Kelishuv imzolagan prezidentlar va Moskva osmonida yuzlab dronlar – kun dayjesti

O‘tgan kun davomida jahonda ro‘y bergan eng asosiy voqea va yangiliklar sharhi bilan kundalik xabarnomada tanishtiramiz.

AQSh–Eron prezidentlari kelishuvni imzoladi

AQSh va Eron chorshanba kuni o‘z prezidentlari urushga chek qo‘yish maqsadida imzolagan muvaqqat kelishuv matnini e’lon qildi. 14 banddan iborat kelishuv yakuniy sulh bo‘yicha muzokaralar olib borish uchun otashkesim muddatini yana 60 kunga uzaytiradi.

Donald Tramp ham, Eron prezidenti Mas’ud Pizishkiyon ham memorandumni ingliz va fors tillarida raqamli imzolagan. Eron tashqi ishlar vazirligi esa kelishuv chorshanba kunidan boshlab kuchga kirganini ma’lum qildi.

Tramp hujjatni Fransiya prezidenti Emmanuel Makron bilan Versal saroyida — Birinchi jahon urushiga rasman chek qo‘ygan mashhur shartnoma imzolangan joyda imzoladi.

Tramp Eronga hujum qilish bo‘yicha ilgari surgan asoslaridan kamida bittasidan voz kechdi. U Tehronda ballistik raketalar bo‘lmasligi «adolatsizlik» bo‘lishini aytdi.

«Men shuni aytmoqchimanki, agar boshqa davlatlarda bu narsa bo‘lsa, ularda ham oz bo‘lsa-da bo‘lmasligi biroz adolatsizlikdir», dedi Tramp Parijda jurnalistlarga.

Tramp fevral oyida «Eronning raketa sanoatini yer bilan bitta qilish» haqida va’da bergandi.

«Agar ular kelishuvni buzsa, biz ularni ayovsiz bombardimon qilamiz», dedi Eron haqida gapirar ekan. Shuningdek, u eronliklarni «aqlli odamlar» deb atadi. AQSh va Eron muzokarachilari yaqin 60 kun ichida doimiy sulh ustida ish olib bormoqda, Tramp ushbu sulh Yaqin Sharqqa tinchlik olib kelishi va neft narxini pasaytirishiga umid bildirgan.

Eron rahbarlari esa ushbu lahzani bayram qilmoqda.

«Harbiy harakatlar orqali erishmoqchi bo‘lgan hamma narsamizga muzokaralar orqali bir necha barobar ko‘proq erishdik; buni hatto qiyoslab ham bo‘lmaydi», dedi Eronning bosh muzokarachisi Muhammad Boqir G‘olibof.

Memorandum barcha jabhalarda, jumladan, Livanda urushni zudlik bilan to‘xtatishni, Ho‘rmuz bo‘g‘ozida dengiz qatnovini «hech qanday to‘lovsiz» to‘liq tiklashni, AQShning Eron portlari blokadasini olib tashlashni, Eronga qarshi sanksiyalarni bekor qilishni, uning aktivlarini muzlatishdan chiqarishni hamda urushdan keyingi tiklanishi uchun 300 milliard dollarlik investitsiya fondini tashkil etishni ko‘zda tutadi.

Rossiya–Ukraina urushi

Ukraina dronlari shu haftada ikkinchi marta Moskvadagi neftni qayta ishlash zavodiga zarba berdi.

Payshanba kuni erta tongdan Moskva uzra yuzlab dronlar urib tushirildi, deb ma’lum qildi shahar meri Sergey Sobyanin. Reuters guvohining xabar berishicha, Moskva neftni qayta ishlash zavodi joylashgan tumanda olov va qalin tutun ustunlari ko‘ringan.

«Havo mudofaa kuchlari ommaviy hujumni qaytarishda davom etmoqda. Bir nechta dron Moskva neftni qayta ishlash zavodigacha yetib borishga muvaffaq bo‘ldi», dedi Sobyanin. Shuningdek, u savdo markazlaridan biriga ham «yengil zarar» yetganini qo‘shimcha qildi.

Seshanba kungi dron zarbasi ushbu zavod faoliyatini to‘xtatib qo‘ygan edi. Moskvadagi eng gavjum aeroport hisoblangan Sheremetevo parvozlarni vaqtincha to‘xtatdi va odamlarni evakuatsiya qildi.

Kiyev ham shu haftada ikkinchi marta havo hujumiga uchradi — Rossiya Ukraina poytaxtiga ballistik raketalar bilan zarba berdi.

