15:20 / 19.09.2020
44990
«Темир дафтар» бўйича навбатдаги спектакль: ролларда яна маҳалла раиси ва туман мутасаддилари (такрор эълон қилинмоқда)

Самарқанд вилояти Паст Дарғом туманидаги «Темир дафтар» ва «1000 та жўжа» воқеаси кўпчиликнинг ёдидан кўтарилиб улгурмаган бўлса керак. Навбатдаги шунга ўхшаш ҳангома Қашқадарё вилоятининг Китоб туманида содир бўлди.

Шу йилнинг 7–8 сентябрь кунлари АОКА томонидан журналистлар учун камбағаллик рўйхати («темир дафтар»)га олинган оилалар ҳолати билан танишиш, уларга кўрсатилаётган ёрдамларни ўрганиш мақсадида Қашқадарё вилоятига пресс-тур ташкил қилинди.

Пресс-тур давомида вилоятнинг қатор ҳудудларида аҳоли вакилларига кўрсатилаётган ёрдамлар, одамларни даромадли қилиш борасида қилинаётган ишлар бизни хурсанд қилган бўлса, яна айрим ҳудудларда кўрганимиз хўжакўрсинга қилинаётган ишлар ҳафсаламизни пир қилгани ҳам бор гап.

Қуйида Қашқадарё вилояти Китоб туманидаги бир маҳалла мисолидаги ўрганишларимиз ҳақида сўз боради.

8 сентябрь куни, эрта тонгдан туман ҳокими Алишер Зокиров ижодий жамоамизни Яккатут маҳалласига бошлади. Унинг айтишича, маҳаллада 81 нафар фуқаро оилавий шароити оғирлиги ва пандемия вақтида даромадини йўқотгани учун «темир дафтар»га олинган.

Зокировнинг қўшимча қилишича, ушбу фуқароларнинг 6 нафарига маҳалла ҳудудидаги самарасиз дея ҳисобланган 10 гектар боғ ҳудуди сабзавотчилик фермер хўжалиги сифатида бўлиб берилган.

Мазкур дала ҳудудида бизни кутиб олган Яккатут маҳалласи раиси Баҳодир Янгибоев бизни :«Бу одамлар «темир дафтар»да бўлгани учун уларга ер бердик ва яқин орада камбағаллик рўйхатидан ҳам чиқармоқчимиз, чунки энди улар доимий даромадли кишилар», дея маҳалланинг 6 нафар фуқароси билан учраштирди.

Қарангки, бизга таништирилган кишилар ҳам маҳалла раисининг гапларини тасдиқлади. Яъни улар ўзини «темир дафтар»да бўлгани учун ер олган кишилар сифатида кўрсатишди.

Аммо биз барчасига яна бир бор ишонч ҳосил қилиш учун ушбу фуқароларнинг исм-шарифларини маҳалланинг «темир дафтар»идаги фуқаролар рўйхати билан солиштириб кўрмоқчи бўлдик. Аммо солиштиришда маълум бўлдики, бизга кўрсатилган 6 нафар фуқародан фақатгина бир нафари маҳалланинг «темир дафтар»ига киритилган экан. Яна бир фуқаронинг ҳолати эса баҳсли. Бу ҳақда сал кейинроқ.

Биз дастлаб «темир дафтар»да бўлмаган, аммо бизга рўйхатда дея кўрсатилган 6 нафар фуқаронинг ҳолати юзасидан маҳалла раиси Баҳодир Янгибоевдан изоҳ сўрадик. Аммо Янгибоевнинг жавоби жуда мужмал. Худдики, барчасига ер олган одамларнинг ўзи ва уларнинг билимсизлиги сабаб.

Баҳодир Янгибоев

«Шу ерда картошка экканлар биз ҳам «темир дафтар»да бормиз, деб ўйлашди. Улар тушунмаган», – дея вазиятни изоҳлади маҳалла раиси.

Бизни далага бошлаб келган туман ҳокими Алишер Зокировга микрофон тутдик.

Алишер Зокиров

«Шу ҳолат юз берганда мен ҳам бор эдим, ҳаммасини эшитдим. Биз борган жой азалдан самарасиз боғ бўлган. Шу самарасиз боғни бузиб, фермерларга бўлиб бердик.

Бўлиниш жараёнида ер олганлардан иккитаси ҳақиқатан ҳам «темир дафтар»дагилар эди. Ўша пайтда сиз савол берганингизда маҳалла раиси 6 киши деб айтди. Суриштириб кўрганимизда эса мен адашдим, деяпти. Лекин ўша жойда сиз кўрган инсонларнинг барчаси кам таминланган кишилар эди, аммо уларнинг ҳаммаси ҳам «темир дафтар»га кирмаган», – деди туман ҳокими.

Хуллас, бу вазиятда маҳалла раиси аҳоли вакилларини, туман ҳокими эса маҳалла раисини айбламоқда. Аммо кейинроқ вазиятдан хабардор кишиларнинг бизга маълум қилишича, Баҳодир Янгибоевга ҳам топшириқ туман мутасаддиларидан бўлган экан. Яъни журналистлар туманга боргунича мутасаддилар ва улар берган топшириқ бўйича маҳалла раиси одамлар билан биргаликда тайёргарлик кўришган (Kun.uz буни тасдиқловчи далилларга эга).

