Darhaqiqat, nega zamonaviy bolalar kitoblarga muhtoj? Ilgari kitob deyarli yagona ma’lumot manbai va dam olişning eng yaxşi şakllaridan biri edi. Bugunçi? Ma’lumot va öyin-kulgi dengizi bizning ruhiyatimizni televizor ekrani, kompyuter monitori orqali töldiradi. Ha, harakatlanuvçi rasm har doim harakatsizidan yaxşiroq, çunki u jonli muloqot illyuziyasini yaratadi, bizni yolğizlikdan xalos qiladi.
Tugmaçani bosasiz va hayotingizga boşqa birovning quvonçi, qörquvi, umidi va umidsizliklari tölqini kirib, sizni kundalik hayotdan çalğitadi. Xuddi şunday his-tuyğularni oliş uçun kitobning neçta sahifasini öqiş kerak?
Ammo muammo şundaki, madaniyat (kitoblar, badiiy filmlar, san’at) inson şaxsini, ayniqsa bolalik davrida şakllantiradi, şuning uçun bolalarni kitob öqiş va uni sevişga örgatiş kerak. Agar siz haqiqatan ham farzandingizni kitobga oşno qilmoqçi bölsangiz, quyidagi tavsiyalarga amal qiliş maqsadga muvofiq:
Tuğilgandan boşlab bolaga kitob öqib bering. Ha, çaqaloq hali sözlarni tuşunmaydi, lekin ona öqigan şe’rlar çaqaloqqa uning yaqinligi haqida “gapiradi”. Onasining ovozi va ohangi uni tinçlantiradi. 10 oydan bir yarim yilgaça bolaning söz boyligi şakllana boradi. U butun his-tuyğulari bilan dunyoni faol ravişda örganadi axir. Biroq kitob öqişda tört daqiqadan ortiq bölmagan e’tibor bosqiçidan oşib ketmang.
Ikki yoşdan boşlab bola alohida söz va iboralarni hikoya sifatida qabul qiladi va uç yoşda u nafaqat tinglovçi, balki faol suhbatdoşga ham aylanadi. Bu vaqtda u qayta öqişga iştiyoqni rivojlantiradi. Ularga kitobni 20 daqiqadan ortiq öqib bermang. Bu bola ayni yoşda bardoş bera oladigan maksimaldir.
Öqişni öyinga aylantiring. Farzandingizni erta bolalikdan kitob bilan taniştirmoqçi bölsangiz, bu jarayonni öyin tarzida olib boring. "Yodda tuting, siz eng aqlli bölasiz", "Katta bölganingizda eng yaxşi inşo yozuvçi bölasiz" - bunday dalillar işlamaydi. Bu kabi ta’kidlarni nutqingizdan çiqarib yuboring.
Takrorlaşdan qörqmang. Farzandingiz bir neça yillardan beri sizdan bir xil kitobni tunda öqişingizni sörasa, bezovtalanmang yoki hayron bölmang. U şunçaki uning uçun psixologik qulaylikni ifodalaydi. Sizda ham şunday kitob bölişi mumkin. Agar siz uni hozir öqisangiz, bolaligingizda boşdan keçirgan qulay holatga qaytasiz. Siz hatto uşbu kitobni bolangizga taniştirmoqçi bölişingiz mumkin, ammo u siz uçun qanday bölsa, u uçun ham şunday bölişiga kafolat yöq. Bularning barçasi juda individualdir. Qoidaga köra, har kuni bir xil kitoblarni öqiş sakkiz yoşda “tugaydi”.
