mavjud. Halok bölganlar orasida mina portlaşi, kesilgan jarohatlari ham borligi aniqlandi». Sinegubovning ta’kidlaşiça, barça jasadlar yakuniy ölim sababini aniqlaş uçun sud-tibbiy ekspertizadan ötkaziş uçun yuborilmoqda.
Ukraina xizmatlari muqaddam bosib olingan Izyum hududida tinç aholi va ukrainalik harbiylarning qiynoqlarga uçraganiga oid yangi dalillarni topmoqda, dedi TSN7 naşriga maxsus vaziyatlarda bedarak yöqolganlar işi böyiça vakolatli vakil Oleg Kotenko. Izyum yaqinidagi qabrlardan topilgan jasadlarni eksgumatsiya qiliş jarayonida yangi tafsilotlar paydo bölmoqda — ölganlarning ba’zilari qöllari boğlangan, kamida bir kişi osilgan yoki arqon bilan böğilib öldirilgan bölişi mumkin.
Kreml Ukrainaga qarşi uruşda qatnaşiş uçun «köngillilar» deb ataluvçi şaxslarni yollaşga katta e’tibor qaratmoqda, ular orasida yollanma askarlar, mahbuslar va hatto kazaklar bölinmalari ham bor, deb yozadi Amerika uruşni örganiş instituti (ISW) duşanba, 19 sentabr kuni öz hisobotida. Şu bilan birga, Putin oliy harbiy qömondonlik roziligisiz «köngillilar»ning uruşda iştirok etişi böyiça qarorlar qabul qilyapti, bu esa prezident va Rossiya Mudofaa vazirligi rahbariyati örtasidagi munosabatlarni yomonlaştirmoqda.
ISW ma’lumotlariga köra, Putin Ukraina Qurolli kuçlari Xarkiv oblastidagi qarşi hujumda muvaffaqiyat qozonganidan söng safarbarlik yöli bilan Rossiya muntazam qöşinlari zaxiralarini töldirişga umid boğlaş örniga «köngillilar»ni yollaş va «qöğirçoq tuzilmalar» bilan işlaşga köproq e’tibor bera boşladi. Ammo bundan oldin ham prezident ba’zi harakatlarni qömondonlik bilan muvofiqlaştirmagan - butun yoz fasli davomida.
Germaniya Ukrainaga yana törtta Panzerhaubitze 2000 öziyurar gaubitsalarini yuboradi, deb yozadi dpa mamlakat Mudofaa vazirligining Berlindagi brifingidan söng. Şu tariqa, Ukrainaga yetkaziladigan nemis öziyurar qurollari soni 14 taga köpayadi. Germaniya mudofaa vaziri Kristin Lambrext ta’kidlaganidek, bu qurilmalar janglarda özini körsatdi. Bundan taşqari, Germaniya mamlakatga 50 ta Dingo zirhli avtomobili va yana ikkita MARS II yalpi öt oçiş reaktiv tizimini jönatmoqda.
Yevropa ittifoqining törtta davlati – Estoniya, Latviya, Litva va Polşa rossiyaliklarning öz hududiga kirişini çekladi. 19 sentabr, duşanba kunidan boşlab ular turistik vizalar, jumladan, uçinçi davlatlar tomonidan berilgan Şengen vizalariga ega bölgan Rossiya fuqarolarini kiritmaydi.
Çeklovlar faqat sayyohlar, işbilarmonlar, şuningdek, madaniy va sport tadbirlari iştirokçilariga tegişli. Rossiyaliklar Şengen hududida yaşovçi yaqin qarindoşlari yoki umumiy voyaga yetmagan bolalarini tarbiyalayotgan şaxsni köriş uçun çegarani kesib ötişlari mumkin.
Bundan taşqari, istisno diplomatlar, qisqa muddatli viza berilgan va işlaş uçun röyxatdan ötgan Rossiya fuqarolari, qisqa muddatli öqiş vizasi egalari, şuningdek, xalqaro tovarlar va yölovçi taşiş sohasidagi işçilar uçun amal qiladi. Insonparvarlik nuqtayi nazaridan ayrim şaxslarga, jumladan dissidentlar uçun ham kirişga ruxsat beriladi.
