Avtomobilga zo‘rg‘a pul yig‘ib, yangi emas, minilgan mashinani bir amallab sotib olgan minglab hamyurtlarimiz o‘z mulkiga o‘zi rasman egalik qilolmay, ulovni avvalgi egasining nomida qoldirib, ishonchnoma orqali haydab yurishni ma'qul ko‘rishmoqda.
Bu – adolatsiz propiska tizimi amal qilgan davrda fuqaro uyini nomiga o‘tkazolmay, o‘z uyida o‘zi ijara shartnomasi asosida yashab yurgan kulgili holga o‘xshaydi.
Ikkilamchi bozordan avtomobil xarid qilganda uni xaridor nomiga rasmiylashtirishdagi bunday qimmat to‘lovlar moddiy tomondan kamtarroq fuqarolarni yuqori tavakkalchilik hisoblangan ishonchnoma tuzish amaliyotiga undamoqda.
Bu ishonchnoma xalq orasida «gendoverennost», rasman esa tasarruf qilish huquqi bilan ishonchnoma deb ataladi.
Keling, tasavvur hosil bo‘lishi uchun aniq misol bilan ko‘rib o‘tsak.
Misol sifatida, salondan xarid qilinganiga 2 yil bo‘lgan Kobalt avtomobilini tanlaymiz.
Agar avtomobil bir jismoniy shaxsdan boshqasining nomiga o‘tkaziladigan bo‘lsa, notarial idorada avtomobil oldi-sotdi shartnomasi tasdiqlangani uchun davlat boji (1 mln 470 ming so‘m), gerb yig‘imi (24,5 ming so‘m), pullik va texnik xizmatlar ko‘rsatilgani uchun to‘lanadigan haq birgalikda kamida 1 mln 629 ming so‘mni tashkil etmoqda.
Ishonchnoma tuzilgan taqdirda esa – jami xarajatlar kamida 857 ming so‘mni tashkil etmoqda.
Demak, ushbu ikki xil bitimlarni notarial idorada tasdiqlashning o‘zida 772 ming so‘mlik farq hosil bo‘lyapti.
Afsuski, xarajatlar shu bilan tugamaydi. Endi «GAI»ga borib raqam, texpasport olish, davlat ro‘yxatidan o‘tkazish uchun bundan ham kattaroq xarajat qilishga to‘g‘ri keladi.
Ushbu summalar:
- oldi-sotdi shartnomasi tuzilgan avtomobil bo‘yicha – o‘rtacha 3 mln so‘mni;
- ishonchnoma tuzilsa, 0 so‘mni tashkil etmoqda. Ya'ni, ishonchnoma tuzilgani uchun bu yerda hech qanday xarajat qilinmaydi.
