Marg‘ilonda tergov boshlig‘i 10 yilga ozodlikdan mahrum qilindi. U aybsiz odamni qamatib berish uchun 18 ming dollar so‘ragan
|21:25 / 17.01.202630 308
Toshkentning Eshonguzar bozorida poyabzal sotadigan savdogar tuhmat ortidan Farg‘onada 40 kun qamoqda saqlandi: uning bo‘yniga 100 ming dollar ilishmoqchi bo‘lishdi. Savdogarga nisbatan qo‘zg‘atilgan “delo”ni sudga chiqarib berishni va’da qilgan Marg‘ilon shahar IIB tergov bo‘limi boshlig‘i Akbar Murtazaqulov bu “xizmati” uchun 18 ming dollar so‘ragan. Ammo so‘nggi lahzada bu ishda barchasi teskari, ya’ni jabrlanuvchi aslida jinoyatchi, jinoyatchiga chiqarilgan shaxs esa jabrlanuvchi ekani oshkor bo‘lgan.
Marg‘ilon shahar IIB tergov bo‘limi boshlig‘i lavozimida ishlagan Akbar Murtazaqulov jinoiy jazoga tortildi. U aybsiz shaxsga ochilgan jinoyat ishini ayblov xulosasi bilan sudga chiqarib berishni va’da qilib, buning uchun 18 ming AQSh dollari talab qilgan. “Bir pachka prokurorniki, 5 sudniki, viloyat 3 so‘rayapti”, degan u.
100 ming dollarlik mazkur “o‘yin” ikkita jinoyat ishidan iborat: biri rejani tuzgan Shohnur Xalilovga nisbatan, ikkinchisi ushbu rejani amalga oshirish uchun 18 ming dollar so‘ragan Akbar Murtazaqulovga nisbatan qo‘zg‘atilgan. Shu sababli, Marg‘ilon shahar IIB tergov bo‘limi boshlig‘ining jinoyatini tushunish uchun Shohnur Xalilovning jinoyatiga ham to‘xtalib o‘tish lozim.
Soxta dalil
2024 yil 11 may. Fuqaro Shohnur Xalilov Marg‘ilon shahar IIB boshlig‘iga ariza bilan murojaat qilib, Toshkent shahrida yashovchi, poyabzal savdosi bilan shug‘ullanuvchi Zayni Eshonqulov 100 ming dollar pulini firibgarlik yo‘li bilan qo‘lga kiritganini aytgan.
U gapiga dalil sifatida o‘zi va Zayni Eshonqulov o‘rtasidagi suhbat aks etgan videotasvirni taqdim etgan. Unda Shohnur Xalilov Zayni Eshonqulovdan 100 ming dollar qarzini qachon berishini so‘ragani, bunga javoban Zayni Eshonqulov 50 ming dollarini ertaga, qolganini 5 kundan keyin berib yuborishini aytgani aks etgandi.
Aslida bu o‘zini jabrlanuvchi qilib ko‘rsatgan Shohnur Xalilovning 100 ming dollarlik jinoiy rejasi edi.
Gap shundaki, Marg‘ilondagi poyabzal ishlab chiqaruvchi korxona dileri bo‘lgan Shohnur Xalilov poytaxtdagi Eshonguzar bozorida oyoq kiyim sotadigan Zayni Eshonqulovga 50 mln so‘mlik shippak bergan. Ammo Eshonqulov yoz mavsumi davomida ushbu tovarning barchasini sota olmagan hamda Xalilovdan 17 mln so‘m qarz bo‘lib qolgan. Barchasi shundan boshlangan.
Biznes sheriklar o‘rtasida 17 mln so‘m “oldi-berdi” bo‘lgan o‘sha kunlarda Shohnur Xalilov Zayni Eshonqulovga sim qoqib, uni Marg‘ilonga chaqirgan. “Ikkita korxona dilerligini oldim. Kelsangiz ushbu korxonalardan tovar olib beraman”, degan u va Telegram orqali lokatsiya tashlab bergan.
Mavzuga oid
16 min
Uning gaplariga ishongan poyabzal sotuvchi 2024 yilning 22 aprel kuni Marg‘ilon shahriga qarab yo‘lga chiqqan. Uni Xalilov Marg‘ilon shahridagi katta aylanma yo‘l bo‘yida kutib olgan hamda o‘z mashinasiga mindirgan.
“Hozir ofisga boramiz. Shohimardondan bir o‘rtog‘im keldi. U Rossiyaga borib, katta pul ishlab topgan. Undan pul olib, birga tadbirkorlik qilamiz. O‘rtog‘im oldida mendan biznes uchun 100 ming dollar qarz olganingizni aytib, uni qachon qaytarishingizni so‘rayman. O‘rtog‘imning ko‘p puli bor, uni o‘zaro hamkorlikka ishontirish uchun shunaqa deyman”, deya iltimos qilgan Shohnur Xalilov yo‘l-yo‘lakay Zayni Eshonqulovdan.
