“Kuçli ayol yöq, kuçli bölişga majbur ayollar bor!” - yolğiz ayolning jamiyatda öz örnini topişdagi maşaqqatlari haqida hayotiy hikoya
|18:11 / 11.12.202235 88811 min
“Ayol kişi uçun kuçli böliş juda ham qiyin. Heç bir ayolga ravo körmayman, kuçli bölişni. Juda ham qiynalib ketganimda ikki marta özimni osişga harakat qilganman. Vaqtida bolam uyğonib qolgan. Öşa vaqtda miyamga urgan, bolalarim özimdan boşqa kimga kerak, deganman. Bularning taqdiri mendan keyin nima böladi, degan öy keçgan”.
Kuçli ayollarni körganda havas qilamiz. Lekin ojiza qilib yaratilgan nozik xilqat vakiliga kuçli böliş qançalar oğir ekani haqida öylab körmaymiz. Filologiya fanlari doktori, 6 marta “Oltin qalam”, “Yil jurnalisti” kabi qator mukofotlar sovrindori, jurnalist, ekolog Nargis Qosimova bilan özini osmoqçi bölgani, ajraşganini bir yildan söng bilgani, bolalarini yolğiz oyoqqa qöygani haqida suhbatlaşdik.
Bolaligim juda yaxşi ötgan. Qiz bola uyda ötirişi kerak, öqib nima qilasan, ertaga turmuşga çiqasan, degan gaplar oilamizda mutlaqo bölmagan. Doim qiziqiş, istaklarimizni hurmat qilib, qöllab-quvvatlaşgan. Oilamizda qiz bolaga ham, öğil bolaga ham şaxs sifatida qaralgan.
Hozirgi Özbekiston milliy universitetining jurnalistika fakultetiga öqişga kirganman. Bir vaqtning özida “Jizzax haqiqati”da iş boşlaganim aynan jurnalistikaga qadam qöyişimda katta maktab bölgan.
Ikkinçi kursda ÖzMUning özbek guruhlariga Moskvada öqiş uçun tanlov bölardi. Şundan ötib öqişimni Moskvada davom ettirganman. Bunda ota-onam menga qarşilik qilişmagan. Aksinça, dadam özlari olib borib, meni yotoqxonaga joylaştirib kelganlar.
1997 yilda nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildim. Turmuşga çiqdim. Afsuski, men kelin bölib borgan oilada ayolga boşqaça munosabatda bölişardi. Ayol kişiga şaxs sifatida qaralmasdi.
Sevişib turmuş qurgan bölsak ham, turmuş örtoğim meni tuşunmadi. Doimiy ravişdagi janjallar, kaltaklarga qaramay men oilamizni saqlab qolişga harakat qilardim.
Bu ayol kişi uçun judayam qiyin. Heç bir ayol turmuşim buzilsin demaydi, faqatgina öziga inson sifatida ozgina e’tibor, mehr talab qiladi. Uni ham odam örnida körişlarini xohlaydi. Balki moddiy boylikka öç ayollar ham bordir. Lekin ozginagina öqigan, ilm, bilimga intilgan ayollar unday bölmaydi. Tinç va baxtli hayot keçirişni xohlaydi.
Janjallar tuşunmovçilikdan kelib çiqardi. Men inson sifatida özimni realizatsiya qilişni istardim. Işlagim kelardi. Turmuş örtoğim işlaşimni istamasdi. Lekin rözğorimizni ta’minlamasdi. Yoş bolalarim bilan oç qolgan kunlarim köp bölardi. Ularni boqiş uçun turli pişiriqlar, salatlar qilib sotgan kunlarim ham böldi.
Men oliy ma’lumotli bölaturib bunday yöl bilan pul topişim, bir tiyinga zor bölişim mantiqqa töğri kelmas edi. Şunday qilib işga çiqişga majbur böldim. Bu ham janjallar uçun yana bir bahona böldi.
Mavzuga oid
Örinsiz raşk, işonçsizlik, kaltaklar meni ham jismonan, ham ruhan qiynardi. Oilada muhit şunday ediki, uka akasining xotinini urişi ham oddiy hol edi. Bitta men emas, ovsinlarim ham besabab kaltaklangan kunlari köp bölardi.
“Otangning öligi ustida oç qoldim”
Peritonit bölib qoldim. Bu şunday kasallikki, qorin pardasining yalliğlanişi bölib, vaqtida davolanmasa ölimga olib kelişi mumkin. 41 istima bilan örnimdan turolmay qolganman. Ikkinçi farzandim ikki oylik çaqaloq edi. Yiğlaydi, turib qaraşga ham yarolmaganman. Şu holimda ham turmuş örtoğim bola qara deb meni kaltaklagan.