Kiyevda portlash ovozlarini eshitgan Sumi shahri rasmiylari dron hujumi oqibatida bir kishi halok bo‘lganini ma’lum qildi. Ukraina hududining katta qismida havo hujumidan ogohlantirish e’lon qilindi.

Ushbu yangi hujumlar Zelenskiy urushni muzokaralar orqali tugatish uchun Rossiyaga bosimni kuchaytirishga urinayotgan vaqtda yuz berdi.

Yevropada migratsiyaga qarshi kurash

Yevropa parlamenti Ittifoqda boshpana berish rad etilgan, biroq o‘z vataniga deportatsiya qilinishi imkonsiz bo‘lgan chet elliklarni mamlakatdan chiqarib yuborish to‘g‘risidagi yangi reglamentni ma’qulladi.

Bunday shaxslar uchun uchinchi mamlakatlarda vaqtinchalik yashash markazlarini tashkil etishni ko‘zda tutuvchi qoidalarni — 666 nafar deputatdan 418 nafari qo‘llab-quvvatlagan.

Ushbu «qaytarish xablari» aynan qayerda tashkil etilishi hozircha noma’lum. Mumkin bo‘lgan variantlar qatorida Afrika davlatlari muhokama qilinmoqda.

Yangi reglament, shuningdek, yashash uchun ruxsatnomasi yo‘qligiga qaramay, hududni tark etishdan bosh tortayotgan shaxslarga qat’iyroq sanksiyalarni ko‘zda tutadi.

Bunday migrantlar tez-tez hibsga olinishi kutilmoqda. Shuningdek, Yevropa Ittifoqiga qayta kirishni taqiqlash choralari tizimli ravishda qo‘llanadi. Noqonuniy migratsiyaga qarshi kurashishning yangi ehtimoliy choralari qatorida nafaqalar miqdorini kamaytirish yoki ularni to‘lashni butunlay to‘xtatish ham bor.

Bryussel yangi qoidalar tufayli – ko‘plab noqonuniy migrantlar o‘z ixtiyori bilan vataniga qaytishga qaror qiladi, deb umid qilmoqda.

Janubiy Koreya bufer zonani qisqartirmoqchi

Janubiy Koreya Mudofaa vazirligi fermerlar va mahalliy aholiga kuchli mustahkamlangan chegara — demilitarizatsiya qilingan zona yaqinidagi yerlarda 2027 yildan biroz ko‘proq foydalanishga ruxsat bermoqchi.

Vazirlikning bildirishicha, harbiylar tomonidan nazorat qilinadigan bufer zona — Fuqarolik nazorati chizig‘i 10 kilometrdan o‘rtacha 6 kilometrgacha qisqartiriladi.

«Fuqarolik nazorati chizig‘i tinch aholi kirishini cheklash va harbiy amaliyotlarni kafolatlash uchun tashkil etilgan edi. Biroq uning amaldagi nazorat choralarini to‘ldirish zarurligi haqidagi chaqiriqlar tobora ortib bormoqda», dedi Janubiy Koreya mudofaa vaziri An Gyu Bek.

Uning aytishicha, harbiy ishchi kuchi qisqarib borayotgan bir sharoitda Fuqarolik nazorati chizig‘ini tuzatish rejasi ishlab chiqilgan.

Janubiy koreyaliklar ushbu hududda yashash yoki dehqonchilik qilish uchun harbiylarning ruxsatini olishlari shart. Tahlilchilarning fikricha, mahalliy aholi jiddiy iqtisodiy noqulayliklarga duch kelmoqda.

«Biz harbiy amaliyotlarga xalaqit bermaydigan darajada mintaqaviy rivojlanishga imkon beramiz», dedi mudofaa vaziri.

Ikki Koreya hozirgacha rasman urush holatida qolmoqda. Chunki 1950–1953 yillardagi Koreya urushi tinchlik shartnomasi bilan emas, balki faqat sulh bitimi bilan yakunlangan.

Fuqarolik nazorati chizig‘i – ushbu urushdan keyin Janubiy va Shimoliy Koreya o‘rtasidagi chegara bo‘ylab harakatlanishni nazorat qilish va harbiy obektlarni himoya qilish uchun tashkil etilgan.

Bu chora Shimoliy Koreyaning noroziligiga sabab bo‘lishi dargumon, chunki u chegaraning faqat Janubiy Koreya tomonidagi hududlariga daxldordir.