Poyabzal sotuvchi uning gaplariga ishonib, garchi 100 ming dollar qarzi bo‘lmasa-da, bunga rozi bo‘lgan.
Xalilov biznes sherigiga aytgan shaxs Nozim Qodirov edi. Ammo u Rossiyadan katta miqdorda pul ishlab kelgan puldor emas, shunchaki Shohnur Xalilovga chuv tushgan inson edi. Ya’ni Xalilov tadbirkorlik qilish va har oyda foydadan pul berib turish sharti bilan Nozim Qodirovdan 12 ming dollar pul olgan, biroq qarzining asosiy qismini qaytarmay kelgan.
Pulini so‘rab borgan Nozim Qodirovga Shohnur Xalilov bir odamda 100 ming dollar qarzi borligini, shuni olsa pulini qaytarishini bildirgan. Oradan 10 kun o‘tib, Shohnur Xalilov Nozim Qodirovga bir odam bilan ko‘rishishlari kerakligini aytgan.
“Unda 100 ming dollar haqqim bor, ammo berayotganda tilxat yozdirib olmagandim. Uning oldida o‘zingizni 200 ming dollar puli bor odam qilib ko‘rsatasiz, videoga olamiz”, degan Xalilov. Nozim Qodirov aytgan odamidan pulini olsa qarzini qaytaradi degan o‘yda rozilik bildirgan.
Shu tariqa Shohnur Xalilov har ikki tomonni aldagan. Uchalasi Xalilovning ofisida uchrashganda Nozim Qodirov puldor shaxs, Zayni Eshonqulov esa 100 ming dollar qarzi bor inson rolini o‘ynagan. Suhbat jarayonida Xalilov Eshonqulovdan 100 ming dollar qarzini qachon berishini so‘ragan. Bunga javoban Zayni Eshonqulov 50 ming dollarini ertaga, qolganini 5 kundan keyin berib yuborishini aytgan. Shohnur Xalilov ushbu suhbatni telefonida videotasvirga tushirgan. So‘ngra ushbu videotasvirni Marg‘ilon shahar IIBga taqdim etgan.
“Viloyat IIB ruxsat bergan”
Marg‘ilon shahar IIB Shohnur Xalilovning arizasi asosida Zayni Eshonqulovga nisbatan juda ko‘p miqdorda firibgarlik jinoyati bilan jinoiy ish qo‘zg‘agan. So‘ngra unga qamoqqa olish tarzidagi ehtiyot chorasi qo‘llangan. Tergov bir tomonlama olib borilishi oqibatida aybsiz “ayblanuvchi” 40 kun qamoqda o‘tirishiga to‘g‘ri kelgan.
O‘sha paytda Marg‘ilon shahar IIB tergov bo‘limi boshlig‘i lavozimida Akbar Murtazaqulov ishlagan. U sudda Zayni Eshonqulovga jinoyat ishi ochilib, qamoq ehtiyot chorasi qo‘llangani bilan bog‘liq ishlar Farg‘ona viloyati IIBdagi tegishli mas’ullarning ruxsati va xulosasi bilan bo‘lganini aytgan.
“2024 yil 18 iyun kuni Zayni Eshonqulovga nisbatan Jinoyat kodeksining 168-moddasi 4-qismining “a” bandi bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atdim. Jinoyat ishi qo‘zg‘atilgunga qadar mazkur ish bo‘yicha Marg‘ilon shahar IIB JQB tezkor vakili dastlabki surishtiruv harakatlarini olib borgan. Tartib bo‘yicha firibgarlik jinoyatlari viloyat IIBning biriktirilgan kuratorlari o‘rganib chiqqanidan so‘ng, boshqarma boshlig‘i ruxsati bilan xulosaga imzo qo‘yganimdan keyin qo‘zg‘atiladi. Viloyat IIBning 2024 yil 10 iyundagi xulosasiga asosan jinoyat ishi qo‘zg‘atganman.
Jinoyat ishini viloyat IIBga, maslahat kengashiga olib borganmiz. U yerda Tergov boshqarmasi boshlig‘ining birinchi o‘rinbosari, kurator va 2 nafar xodim bo‘lgan. Ularga ish holati bo‘yicha to‘liq axborot berilgan. Shundan so‘ng boshqa ishlarim bilan tashqariga chiqdim. Qaytib kirganimda yig‘ilish bayoni va boshqa hujjatlar bor ekan. Yig‘ilish bayonida gumon qilinuvchini to‘g‘ridan-to‘g‘ri Jinoyat-protsessual kodeksining 221-moddasi bilan ushlash va tergovni davom ettirish kerakligi yozilgandi.
