G‘azoga yana hujum qilgan Isroil, Braziliyadagi «qonli reyd» va Trampning Osiyodagi «so‘nggi bekati» – kun dayjesti

O‘tgan kun davomida jahonda ro‘y bergan eng asosiy voqea va yangiliklar sharhi bilan kundalik xabarnomada tanishtiramiz.

Isroil sulhni buzib, G‘azoga hujum qildi

Isroil harbiylari seshanba kuni tunda G‘azoga aviazarbalar berdi. G‘azo sog‘liqni saqlash idoralariga ko‘ra, zarbalar natijasida kamida 26 kishi halok bo‘ldi; jumladan, Bureyj qochqinlar lagerida bir uyning zarba olishi oqibatida besh kishi, Sabra mahallasidagi binoda to‘rt kishi va Xon Yunusda bir mashinada besh kishi halok bo‘lgan.

Guvohlarning aytishicha, Isroil samolyotlarining zarbalari chorshanba kuni tonggacha G‘azo bo‘ylab davom etgan.

Bu zarbalar Binyamin Netanyahu ofisi tomonidan u darhol «kuchli hujumlar»ni buyurgani haqida bergan bayonotdan keyin sodir bo‘ldi. Bayonot zarbalarning aniq sababini ko‘rsatmagan. Reutersʼning yozishicha, Isroil rasmiysi — Hamas ularning nazoratidagi hududdagi isroillik kuchlarga qilgan hujumi haqida gapirgan.

Hamas esa Isroil tomonidan sulhning buzilishidan so‘ng bayonot berib, «sulh shartlariga rioya qilayotgani va Rafahdagi qurolli hodisaga aloqasi yo‘qligi»ni bildirdi.

«G‘azoga uyushtirilayotgan hujumlar — sulhni izdan chiqarishga qaratilgan zanjirning bir qismidir. Biz vositachilarni darhol aralashishga va Isroilga bosim o‘tkazishga chaqiramiz», deyiladi guruh bayonotida.

Hamas oldin ham G‘azodagi boshqa qurolli guruhlar bilan aloqada emasligi, ularning hujumlari uchun javob bermasligini bildirgandi. Ayrim tahlilchilarga ko‘ra, bu Isroil tomonidan G‘azoga hujumlarni qayta boshlash uchun provokatsiya ham bo‘lishi mumkin.

Isroil hujumlaridan so‘ng AQSh prezidenti Donald Tramp G‘azodagi sulh xavf ostida emasligini aytdi.

«Qayd etilishicha, ular bir isroillik askarni o‘ldirishgan», - dedi Tramp Air Force Oneʼdagi muxbirlarga. «Shunday bo‘lgach, isroilliklar javob berdi va ular javob berishi kerak. Bunday bo‘lganda, javob berishlari kerak», - deb qo‘shimcha qildi u.

Trampga ko‘ra, sulh hech narsa bilan xavf ostiga qo‘yilmaydi.

«Agar ular (Hamas) yaxshi bo‘lishsa, xursand bo‘ladi; agar yaxshi bo‘lmasa, ularning hayoti tugatiladi. Hech kim isroillik askarga nima bo‘lgani haqida bilmaydi, ammo ular snayper o‘qi bilan o‘ldirilgan deyishyapti. Va bu bunga ko‘ra qasos bo‘ldi, menimcha, ular bunga javob berishga haqli», deya Tramp Isroilning harakatlarini oqlashga urindi.

AQSh tomonidan qo‘llab-quvvatlangan sulh shartnomasi 10 oktyabr kuni kuchga kirgandi. Tomonlar shundan so‘ng janglarni to‘xtatib, asirlar va mahbuslarni almashish jarayonini boshlagan.

Melissa dovuli

«Melissa» dovuli seshanba kuni Yamayka hududiga kirdi: u orol bo‘ylab kuchli yomg‘irlar ortidan vayronkor iz qoldirdi. Rasmiylarga ko‘ra, u tarixdagi eng kuchli 5-kategoriya bo‘ronlaridan biri sifatida quruqlikda ham davom etmoqda.

Lekin bo‘ron quruqlikdagi harakati davomida 4-kategoriya darajasiga tushdi. U chorshanba kuni Kuba tomon, undan so‘ng Bagam orollari tomon «harakatini» davom ettiradi.

Yamaykaga yetkazilgan zarar miqdori hozircha aniq emas. Shamol tezligi soatiga 297 km bo‘lgan «Melissa» dovuli tomlarni uchirgan va mamlakatning oltidan bir qismini elektrsiz qoldirgan. Rasmiylar hududlar bilan bog‘lana olmagani uchun zarar ko‘lami haqida aniq ma’lumot ololmayapti.

Bo‘ronning aynan juda sekin harakati sinoptiklar va hukumat rasmiylari orasida xavotir uyg‘otdi, chunki bu vayronagarchiliklarni ko‘paytiradi. Kunning ikkinchi yarmidagi brifingda Yamayka rasmiylari 15 ming kishi hukumat boshpanalariga joylashtirilganini bildirdi.

Bo‘rondan keyin sog‘liqni saqlash bo‘yicha eng jiddiy oqibatlar Yamayka va Kubada kutilmoqda — jumladan, tibbiy xizmatlarning izdan chiqishi, ichimlik suvi ifloslanishi, yuqumli kasalliklar tarqalishi kabi muammolar ko‘payadi. Budjet qisqarishi tufayli JST humanitar yordami ham qisqargan.

Braziliyada «qonli operatsiya»

28 oktyabr kuni Rio-de-Janeyroda Braziliya politsiyasi shahar tarixidagi eng qonli politsiya amaliyotini o‘tkazdi. Amaliyot chog‘ida kamida 64 kishi halok bo‘ldi, ularning 4 nafari politsiya. Ma’lum qilinishicha, ushbu operatsiya — BMTning iqlim sammiti doirasidagi tadbirlari boshlanishidan oldin yirik jinoiy to‘daga qarshi qaratilgan edi.

