Toşkent viloyatidagi sansalorlik: Nazarbekdagi köprik qurilişi boşi berk köçadami?
|20:24 / 13.10.202220 7998 min
Toşkent viloyatining Zangiota tumani Nazarbek şaharçasi aholisi köpdan beri çala taşlab qöyilgan yöl qurilişidan aziyat çekyapti. Ma’lum bölişiça, işlar mutlaqo pala-partiş boşlangan, mas’ul taşkilotlar sansalorlik bilan band. Natijada odamlar aylanma yöllardan foydalanişga majbur bölyapti.
Işlar ölda-jölda taşlab qöyilgani, masalaga avvalgi hokim Davron Hidoyatov paytida ham, viloyatga Zoir Mirzayev rahbar bölib kelganidan söng ham e’tibor qaratilmayotgani haqida Kun.uz bir neça marta yozdi. Bu maqolalar kerakli manzilga yetib bordi çoği, bizga tutqiç bermay kelayotgan mutasaddilar nihoyat köriniş berdi.
12 oktyabr kuni viloyat hokimligi taşabbusi bilan taşkil etilgan matbuot anjumanida quriliş uçun mas’ul idora va taşkilotlar jam böldi. Oçiği, matbuot xizmatining bu taşabbusidan xursand böldik, boisi, heç qayerdan topib bölmayotgan mutasaddilarni bir joyga yiğib berdi. Ammo matbuot anjumani davomida mas’ullar muammoni hal qiliş örniga, yuzaga kelgan vaziyat uçun aybni bir-birlariga ağdariş bilan andarmon bölişdi. Sansalor, mansalor, otga bedani kim solar naqlini esladik öşa tobda.
Buyurtmaçining ma’lum qilişiça, yerosti tunneli qurilişi loyihasining qiymati 74 mlrd sömga teng. Şundan 2022 yil uçun 20 mlrd söm ajratilgan va hozirgaça bu mablağning 13,5 mlrd sömi sarflanib bölingan. Buyurtmaçi hududdagi “snos” masalalari va boşqa muammolar hal etilmayotgani uçun köprik qurilişi töxtab qolganini aytmoqda.
“Bizda 4 ta turar, 21 ta noturar joy binolarini buziş va 72 ta daraxtni kesiş muammo bölib turibdi. “Stenka”larni olib kelib qöyganmiz, lekin qurilişni davom ettirişning imkoni bölmayapti. Şu masalada Zangiota tumani hokimiyatiga murojaat qilganmiz, bu böyiça vakillar bizga va’da berişgan. Masala hal bölmagunga qadar qurilişni qila olmaymiz. Bundan boşqa muammo yöq. Pul bor, pudratçi işlayapti. Faqat şu buziliş bölsa, işlarni tezda davom ettirib ketamiz”,– deydi “Umumiy foydalanişdagi avtomobil yöllarini quriş va rekonstruksiya qiliş direksiyasi” DUK direktorining birinçi örinbosariĞulom Zohidov.
Ğulom Zohidov, “Umumiy foydalanişdagi avtomobil yöllarini quriş va rekonstruksiya qiliş direksiyasi” DUK direktorining birinçi örinbosari (çapdan birinçi). Foto: Kun.uz
Mavzuga oid
Loyiha boş pudratçisi “Köprikquriliş tresti” unitar korxonasi direktorining birinçi örinbosari Dilşod Isayevga köra, qurilişning aynan köprik qismini boşlaş uçun atrofda böş joy oçilişi kerak.
“Bu köprikning fronti yöq, agar front oçilgan taqdirda, bu bitgani bilan aholiga heç qanday şaroit yaratib bermaydi. Front oçiş uçun köprigimizni eski holatiga nisbatan surganmiz, hozir bu armatura çiqib turgan joyidan keyin köprik qurilişi boşlanadi. Unga front yöq.
Temiryöl köprikning öqiga parallel ötişi kerak, ya’ni bitta izning özini ötkazib, qurilişni tugatib bölmaydi. Temiryölni köçiriş, ikkita “ustoy”ini siğdirib qurişimiz kerak. Temiryölni köçiriş ham kiçkina mablağ emas, şuning uçun front oçilgan joyni töliq qurib bitkazib, temiryöl bittada köçiriladi. Şundan keyin undan keyingi joyda işlaymiz”, – deya ta’kidlamoqda Dilşod Isayev.
Dilşod Isayev, “Köprikquriliş tresti” UK direktorining birinçi örinbosari. Foto: Kun.uz
Buyurtmaçi va quruvçining sözlaridan quriliş işlarini davom ettiriş yon-atrofdagi uylar buzilişiga borib taqalayotganini tuşuniş qiyin emas. Bu masala esa mahalliy hokimlikning vazifasi.
Toşkent viloyati hokimligi buzilgan uylarga kompensatsiya tölaş uçun ayni paytda mablağ yöqligi, şu sababli quriliş keçiktirilayotganini ma’lum qildi.
