Afrika g‘arbidagi Mali davlati oxirgi vaqtlarda yangiliklarda tez-tez tilga olinmoqda. Chunki bir necha yillardan buyon davom etayotgan siyosiy inqiroz oxirgi oylarda cho‘qqiga chiqdi, mamlakat olov ichida qoldi. Quyida Malida nimalar bo‘layotganiga to‘xtalamiz.
Davlat to‘ntarishidan keyin
Afrika, shubhasiz, yashash uchun dunyodagi eng noqulay hudud. Doim issiq, suvsizlik, ocharchilik muammosi. Bundan tashqari, bu qit’adagi davlatlar siyosiy boshqaruvi asosan diktatura, ustiga ustak harbiy diktaturaga asoslangan, doim ayri guruhlar hukumat talashadi. Oqibatda juda ko‘p Afrika davlatlari urush ichida. Yetmaganiga katta-katta davlatlar afrikaliklarga yordam berish o‘rniga ochko‘zlarcha bu davlatlardagi oltin, olmos, neft umidida qaysidir guruhni qo‘llaydi, urushga, tinch aholi o‘limiga olib kelayotgan qirg‘inlarga yo‘l ochadi.
Malida ham urush ichidagi boshqa Afrika davlatlari kabi vaziyat harbiylar amalga oshirgan davlat to‘ntarishidan keyin keskinlashgan. 2020 yil Malida hukumat jangarilarga qarshi kurasha olmayapti degan iddao bilan namoyishlar boshlanadi. Harbiylar bundan foydalanib hukumatni ag‘daradi. Balki namoyishlarni ham generallarning o‘zi uyushtirgandir, bunisini bilmayman. Xullas, Rossiyaning hududdagi asosiy do‘sti, yaqinda o‘ldirilgan Sadio Kamara degan polkovnik boshchilik kuchlar hukumatni ag‘darib, prezident Ibrohim Bubakara ketkaziladi.
Keyin 2021 yil may oyida yana bir davlat to‘ntarishi bo‘ladi-da, Assim Goita degan polkovnik mamlakatning amaldagi rahbariga aylanadi. Uni hozir Mali prezidenti deb ham atashyapti, lekin bunday emas, rasman Assim Goita Mali o‘tish davri prezidenti. U maliliklar sevib tanlagan siyosiy lider emas, shunchaki kuch bilan hukumat tepasiga kelgan harbiy xunta yetakchisi. Demak, ana shu yerda hozirgi inqirozning asosiy sababi yuzaga chiqadi – Malida saylangan, xalq qo‘llovidagi hukumat yo‘q, umuman o‘z funksiyasini bajaradigan hukumatning o‘zi yo‘q bu davlatda. Tabiiyki, bunday davlatda ijtimoiy-siyosiy ahvol izdan chiqqan bo‘ladi.
Assimi Goita va Sadio Kamara boshchilik xunta hukumatni qo‘lga olgach, Malida hukumat uchun kurash yanada avj oladi. Mamlakatda o‘tish davri kuchlaridan tashqari yana ikki katta kuch bor: tuareglar va jangarilar. Biri o‘zini «Al Qoida»ning Malidagi bo‘linmasi deb hisoblaydigan «Jamoat nusrat al Islom val Muslimin» guruhi, ularni qisqa qilib JNIM deyishadi. Tuareglar esa Malida va qo‘shni davlatlarda mavjud bo‘lgan alohida millat. Ular bir necha o‘n yillardan beri o‘z davlatini tuzish uchun kurashib keladi.