Rio gubernatori Klaudio Kastro «narko-terroristik tuzilmalarga qarshi qat’iy turamiz», deya bayonot berdi. Uning aytishicha, operatsiya shaharning xalqaro aeroporti yaqinida, kambag‘al va zich aholi yashaydigan hududlar — Rio favelalarida o‘tkazilgan. Unda 2 500 nafar xavfsizlik xodimi ishtirok etdi.

«Seshanba kuni erta tongda osmonni tutun qoplagan — jangarilar zirhli mashinalar harakatini to‘sish uchun avtomobillarni yoqib yuborgan, to‘xtovsiz otishmalar esa shahar manzarasi fonida yangragan. Politsiya tarqatgan videolarda gumondorlar politsiyaga qarshi granatalar bilan jihozlangan dronlardan foydalanayotgani aks etgan. Tasvirlarda shuningdek, qurollangan shaxslarning o‘rmonzor tomonga qochib ketayotgani ko‘rsatilgan», deydi Reuters muxbiri.

Rio shtati hukumati seshanba kungi operatsiyani «Comando Vermelho» to‘dasiga qarshi tarixdagi eng yirik reyd deb atadi.

Qurbonlardan tashqari, 81 nafar gumondor qo‘lga olingan, giyohvandlik savdosida ayblanayotganlar va ularning pul yuvish sxemalariga qarshi 250 ta tintuv va hibsga olish orderi berilgan.

Fuqarolik jamiyati faollariga ko‘ra, harbiy uslubdagi operatsiyada qurbonlar soni ko‘p bo‘lgan xolos. «Lekin bu butunlay muvaffaqiyatsiz yondashuv, chunki u giyohvandlik ishlab chiqarish zanjiridagi haqiqiy bo‘g‘inlarni nishonga olmaydi».

Trampning Osiyo safari — «so‘nggi bekat»

AQSh prezidenti Donald Tramp chorshanba kuni Osiyo bo‘ylab safarining yakuniy manzili sifatida Janubiy Koreyaga yetib keldi. Guanchjoudagi asosiy mavzu — AQSh va Janubiy Koreya o‘rtasidagi hal etilmagan savdo bitimi bo‘ladi.

Tramp kelishidan bir necha soat oldin Shimoliy Koreya yadro quvvatiga ega qanotli raketa sinovini o‘tkazdi.

Tramp Shimoliy Koreya raketa sinovini mensimadi va e’tiborini dunyodagi ikkinchi yirik iqtisodiyot yetakchisi bilan uchrashuvga qaratayotganini aytdi.

«Xitoy bilan munosabatlar juda yaxshi. Shunday ekan, mamlakatimiz va hatto dunyo uchun juda yaxshi natijaga erishamiz deb o‘ylayman», - dedi Tramp.

U AQShning Xitoyga nisbatan tariflarini kamaytirmoqchi. Buning evaziga Xitoydan ayrim minerallar bo‘yicha eksport cheklovlariga o‘zgartirish so‘rayapti.

Trampning Koreya bilan kelishuvi ham oson kechmayapti. Bir necha oy oldin Janubiy Koreya eng katta tariflardan qutulish uchun AQShga 350 milliard dollarlik yangi investitsiyalar kiritishga rozi bo‘lgandi. Ammo ushbu investitsiyalarning tuzilishiga oid muzokaralar boshi berk ko‘chaga kirib qolgan.

Tramp ushbu safar davomida ham Shimoliy Koreya yetakchisi Kim Chen In bilan uchrashuvga qayta-qayta chaqirgan, biroq Pxenyandan bu borada hech qanday ochiq izoh bo‘lmadi. Kim ilgari AQSh uni yadroviy quroldan voz kechishga majbur qilishni to‘xtatsa, muloqotga tayyor bo‘lishi mumkinligini aytgandi.

Ukraina dronlarining Rossiya bo‘ylab hujumlari

Ukraina dronlari 29 oktyabrga o‘tar kechasi Mariy El va Ulyanovsk viloyatlaridagi neftni qayta ishlash zavodlari (NQZ), shuningdek Stavropol o‘lkasidagi kimyo korxonasiga zarba berdi.

Ukrainaning pabliklari mahalliy aholi tomonidan yozib olingan videolarni e’lon qildi: ularda Stavropol o‘lkasidagi «Stavrolen» kimyo zavodida, Ulyanovsk viloyatidagi «NS-Oyl» zavodida va Yoshkar-Ola shimolida joylashgan zavoddagi yong‘inlar ko‘rinadi. Oxirgi korxona Ukraina chegarasidan 1000 km uzoqlikda joylashgan.

Bu obektlarga hujumlarni Rossiya tegishli mintaqalari rasmiylari ham tasdiqladi.

Bundan tashqari, Moskva meri Sergey Sobyanin bayonotiga ko‘ra, 29 oktyabrga o‘tar kechasi poytaxtga yaqinlashgan jami yettita ukrain droni urib tushirilgan. Rosaviatsiya Moskva aeroportlari — Domodedovo, Jukovskiy, Sheremetevo, shuningdek, Kaluga, Volgograd, Saratov, Samara, Penza, Ulyanovsk aeroportlari ishiga vaqtincha cheklovlar joriy etdi. Bir necha soatdan keyin cheklovlar bekor qilindi.

RF Mudofaa vazirligi 28 oktyabr kuni kechqurun Ukraina QKning 57 ta droni, jumladan, Moskva tomon uchib kelayotganlari yo‘q qilinganini bildirdi.