Shundan so‘ng Zayni Eshonqulov hamda uning ikki nafar himoyachisi kelib, qabulimga kirdi. Ularga holatni tushuntirib, viloyat IIB xulosasi bilan gumon qilinuvchi tariqasida qamoqqa olish tarzidagi ehtiyot chorasi qo‘llash kerakligi bo‘yicha tushuntirishlar berdim. Zayni Eshonqulovni qamoqqa viloyat IIBning 36-sonli yig‘ilish bayoniga asosan olganmiz”, degan u.
“Tuhmat bo‘layotganini aytdim”
Zayni Eshonqulovning ko‘rsatmasiga ko‘ra, u 2024 yil 14 sentabr kuni tergovchi chaqirgani uchun himoyachisi bilan Marg‘ilonga borgan. Tergovchi uni Akbar Murtazaqulov oldiga olib kirgan.
“Akbarga o‘zimga ma’lum bo‘lgan barcha holatni aytib berdim. U men va himoyachimga xonadan chiqib turishni aytdi. Shu vaqt tergovchi xonaga kirib ketdi va birozdan so‘ng chiqib, “zaderjaniye” qilishini aytdi. Advokatim 100 ming dollarni olib, qaytarib bermaganim bo‘yicha hech qanday dalil yo‘qligini, qanday qilib “zaderjaniye” qilishi mumkinligini so‘radi. Shunda tergovchi u bu yerda “soldat” ekanini, topshiriqni bajarishini, to‘g‘ri tushunishimizni, qo‘lidan hech narsa kelmasligini bildirdi”, degan Zayni Eshonqulov.
Shu tariqa, o‘sha kuni Zayni Eshonqulov vaqtincha saqlashga topshirilgan. 2 kundan so‘ng esa qamoqqa olish tarzidagi ehtiyot chorasi qo‘llash uchun sudga olib borishgan. Sud ajrimi bilan unga 10 kunlik qamoq ehtiyot chorasi qo‘llangan. Zayni Eshonqulov sudyaga ham aybi yo‘qligini, tuhmat bo‘layotganini bildirgan.
“Sudya xavotir olmasligimni, jinoyat ishida ham aybimni tasdiqlovchi dalil ko‘rmaganini, biroq sanksiyada ayblilik masalasi hal qilinmasligini, sabr qilib, biroz muddat kutib turishimni aytdi. Shundan so‘ng himoyachim va oila a’zolarim menga nisbatan tuhmat bo‘lgani va noto‘g‘ri qamoqqa olinganim haqida prokuratura va IIBga ariza bilan murojaat qilishdi”, degan Zayni Eshonqulov ko‘rsatmasida.
“Bir pachka prokurorniki, 5 sudniki, viloyat 3 so‘rayapti”
Murojaatlardan so‘ng jinoyat ishi tergovi Marg‘ilon shahar IIBdan Farg‘ona tuman IIBga o‘tkazilgan. “Qarg‘a qarg‘aning ko‘zini cho‘qimaydi”, deganlaridek, Farg‘ona tuman IIB tergovchisi Zayni Eshonqulovning o‘ziga ayblov e’lon qilib, jinoyat ishini ayblov xulosasi bilan prokurorga yuborgan. Farg‘ona tuman prokurori o‘rinbosari esa “delo” bilan tanishib chiqib, aslida ish teskari, ya’ni jinoyatchi jabrlanuvchi, jabrlanuvchi esa jinoyatchi ekanini aniqlagan.
Chunki, guvohlarning ko‘rsatmalari, Eshonqulovga tegishli telefon raqamlarining detalizatsiya va plingatsiya ma’lumotlari aslida holat boshqacha bo‘lganini ko‘rsata boshlagandi.
Shunda Marg‘ilon shahar IIB tergov bo‘limi boshlig‘i Akbar Murtazaqulov 100 ming dollarlik bu “o‘yin”ni o‘ylab topgan Shohnur Xalilovga Zayni Eshonqulovni ayblash uchun asoslar yetarli bo‘lmayotgani, viloyat IIB jinoyat ishini tugatib yubormoqchi ekanini aytib, agar 18 ming dollar bersa jinoyat ishini tugatmasdan sudga chiqarib berishni va’da qilgan. U pulni prokurorga, viloyat IIB va sudda ishlovchi tanishlariga berishini bildirgan.
2024 yil 12 sentabrda Akbar Murtazaqulov Shohnur Xalilovning ofisiga borgan va kelishilgan puldan 500 dollarini firibgarlik yo‘li bilan qo‘lga kiritgan. Biroq jinoiy harakatlarini o‘ziga bog‘liq bo‘lmagan holatlarga ko‘ra oxiriga yetkaza olmagan.
