“Besh daqiqa” bu – haftalik videoloyiha. Har bir sonida bitta asarni muhokama qilamiz. Maqsad faqatgina kitobni targ‘ib qilish emas, balki u orqali hayotni anglash, tafakkur qilish, dunyoga ma’rifat ko‘zi orqali qarashga intilishdir.
Kitob o‘qishni qayta qadrlash, undagi ma’nolarni hayot bilan bog‘lash – biz uchun eng muhim vazifa.
Bugun siz bilan muhokama qiladiganimiz – Ernest Hemingueyning “Chol va dengiz” asari.
Ernest Heminguey – XX asr jahon adabiyotining buyuk namoyandalaridan biri. U nafaqat yozuvchi, balki jangchi, sayohatchi va mahoratli jurnalist sifatida ham tan olinadi. Har bir asarida hayotning og‘riqli, chuqur haqiqatlari bor.
Uning uslubi kam so‘zlaydi va ko‘p ma’no beradi. Ayniqsa, “Chol va dengiz” ana shu uslubning yorqin namunasi.
Bu asar 1952 yili chop etilgan. Oradan bir yil o‘tib, Pulitser mukofoti, 1954 yilda Nobel mukofotiga loyiq ko‘rildi. Nobel bu asarni "inson ruhining yuksak ifodasi" sifatida baholadi.
85-kuningizni kutyapsizmi?
Asarning bosh qahramoni Santyago ismli chol. U Kuba qirg‘og‘idagi kichik qayiqda baliq ovlardi. Yolg‘iz va muhtoj inson. 84 kundan beri birorta baliq tutolmagan. Ammo 85-kuni u yana dengizga chiqadi.
O‘sha kuni u ulkan marlin balig‘i bilan to‘qnashadi va afsonaviy kurashini boshlaydi. Baliq osonlikcha taslim bo‘lmaydi, chol ham bo‘sh kelmaydi. Ularning kurashi ikki kun davom etadi. Oxir-oqibatda chol baliqni yengadi. Uyga qaytar chog‘ida esa dengizdagi akulalar hujumiga uchraydi. Yirtqichlar baliqni bo‘lak-bo‘lak qilib yeydi. Qirg‘oqqa yetib kelganda esa, ulkan baliqdan faqat suyak qolgan edi.
Asarning asosiy g‘oyasi inson mag‘lub bo‘lishi mumkinligi, ammo uni butunlay tor-mor etib bo‘lmasligi haqida. Hech qanday nutqda bu ibora aytilmasa-da, matndagi har bir harakatda bu mazmun yaqqol ko‘rinadi.
Biz ham qayiqdamiz...
“Chol va dengiz” bu – faqat baliqchilar hikoyasi emas. Bu har bir insonning hayotdagi kurashi.
Har birimiz qayiqdamiz. Har birimiz o‘z "85-kunimiz"ni kutyapmiz - imkoniyat keladi va u bilan birga sinov ham keladi.
Biz orzu qilamiz, kurashamiz, yetishamiz va ba’zan - qo‘limizda hech narsa qolmaydi. Lekin kurashlar ortidan katta tajriba, anglangan haqiqatlar, o‘zlikni yo‘qotmaslik yo‘lidagi xulosalarimiz bizda qoladi.
