Malida janglar. Mudofaa vaziri o‘ldirildi, ruslar bir shaharni tashlab chiqqani aytilmoqda

Rossiya vertolyoti qulashi

Isyonchilar 26 aprel kuni Afrika korpusiga tegishli vertolyotni urib tushirgan. Bu haqda dastlab 26 aprel kuni z-kanallar sirasiga kiruvchi Fighterbomber kanali xabar xabar berdi, keyinroq bu ma’lumotni boshqa harbiylashgan pabliklar ham tarqatdi.

Xabarda vertolyotga zenit-raketa kompleksi orqali zarba berilgani qayd etilgan.

«Ekipaj va bortda bo‘lgan mobil o‘t ochish guruhi halok bo‘lgan. Dastlabki ma’lumotlarga ko‘ra, hodisaga tashqaridan zarba berilishi sabab bo‘lgan», – deyiladi Fighterbomber xabarida.

Vertolyot turi va qurbonlar soni aniqlashtirilmoqda. RF mudofaa vazirligi va Rossiya tashqi ishlar vazirligi vertolyot halokati yuzasidan munosabat bildirmadi.

Tuareglar Kidal qaytarib olinganini aytmoqda

Yakshanba kuni FLA rasmiysi X ijtimoiy tarmog‘ida Rossiya mudofaa vazirligining Afrika korpusi tashkilot bilan kelishgan holda Kidal shahridagi bazasini tashlab chiqqani va endi shahar to‘lig‘icha guruh nazoratiga o‘tganini ma’lum qildi.

Afrikan korpusi – «Vagner» xususiy harbiy kompaniyasining Afrikadagi merosxo‘ri sanaladi, 2023 yil yozida Yevgeniy Prigojin halok bo‘lgach, kompaniya to‘g‘ridan to‘g‘ri Rossiya mudofaa vazirligi bo‘ysuniviga o‘tgandi.

Mali shimolidagi sahro ichida joylashgan va 15 ming kishi istiqomat qiladigan Kidal shaharchasi ko‘p yillar davomida isyonchi tuareglarning tayanch punkti hisoblangan, ammo 2023 yil oxirida Mali xuntasi Afrika korpusi yordamida shaharni egallab olgandi.

Afrika korpusining telegramdagi sahifalari Kidaldan ketgani haqidagi xabarlarni tasdiqlamagan, lekin rad ham etmagan. Kanalda joylashtirilgan bayonotda korpus Mali armiyasi bilan birgalikda aviatsiya vositasida isyonchilarning hujumlarini muvaffaqiyatli qaytargani, xususan, Kidalda ham bazaga qilingan to‘rt hujum qaytarilgani aytiladi. Ammo bu rossiyalik yollanma jangchilar hujumlar qaytarilganidan keyin o‘t ochishni to‘xtatish bo‘yicha kelishuvga erishgani va bazani tashlab ketgani haqidagi variantni inkor etmaydi.

AFP agentligi Kidalda yashovchilarga tayanib, harbiy kolonna shahardan chiqib ketgani va ko‘chalarda isyonchilar paydo bo‘lgani haqida xabar bergan.

France24 telekanali jurnalist Vasim Nasr X ijtimoiy tarmog‘ida g‘alabani nishonlayotgan jangarilar pikap va harbiy mashinalarda ketayotgan rossiyalik harbiylarni kuzatib qo‘yayotgani aks etgan videoni e’lon qilgan. 

Shu bilan birga, Mali armiyasi bosh shtabi boshlig‘i, general Umar Diarra yakshanba kuni davlat televideniyesi orqali chiqishida Kidalda shunchaki taktik o‘zgarishlar bo‘lgani va hududdagi amaliyot davom etayotganini ma’lum qilgan.

Malining boshqa hududlaridagi vaziyat bo‘yicha ma’lumotlar ham to‘liq emas.

Jahon agentliklari va mahalliy nashrlarga ko‘ra, yakshanba kuni Katida vaziyat tinchigan va otishmalar to‘xtagan.

Gaoda ham sukunat hukm surmoqda. AFP xabarida isyonchilar shahar chekkalaridagi pozitsiyalarni egallab turgani aytiladi.

Sevaredan esa otishmalar davom etayotgani haqidagi xabarlar kelib tushgan.

Oltinga boy mamlakat

Mali – Afrika shimoli-g‘arbidagi mamlakat bo‘lib, maydoni 1,24 mln km kv, aholisi esa 22 mln kishi atrofida. Aholining aksar qismi – musulmonlar.

1960 yilga qadar Mali Fransiya mustamlakasi bo‘lgan.

Tuareglar ko‘chmanchi xalq bo‘lib, jami aholining atigi 3,5 foizini tashkil etadi. Ular asosan Mali shimolidagi cho‘lli hududlarda yashashadi.

Mali Afrika mamlakatlari orasida oltin qazib olish va eksport qilish bo‘yicha uchinchi o‘rinni egallaydi.

Uch mamlakat, uch xunta

Malini general Assimi Goyta boshchiligidagi harbiy xunta boshqaradi, bu kuchlar 2020 yilgi davlat to‘ntarishi orqali hokimiyatga kelgandi.

Xunta o‘shanda xalq tomonidan qo‘llab-quvvatlangandi. Harbiylar mamlakatni uzoq davom etgan inqirozdan olib chiqishga va qonun ustuvorligini ta’minlashga va’da bergandi.

Markaziy hokimiyatga asosiy tahdid manbayi shimoldagi etnik tuareglar hamda «Al-Qoida» ta’sirida bo‘lgan JNIM jangari guruhi hisoblanadi.

Isyonchilik harakatiga qarshi kurashish uchun 2013 yilda Maliga BMT tinchlikparvar kuchlari hamda fransuz armiyasi bo‘linmalari kiritilgandi. 2020 yilgi davlat to‘ntarishidan keyin xunta ularni mamlakatdan quvib chiqardi va «Vagner» xususiy harbiy kompaniyasining rossiyalik jangarilarini taklif etdi, keyinroq ularning o‘rnini «Afrika korpusi» egalladi.

Ammo isyonchilar kuchsizlanmadi va mamlakat shimoli va sharqidagi katta hududlar markaziy hokimiyat nazoratidan tashqarida qolmoqda.

2024 yilda mintaqada davlatlararo harbiy alyans – Sahel davlatlari konfederatsiyasi tashkil etilgandi. Uning tarkibidan Burkina-Faso, Mali va Niger o‘rin olgan. Bu uch mamlakatni ham so‘nggi yillarda davlat to‘ntarishi orqali hokimiyatga kelgan harbiy xuntalar boshqaradi.