Germaniyada jaziramadan 5 ming kishi o‘ldi, Xitoy «Bavi» to‘foniga tayyorlanmoqda – kun dayjesti

O‘tgan kun davomida jahonda ro‘y bergan eng asosiy voqea va yangiliklar sharhi bilan kundalik xabarnomada tanishtiramiz.

Xominaiy dafn qilindi

Payshanba kuni Eronning Mashhad shahrida oliy rahbar Ali Xominaiyning yakuniy dafn marosimi bo‘lib o‘tdi.

Xominaiy bilan vidolashuv marosimlari olti kun davom etdi. Marosim Eron va qo‘shni Iroqning bir nechta shaharlarida bo‘lib o‘tdi. Oliy rahbarning jasadi payshanba kuni ertalab vertolyotda Mashhadga olib kelindi.

Xominaiy Mashhad shahrida joylashgan Imom Rizo maqbarasi hududida dafn etildi. Shuningdek, Isroilning havo hujumi vaqtida halok bo‘lgan Xominaiyning oila a’zolari ham shu yerga qo‘yildi.

Mazkur maqbarada 2024 yilda vertolyot halokatida vafot etgan Eronning sobiq prezidenti Ibrohim Raisiy ham dafn etilgan.

Marosimda o‘n minglab aholi Xominaiyning suratlari, Eron bayroqlari hamda Donald Tramp va Binyamin Netanyahuni o‘ldirishga chaqiruvchi plakatlarni ko‘tarib olgandi.

Ali Xominaiy va uning oila a’zolari joriy yil 28 fevral — urushning ilk kunida AQSh–Isroil havo hujumi oqibatida vafot etgan.

Oradan 3 oy o‘tib tomonlar sulhga kelishdi. Ammo so‘nggi kunlarda yana Ho‘rmuzda eskalatsiya boshlandi.

Erondagi Muhofizlar korpusi payshanba kuni AQSh zarbalariga javoban Iordaniyadagi Qo‘shma Shtatlarning «Azraq» aviabazasiga o‘nta ballistik raketa otganini bildirdi. Unga qadar Qatar, Kuvayt va Bahraynga ham zarbalar berilgandi.

Rossiyaning dengizdagi yo‘qotishlari

Ukraina armiyasi anneksiya qilingan Qrim hududidagi Rossiya logistika zanjiriga zarbalarni kuchaytirmoqda. Quruqlikdagi koridordan keyin yarimorolning dengiz orqali ta’minot yo‘llari ham zarba ostida qoldi.

Ukraina armiyasining dronlar bo‘linmasi qo‘mondoni Robert Brovdining ma’lum qilishicha, o‘tgan to‘rt sutka ichida Azov dengizida kamida 25 ta kema hujumga uchragan va yoqib yuborilgan. Ularning aksariyati Rossiyaning yoqilg‘i tashuvchi tankerlaridir.

Dronlar bo‘linmasi boshlig‘i «Madyar» bir necha kun ichida FVP-dronlar orqali tasvirga olingan rus kemalariga hujum qilinayotgani aks etgan o‘nlab videolarni e’lon qildi.

Rasman bu ma’lumotlar hozircha tasdiqlanmadi. Biroq dastlabki ma’lumotlar va ularni tasdiqlovchi video-dalillar uning haqiqiyligini ko‘rsatmoqda, sodir bo‘lgan voqea ko‘lami esa hayratlanarli.

BBC nashrining yozishicha, Rossiya va Sovet Ittifoqining floti Ikkinchi jahon urushidan beri bir vaqtning o‘zida bunday yirik yo‘qotishga uchramagandi.

Rossiya hukumati ukrain dronlarining tankerlar, yuk kemalari va paromlarga qilinayotgan hujumlari yuzasidan rasmiy izoh bermadi. Faqat Rostov oblasti gubernatori chorshanba kuni dronlar hujumi tufayli ikkita tanker shikastlangani haqida xabar bergan.

Britaniyada nafrat jinoyati

Payshanba kuni Shimoliy Irlandiya politsiyasi Moygashel qishlog‘ida yoqilishi rejalashtirilgan gulxan tepasiga masjid maketini qo‘ygan erkakni hibsga oldi. Ushbu harakat Britaniya hukumati va mahalliy siyosatchilar tomonidan keskin qoralandi.

Ma’lum bo‘lishicha, 56 yoshli erkak yog‘och poddonlardan qurilgan baland inshoot ustidagi masjid maketini qo‘ygan va uning ostidagi bannerlarga tahdidli so‘zlarni yozgan.

Reutersʼga ko‘ra, o‘tgan yili aynan shu Moygashel qishlog‘ida qayiqdagi qochqinlar maketiga ham o‘t qo‘yilgandi.

Aslida bunday gulxanlar Britaniya mintaqasi bo‘ylab asosan protestant «loyalistlar» mahallalarida – 12 iyul arafasida yoqiladi. Ularning migrantlar yoki musulmonlarga aloqasi yo‘q bo‘lib, mahalliy aholi 1690 yilda Boyn jangidagi Uilyam Oranlikning g‘alabasini xotirlaydi.