Şuning ustiga dadam kelib qoldilar. Zudlik bilan viloyat şifoxonasiga olib borib, operatsiya qildirganlar. Özlari ham şifokor edilar. Turmuş örtoğim ham şifokor edi. Mutaxassis bölaturib şu holimda menga zuğm qilganini dadam keçirolmadilar.
Operatsiya qilgan doktor bir soat keçikkaningizda ölim bilan tugar edi. Vaqtida yetkazib kelibsiz, dedi. Dadam u odam bölmaydi, eringnikiga qaytib borma, dedilar. Lekin ayol kişi özidan köproq bolalarini öylar ekan.
Bolalarim yetim bölmasin, otasiz ösmasin deb, tuzalganimdan söng yana qaytib bordim. Otam vafot etgan kunlari otangning öligi ustida oç qoldim, deb döpposlagan kuni hayotim bölmasligini tuşunib yetdim. Yöq, bunday inson bilan yaşab bölmaydi.
“Ajraşganimni bir yildan keyin bilganman”
Lekin öşandayam ajraşmaganman. Bir yildan keyin bolamni maktabga beriş uçun hujjatlarini sörab borganimda sen bilan ajraşganimizga bir yil böldi, deb ustimdan kulgan. Mening iştirokim, xabarimsiz ajraştirişgan.
Jizzax televideniyesida işlardim. Bir kuni ançagina nufuzli odamdan intervyu olgani bordim. Intervyu tugaganidan söng kimlardansiz deb söragan. Kimligimni bilgaç, erini dissertatsiyasini öğirlamoqçi bölgan sizmisiz, degan. Anqayib qolganman. Axir erimni dissertatsiyasini öğirlab nima qilaman, hattoki sohalarimiz bir-biriga yaqin kelmaydi. Mana şunday gap-sözlar tarqatişgan.
Uyga kelib onam rahmatliga Jizzaxda yaşolmayman, bolalarimga qarab bersangiz böldi, qiynalsam ham Toşkentga ketaman, deganman. Bir yil onam qaraganlar. Bolalarim hali kiçkina edi. Öğlim içikib tez-tez kasal bölib qolaverdi. Har hafta Jizzaxga borib kelişga majbur bölardim.
“Vazirlikda tanişi bölmasa, bolasi maktabda öqimaydimi?”
Toşkentda juda katta qarz kötarib uy olganman. Olgunimça ham köp muammolar bölgan. Öşa payti “propiska”ga röyxatga olinişim kerak edi. Pul bilan boşqa joydan röyxatdan ötişga majbur bölganman.
Bir yildan keyin bolalarimni olib keldim. Ularni maktabga qöyiş ham katta muammo bölgan. Propiskang boşqa joyda deb maktabga olişmagan. Konstitutsiyada hamma ta’lim oliş huquqiga egaligi belgilab qöyilgan, deb rosa tortişganman, foydasi bölmagan.
Xalq ta’limi vazirligida kursdoşlarimdan biri işlardi. Şunga aytib, telefon qildirtirganman. Öşandan keyin direktorning özi kelib nega aytmadingiz vazirlikda tanişingiz borligini, degan.
Vazirlikda tanişi bölmagan odamning bolalari maktabda öqimaydimi? Dilxiralik bilan bölsa ham bolalarimni öqişga joyladim. Xudoga şukur, yaxşi öqişdi. Öqituvçilari ham yaxşi ta’lim berişgan. Hozirgaça ustozlaridan minnatdorman.
“Iş izlab rosa sarson böldim”
2004 yillar edi öşanda. Hamma narsa “propiska”ga borib taqalardi. Fan nomzodiman. Birinçi bölib universitetlardan iş izlaganman. Özim öqigan jurnalistika fakultetiga borganman. Joy yöqligini aytişgan.
Iş izlab sarson bölib yurgan kunlarim falsafa fakultetida dars beradigan kursdoşimni körib qoldim. Fan nomzodi bölib yana rus tilini yaxşi biladigan mutaxassis iş izlab yuribdimi, deb rosa hayratlangan.
Yur bizning fakultetda rus tilida dars beradigan öqituvçilar kerak, deb dekanning oldiga boşlab borgan. Dekan Akbar aka meni umuman tanimasdi. Siz şunday ma’lumotingiz bilan iş izlab yuribsizmi deb rosa hayron bölgan. Öşa vaqtning özida ariza yozdirib işga qabul qilgan.
