Farmonga ko‘ra, Jamoatchilik palatasi 50 nafar ko‘zga ko‘ringan jamoatchilik faollaridan iborat bo‘ladi, 3 yillik vakolatga ega bo‘ladi, davlat va jamiyat hayoti uchun zarur bo‘lgan g‘oyalar, loyihalar, tashabbuslar bilan chiqib, O‘zbekistonni huquqiy-demokratik davlatga aylanishida muhim o‘ringa ega bo‘ladi.
Lekin, mana, uch yil o‘tdiki, haliga qadar Jamoatchilik palatasi o‘z faoliyatini boshlamadi. Buning sabablari bir nechta bo‘lishi mumkin. Bir tomondan mulozimlar, byurokratlar “yuqoridan bu haqda so‘ramayaptimi, ularning esiga biz solishimiz kerak emas” degan bo‘lishlari mumkin.
Yoki, ba’zi davlat mulozimlari va davlat muassasalari oliy hokimiyatni Jamoatchilik palatasiga nisbatan salbiy qarash, sovuq qarash o‘yg‘otgan bo‘lishi ham mumkin. Buni aniq bilmaymiz.
Lekin, aniq narsa shuki, Jamoatchilik palatasi O‘zbekistonga juda kerak. Aynan, hozirda va keyingi yillarda Jamoatchilik palatasiga bo‘lgan siyosiy, intellektual, ma’naviy ehtiyoj, yanada oshadi.
Mutafakkirlar “millatning, davlatning taqdiri – u bilan bog‘liq bo‘lgan institutlarga borib taqaladi” deyishadi. Ya’ni, davlatda faoliyat olib borayotgan institutlar davlatning barqarorligi va qudratini, jamiyatning erki va farovonligini, davlat va jamiyat aloqalarining mustahkamligini belgilab beradi.
Institutlar – bu tushunarli, kelishilgan va tan olingan “o‘yin qoidalari” hisoblanadi. Institutlarga xalq ishonmasa, ular institut bo‘la olmaydi. Agar ular barqaror ishlamasa ham, institut deb bo‘lmaydi.
O‘zbekistonda davlat va jamiyatni bog‘lovchi, bog‘lashi kerak bo‘lgan ko‘plab institutlar, Konstitutsiyada nazarda tutilgan. Bular – parlament, siyosiy partiyalar, vatandoshlik jamiyati institutlari, sud hokimiyati va boshqalar. Lekin, o‘tgan davrda O‘zbekistonda ushbu institutlar davlat tomonidan qattiq nazorat qilingani uchun ham, jamiyatdan uzildi va jamiyatga qarshi ishlaydigan holatda qoldi. Agar davlatdagi institutlarga xalq, jamiyat ishonmasa, davlat va jamiyat o‘rtasidagi munosabatlar asosida ishonch emas, ziddiyat va tirashuv asosiy fundament bo‘lib qolaveradi.
Nima uchun Jamoatchilik palatasiga ehtiyoj oshib boradi? Buning ichki va tashqi siyosiy sabablari bor.
Tashqi sabablaridan biri – bu informatsionalizm bilan bog‘liq holdagi ijtimoiy kayfiyat. Butun dunyoda, hukumatlarning muammoni yechish qobiliyatiga nisbatan, odamlarning muammolarni anglash qobiliyati tezroq o‘syapti. Natijada, tanqidiy fikrlash, ijtimoiy frustratsiya borgan sari kristallashmoqda.