«Bu an’anaga aloqador emas va hech qanday tarzda Shimoliy Irlandiya aholisining mutlaq ko‘pchiligi fikrini aks ettirmaydi. Biz birdam bo‘lishimiz va bunday nafratni butunlay rad etishimiz kerak», dedi Buyuk Britaniyaning Shimoliy Irlandiya bo‘yicha vaziri Hilari Benn.

Irlandiya millatchi partiyalari vakillari ham bu harakatni «yaqqol nafrat jinoyati» deb ta’riflagan hamda ushbu obektni olib tashlashga chaqirdi.

Politsiyaning ma’lum qilishicha, 56 yoshli erkak nafrat uyg‘otishga qaratilgan tahdidli, haqoratli yoki kamsituvchi materiallarni namoyish etishda gumonlanib hibsga olingan.

Xitoy «Bavi» to‘foniga tayyorlanmoqda

Xitoy shimolidagi shahar va provinsiyalar juma kuni kuchli yog‘ingarchilik kutilayotgani sababli yuqori shaylik holatiga keltirildi. Mamlakat so‘nggi yillardagi eng qudratli bo‘ron bo‘lishi kutilayotgan «Bavi» to‘foniga tayyorlanmoqda.

Pekinda rasmiylar 16 ta tumandan oltitasida kuchli yomg‘ir haqida eng yuqori darajadagi ogohlantirish e’lon qildi. Ayrim hududlarda olti soat ichida 150 mmgacha yomg‘ir yog‘ishi prognoz qilinmoqda.

Rasmiy bildirishnomalarga ko‘ra, shaharning chekka hududlaridagi maktablardagi darslar va ochiq havodagi barcha tadbirlar to‘xtatildi. Aholidan uydan chiqmaslik so‘raldi.

Rasmiylar juma kuni va dam olish kunlarida to‘satdan suv toshqinlari, sel va yer ko‘chishi xavfi sezilarli darajada ortishi haqida ogohlantirdi.

O‘tgan yil iyul oyida sodir bo‘lgan haddan tashqari kuchli yomg‘irlar Xitoy shimolida kamida 60 kishining hayotiga zomin bo‘lgan edi.

Payshanba kuni Pekin atrofidagi xavf darajasi yuqori bo‘lgan ba’zi hududlar aholisi zudlik bilan evakuatsiya qilindi. Pekin shahar hukumati istirohat bog‘lari, ommaviy tadbirlar, ba’zi qurilish loyihalari hamda poyezdlar qatnovini vaqtincha to‘xtatdi.

Germaniyada jaziramadan o‘limlar

Germaniyada joriy yilda jazirama issiq tufayli taxminan 5 ming 120 kishi halok bo‘ldi. O‘lim holatlarining aksariyati — qariyb 4 270 tasi 75 va undan katta yoshdagi odamlar bo‘lib, holat iyun oyining oxirida qayd etilgan.

Bu haqda Germaniyaning Robert Kox instituti jamoat salomatligi xizmati ma’lum qildi. Hisobotda aytilishicha, erkaklarga qaraganda ayollar ko‘proq vafot etgan. Bunga asosan ularning juda keksalar ulushida yuqoriroq ekanidir.

Germaniya ma’lumotlari butun Yevropadagi ayanchli manzarani yanada to‘ldiradi. Fransiya, Belgiya, Ispaniya va Niderlandiyada ham 20-28 iyun kunlaridagi jazirama issiq to‘lqini paytida odatiy ko‘rsatkichdan tashqari 4,7 mingdan ortiq o‘lim yuz bergani xabar qilindi.

Parlamentdagi muzokaralar chog‘ida Germaniya Yashillar partiyasi yetakchisi Droge — kansler Fridrix Mersni o‘lim holatlari ortib borayotgani, shu vaqtgacha jazirama issiq to‘lqini haqida munosabat bildirmaganlikda aybladi. Shuningdek, uning hukumatini iqlimni muhofaza qilish qonunlarini yumshatib yuborishda qoraladi.

Germaniya hukumati 2027 yilgi budjet taqchilligini yopish uchun iqlimni muhofaza qilishdan milliardlab yevro mablag‘larni qisqartirmoqda. Bu ham keskin tanqidlarga sabab bo‘ldi.

Xitoyda katta yong‘in

Payshanba kuni Xitoy sharqidagi poyabzal fabrikasida sodir bo‘lgan yong‘inda kamida 28 kishi halok bo‘ldi.

Xitoy Favqulodda vaziyatlar vazirligi payshanba kuni Futszyan provinsiyasidagi fabrikaga 200 ga yaqin o‘t o‘chiruvchi va qutqaruvchi xodimlar safarbar etilganini ma’lum qildi.

Tarmoqlarda tarqalgan, voqea joyidan olingan videolarda quyuq tutun ko‘tarilayotganda o‘nlab o‘t o‘chirish mashinalari binoga suv sepayotgani aks etgan. Hodisa sabablari hozircha ma’lum emas.

Xitoy raisi Si Jinping barcha kuchlarni safarbar etgan holda qidiruv-qutqaruv ishlarini olib borishga va «aybdorlarni qat’iy javobgarlikka tortish» uchun tergov o‘tkazishga chaqirdi.