“Buzilişga tuşgan turar va noturar joy egalariga kompensatsiya mablağlarini tölaş böyiça markazlaşgan jamğarmaga murojaat qilganmiz. Ajratilişi bilan biz bosqiçma-bosqiç mazkur mablağni şu hududga yönaltiramiz. Lekin bugungi kungaça biz viloyatimizning özida mavjud bölgan 110 ta obektga mahalliy budjet mablağlari hisobidan 40 mlrd söm kompensatsiyani töladik.
Hozir yana buzilib bölgan binolardan 41 mlrd söm qarzdorligimiz bor. Mahalliy budjetga kelib tuşayotgan birinçi mablağlar fuqarolarga tölab berilişi kerak bölgan kompensatsiyaga yönaltirilgan. Şuning uçun boşida bu yerdagi “snos” uçun mablağ berolmaganmiz”, – deydi Toşkent viloyati hokimligi şu’ba mudiri Eldor Mirxoliqov.
Eldor Mirxoliqov, Toşkent viloyati hokimligi şu’ba mudiri. Foto: Kun.uz
Mirxoliqovning qöşimça qilişiça, har bir hududda buziliş işlari olib borilsa, taşabbuskor tomonidan loyihada atrofdagi holatlar inobatga olinişi kerak. Ammo taşkilotlar qurilişni boşlayotgan vaqtida “snos” masalasida qaysidir hujjatda mablağ ajratiş kerakligi yoritib ketilmagan. Şuning hisobiga asosiy masala mablağ ajratiş bölib turibdi.
Mana şu yerga kelganda taşkilotlarning bir-biri bilan kelişib işlamayotganini yaqqol seziş mumkin. Ya’ni buyurtmaçining aytişiça, jami 21 ta noturar, 4 ta turar joy binosi köprik qurilişi uçun buzib berilişi kerak, biroq viloyat hokimligi buzilişi kerak bölgan inşootlar soni 25 ta emas, balki 11 ta ekanini aytmoqda.
Nima uçun loyiha-smeta hujjatlarida boşidanoq şu jihatlar inobatga olinmagan, raqamlarga esa aniqlik kiritilmagan? Yoki dabdurustdan işlar boşlangan-u, mablağlar bekorga sarflanib yotibdimi? Bu sansalorlikning yuki borib-borib nazarbekliklarning yelkasiga tuşmoqda.
Darvoqe, muammolar röyxatida daraxtkuşlik masalasi ham bor. Xabaringiz bor, respublikamizda daraxt va butalarni kesiş böyiça davlat rahbari tomonidan joriy etilgan moratoriy amalda. Bu esa muayyan tasnifdagi daraxtlarni kesib bölmasligini anglatadi.
Biroq Nazarbekda köprik qurilişi davomida daraxtlar kesilgani va kesilayotgani aytilmoqda. Zangiota tumani hokimining quriliş masalalari böyiça örinbosari Xayrulla Xöjamqulov daraxtlarni kesiş uçun Ekologiya qömitasidan ruxsat olinganini aytdi. Biroq sözlarining isboti ölaroq qömita tomonidan berilgan ruxsatnomani körsata olmadi. Hududdagi qolgan 72 ta daraxtning esa taqdiri noma’lumligiça qolmoqda.
“Birinçi qismda daraxtlarni kesiş uçun ruxsatnoma olinib, hamma pullar davlat tomonidan undirilgan. Neçta daraxt kesilgani va qança summa undirilganining aniğini bilmayman. Qolgan 72 ta daraxtga kelsak, u yerda katta daraxtlarning özi 10-15 ta, orasida köçiriladiganlari ham bor. Ularni boşqa hududga köçirib beramiz, bu işlarni ekologiya bilan kelişib, zarar yetkazmay, qonunda belgilangan tartibda amalga oşiramiz”, – deydi Zangiota tumani hokimi örinbosari Xayrulla Xöjamqulov.
Xayrulla Xöjamqulov, Zangiota tumani hokimi örinbosari. Foto: Kun.uz
Afsuski, bu holatlarning barçasidan prezidentning Toşkent viloyatidagi vakili bölmiş Zoir Mirzayev yaxşigina xabardor. Biroq hukumatda yuqori mansablarda işlagan, boşqa hokimlarga nisbatan ançagina qöli uzun hokimbuva Nazarbekdagi qurilişni tezlatiş va davlat rahbari takror-takror aytadigan masala – aholini rozi qiliş uçun barça imkoniyatlarini işga solmayotgandek.
Agar işlar xöjakörsinga emas, astoydil qilinayotgan bölsa, u holda nega natija körinmayapti?
Viloyatda taşkilot va idoralar örtasida sansalorlik avjiga çiqqanini matbuot anjumanida mas’ullarning bir-biriga zid bayonotlar bergani ham tasdiqlab turibdi. Boşboşdoqlik qaçongaça davom etadi deging keladi kişi.
Mutasaddilarning ta’kidlaşiça, köprik 2023 yilning söngigaça qurib bitkaziladi va foydalanişga topşiriladi. Köramiz, amaldorlar bu gal sözlarining ustidan çiqişarmikin yoki bu quruq va’daligiça qolib ketarmikin? Kun.uz vaziyatni kuzatişda davom etadi.