Falsafa meni yönalişim emas edi. Şu sabab ikkinçi mutaxassislikka öqişga majbur bölganman. Şunday qilib, 2009 yili falsafa fakultetini ham tamomlaganman.
Jurnalistik faoliyatning boşlanişi
Bir yildan söng “Ma’rifat”, “Uçitel Uzbekistana” gazetalari boş muharriri Halim Saidovni körib qoldim. Ularning taklifi bilan gazetada şarhlovçi, katta muxbir bölib işladim. Undan keyin Özbekiston milliy teleradiokompaniyasida, “Sado”, “Region.uz” axborot agentligida faoliyat olib bordim.
2009 yildan boşlab Özbekiston davlat jahon tillari universiteti xalqaro jurnalistika fakultetida dars bera boşladim. Şundan beri öşa yerdaman. Ekologiya yönalişi böyiça köproq iş olib boraman. Özimning Ekolog.uz telegram kanalim, saytim bor. Yaqindagina Ekolog NNTni oçişga muvaffaq böldim.
“Bolaligimizni öğirladingiz”
3-4 ta joyda işlaganim uçun bolalarimni nazorat qila olmasdim. Bolalarimning böş vaqtini qoldirmaslik uçun turli tögaraklarga bergandim. Suziş, pianino, gitara, yakkakuraş va albatta ingliz tiliga. Öqişni xohlaşmasdi. Men ularni majburlardim.
Ba’zida xafa bölişgan. Siz bizni bolaligimizni öğirladingiz deb. Lekin keyin keçirim söraşgan. Juda qörqardim, bolalarimga nimadir bölişidan. 3-sinf qizim 1-sinf ukasiga qaraşga majbur edi. Hozir öylasam ham dahşatga tuşaman. Ovqatlarini tayyorlab ketardim. Uni isitib beriş ham qizimning böynida edi.
Xudoga şukur, ikkala farzandim ham hayotda öz yöllarini topişdi. Qizim ÖzDJTUda öqib, Xitoyga bir yillik grant yutib, öqişga borib keldi. Şanxayga magistratura bosqiçiga öqişga kirgandi. Tobim bölmagani sabab qaytib keldi va şundan söng pandemiya boşlandi. Şu bilan ketolmay qoldi. Bu yil ÖzDJTUning tarjimaşunoslik fakulteti magistraturasini tamomladi.
“Töyib ovqatlandim”
Öğlim beşta universitetga kirgan edi. Ularning içidan Xitoyda öqişni tanladi. Yiğib-yiğib endigina maşina olgandim. Kontrakti, yöl xarajatlari, viza va boşqalar uçun maşinamni sotdim. Öğlimni Xitoyga jönatdim.
Borganidan söng qiziq voqea bölgan. Aya, bu yerda ingliz tili fakulteti yöq ekan, darslar faqat xitoy tilida bölarkan, deb qönğiroq qilgan. Seni qaytarib olib kelişga pulim qolmadi, endi xitoy tilini örganişga majbursan, deganman.
Boşida rosa qiynaldi. Lekin örganib ketdi. Öqişni bitirganidan söng Xitoyga magistraturaga budjetga kirdi. Telefon qilib birinçi stipendiyangni oldingmi, nimaga işlatding desam, rostini aytaymi, töyib ovqatlandim, deganida yiğlab yubordim.
Tört yildan beri onam qiynalmasin, deb töyib ovqatlanişga ham pulini qiymay yurgan ekan. 4-5 joyda işlab topganimni unga jönatişimni bilardi. Bir tomondan xursand böldim. Axir u öğil bola, oriyati, ğururi bölişi kerak. Demak öğlim oila qurişga tayyor bölibdi, deb quvondim.
“Kuçli ayol bölişni xohlamayman”
Hayot taşvişlaridan çarçaganingda, muammolar girdobida qolganingda yoningda seni tuşunuvçi inson bölişi katta baxt! Hamma qayğularni odamning özi kötarolmaydi. Ayol kişi uçun kuçli böliş juda ham qiyin. Heç bir ayolga ravo körmayman, kuçli bölişni.
Juda ham qiynalib ketganimda ikki marta özimni osişga harakat qilganman. Vaqtida bolam uyğonib qolgan. Öşa vaqtda miyamga urgan, bolalarim özimdan boşqa kimga kerak, deganman. Bularning taqdiri mendan keyin nima böladi, degan öy keçgan.
Xudoga şukur, hayotda hamma narsaga erişdim. Lekin yana köplab orzularim bor. Jamiyatni yaxşi tomonga özgartiriş uçun oz bölsa-da öz hissamni qöşa olsam men bundan xursand bölaman.
