Qurolsiz, himoyasiz, ammo haqiqat bilan katta imperiyaga qarshi turdi. U kimnidir mag‘lub etish uchun emas, insonni ozod qilish uchun kurashdi. Uning qo‘lida qurol yo‘q edi, vaqti kelib o‘zi yengib bo‘lmas qudratga aylandi. Bosib o‘tgan yo‘li bugungi siyosatchilar uchun ham saboq: hokimiyatning qiymati zo‘ravonlikda emas, vijdon va xalq ishonchida ekanini o‘z hayoti bilan isbotladi u.
Bugun “5 daqiqa”da Mahatma Gandining “Mening hayotim” asari haqida gaplashamiz.
* Agar o‘zingni ba’zi o‘rinlarda odobsiz, tarbiyasiz deb his qilsang, shuning o‘zi sening odobli shaxs ekanligingni bildiradi.
* Ojizlar kechirishni bilishmaydi. Kechira olish – kuchlilarga xos fazilat.
* Muhammad payg‘ambarning (s.a.v) g‘oyat dilbar inson ekanligini bilib, hayratdan yoqa ushladim.
Bu so‘zlar dunyoning benihoya taniqli shaxsi, tom ma’nodagi yetakchi darajasiga erisha olgan Mahatma Gandiga tegishli.
“Mening hayotim” Gandining bolalik xotiralaridan boshlanadi. Gandi o‘zidagi xato va kamchiliklarni yashirmaydi: yoshlikdagi qo‘rqoqlik, yolg‘on, hatto ota-onasidan yashirin qilgan ishlarini ham samimiyat bilan tilga oladi. Bu ochiqlik - Gandining butun falsafasining ildizi. Uningcha, insonni poklaydigan kuch - haqiqatni tan olishdan boshlanadi.
Asarda u Londondagi tahsil yillarini, huquqshunos sifatidagi faoliyatini va keyinchalik Janubiy Afrikada hind muhojirlar haq-huquqi uchun olib borgan kurashini bayon etadi. Ana shu yerda Gandi o‘z g‘oyasini topadi: zo‘ravonliksiz qarshilik, ya’ni “satyagraha”. Bu so‘z sanskritda “haqiqatga sodiq turish” ma’nosini beradi.
Dunyoni o‘zgartiradigan falsafa
Bu kuchsizlarning emas, aksincha, ruhiy jihatdan eng kuchli insonlarning yo‘li. Gandi “satyagraha” falsafasi orqali dunyoga shunday ta’limot berdiki, u nafaqat Hindistonni mustaqillikka yetakladi, balki butun insoniyatning siyosiy madaniyatini o‘zgartirdi.
U har bir harakatda ruhiy poklikni birinchi o‘ringa qo‘yadi. Unga ko‘ra, haqiqat yo‘lidagi inson g‘alaba yoki mag‘lubiyat haqida emas, balki adolat va vijdon haqida o‘ylashi kerak.