Ish hujjatlarida Akbar Murtazaqulov va Shohnur Xalilov o‘rtasidagi suhbat aks etgan audioyozuvlar mavjud. Ularda Akbar Murtazaqulovning “Qarang, bir pachka prokurorniki, besh sudniki, kecha uch, besh degandi, yo‘q, uch dedim, olasan dedim, kecha viloyatda bo‘ldi-da u narsa, UVDda, o‘n sakkizga ketdi to‘g‘risi, joy-joyiga qo‘yib olishimiz kerak”, “Prokuror bir pachka so‘rayapti, sudya 5 ming, viloyat 3 ming so‘rayapti”, “500 bering yoki bermang. Aka, bu qimorga o‘xshagan o‘yin-da”, degan so‘zlari aks etgan.
“30 ming dollar so‘radi”
Shu tariqa, so‘nggi lahzada Farg‘ona tuman prokurori o‘rinbosarining e’tibori bilan ish teskarisiga aylanib ketgan: jinoyatchiga aylantirilgan Zayni Eshonqulov qamoqdan chiqarilib, unga nisbatan qo‘zg‘atilgan jinoyat ishi tugatilgan hamda jabrlanuvchi rolini o‘ynagan Shohnur Xalilovga nisbatan jinoyat ishi qo‘zg‘atilgan.
Shohnur Xalilov JIB Marg‘ilon shahar sudining 2025 yil 5 martdagi hukmi bilan Jinoyat kodeksining 139-moddasi 3-qismi “a, b, g” bandlari (og‘ir yoki o‘ta og‘ir jinoyat sodir etishda ayblab, og‘ir oqibatlar kelib chiqishiga sabab bo‘lgan holda g‘arazgo‘ylik yoki boshqa past niyatlarda tuhmat qilish) hamda 237-moddasi 2-qismi “a, g” bandlarida (ayblovning sun’iy dalillarini vujudga keltirgan holda og‘ir yoki o‘ta og‘ir jinoyat sodir etishda ayblab yolg‘on xabar berish) nazarda tutilgan jinoyatlarni sodir etganlikda aybli deb topilgan. Unga 6 yil muddatga ozodlikdan mahrum qilish jazosi tayinlangan.
Shohnur Xalilov suddagi ko‘rsatmasida Akbar Murtazaqulov undan 30 ming dollar so‘raganini aytgan.
“Marg‘ilon shahar IIB Tergov bo‘limi boshlig‘i Akbar Murtazaqulov meni chaqirtirib, dalillar tasdiqlanmayotgani va Zayni Eshonqulovni ayblash uchun asoslar yetarli bo‘lmayotgani sababli 30 ming dollar berishni, shunda jinoyat ishi sudga chiqishini, ushbu puldan o‘ziga hech qanchasi qolmasligini aytdi. Shundan so‘ng tanishlarim bilan gaplashib, Akbar Murtazaqulovning harakati noqonuniy ekanini bildim. 2024 yil noyabr oyida uning ustidan DXXga ariza bilan murojaat qildim.
Akbar Murtazaqulovga nisbatan tezkor tadbir o‘tkazildi. Tadbir jarayonida Murtazaqulovni ofisimga chaqirtirib, unga 500 dollar berdim. Akbar Murtazaqulovni ushlashdi va u ishdan ketdi”, degan u.
Jazo
Aybsiz odamga nisbatan qo‘zg‘atilgan jinoyat ishini 18 ming dollar evaziga ayblov xulosasi bilan sudga chiqarib bermoqchi bo‘lgan Marg‘ilon shahar IIB tergov bo‘limi boshlig‘i Akbar Murtazaqulov 2025 yil 7 aprel kuni qamoqqa olingan.
Garchi sudda aybiga iqrorlik bildirmasa ham uning qilmishi guvohlarning ko‘rsatmalari hamda boshqa dalillar bilan o‘z tasdig‘ini topgan.
JIB Farg‘ona shahar sudining 2025 yil 12 sentabrdagi hukmi bilan Akbar Murtazaqulov Jinoyat kodeksining 25,168-moddasi 4-qismining “a” bandi va 28,211-moddasi 3-qismining “a” bandida nazarda tutilgan jinoyatlarni sodir etganlikda aybli deb topilgan. Unga 3 yil ichki ishlar organlarida ishlash huquqidan mahrum qilgan holda BHMning 400 baravari miqdorida jarima hamda 10 yil muddatga ozodlikdan mahrum qilish jazosi tayinlangan. Jazolar alohida-alohida ijro qilinishi, jarima davlat foydasiga undirilishi va ozodlikdan mahrum qilish jazosini umumiy tartibli koloniyalarda o‘tash belgilangan.
Farg‘ona viloyati sudi jinoyat ishlari bo‘yicha sudlov hay’ati apellyatsiya instansiyasining 2025 yil 10 dekabrdagi ajrimi bilan dastlabki sud hukmi o‘zgarishsiz qoldirilgan.