Шуҳрат Ортиқов

Биз ҳолатга керагича аниқлик киритгач, маҳалладаги «темир дафтар»да бўлган ва шу сабабли 1 гектар ер майдонини олиб картошка етиштираётган Шуҳрат Ортиқов билан суҳбатда бўлдик.

Унинг айтишича, Россияда кечган меҳнат жараёнида унчалик омади чопмайди. Камига мамлакатда бўлиш қоидаларини бузгани учун Ўзбекистонга депортация қилинади.

«Хуллас, ишимиз ўхшамади ва Ўзбекистонга қайтдик. Яқинда маҳалладаги боғ ҳудуди бузилиши ва фермерлик сифатида тарқатилишини айтиб қолишди. Мен шу жараёнда 1 гектар ер олдим. Ҳозир шу майдонга 3 тонна картошка уруғини экканман. Насиб бўлса, 30–40 тонна ҳосил олишни режа қиляпман. 1 килосини 3–4 минг сўмдан сотганимда ҳам 100 миллион нари-бери фойда қилишни режалаштиряпман», – дейди у.

Яккатут маҳалласида «Темир дафтар»даги оилалар бўйича кўрган шубҳали ҳолатимиз бизни рўйхатдаги бошқа фуқаролар билан ҳам учрашишга, улар билан суҳбатга ундади.

Ҳамро Йўлдошев

Яшаш тарзи эл қатори эканини таъкидлар экан, Ҳамро Йўлдошев «темир дафтар»га олинганмисиз, дея берган саволимизга «йўқ, бу рўйхатда турмайман», дея жавоб берди.

Ваҳоланки, маҳалла раисининг рўйхатида Ҳамро Йўлдошевнинг исм шарифи ҳам келтирилган эди. Йўлдошев бир неча ой аввал фермерлик учун боғ ҳудуди ер бўлиб берилгани ва у ҳам 1 гектар ер олиб картошка экканини тасдиқлади. Қизиғи, суҳбатга кейинроқ қўшилган Ҳамро Йўлдошевнинг турмуш ўртоғи ҳам оиласи «темир дафтар»га олинганидан хабарсиз эканини айтди.

Орзигул Эшалиева, Ҳамро Йўлдошевнинг турмуш ўртоғи

Яккатутда «темир дафтар»да турган ва биз меҳмон бўлган яна бир хонадон 80 ёшли Норчучук Бегалиевага тегишли. Ўзининг айтиб беришича, айни вақтда момо 4 набирага ҳам ота, ҳам она. Чунки момо чамаси 15-16 йиллар аввал кетма-кет фарзанд доғига учраган. Момо дастлаб келини, кўп ўтмай ўғли тракторда ҳалокатга учраб вафот этганини айтади.

Норчучук Бегалиева

«Шу тўрт набирани уйли-жойли қилай деб яшаяпман. Бир набирам оилали бўлиб кетган. Кичикларига умрим етадими-йўқми билмадим, шу иккинчи набирамни ҳам уй-жойли қилсам бўлди эди», – дейди Норчучук момо.

Момодан маҳалла ва туман ҳокимлиги унга қандай ёрдам кўрсатаётгани ҳақида ҳам сўрадик.

«Ун, мой, гуруч, макарон ва гўшт бериб туришибди. Яқинда ҳам 1 миллион пул бериб кетишди», – деди у.

Ўрганишларимиз давомида маҳалладаги яна бир нечта оилалар турли кўринишдаги ёрдамларни олиб келаётганини билдиришди.

Китоб туманининг Яккатут маҳалласидаги «Темир дафтар» бўйича аниқлаганларимиз шулар. Кимдир моддий ёрдамларни ўз вақтида олган, яна кимларнингдир ҳолати чалкаш, қайсидир вазиятда эса туман мутасаддилари бизга ҳаммаси рисоладагидек эканини кўрсатиш учун ёлғон гапирмоқда.

Ўйлаймизки, миси чиқиб қолган ва якунда кутилган «натижа»ни бермаган режадан кейин мутасаддилар етарлича хулоса қилишади. Ҳудудий раҳбар жамоатчиликка ёлғон ахборот беришининг оқибатига Паст Дарғомдаги кўзбўямачилик мисолида гувоҳ бўлгандик. Маҳалла тизимини обрўсизлантирувчи, давлатнинг камбағалликка қарши олиб бораётган курашига ишонч сусайишига олиб келадиган навбатдаги ҳолатга ҳам янги тузилган масъул вазирлик ва вилоят ҳокимлигидан муносабат кутиб қоламиз.

Илёс Сафаров тайёрлади.
Тасвирчи – Асад Алланазаров.

Таҳририятдан:

Kun.uz мухбирлари томонидан Қашқадарёга уюштирилган пресс-тур чоғида тайёрланган ушбу мақола эълон қилингач, турли шахслар ўз амал ва "имконият"ларидан фойдаланиб, қўнғироқлар билан мақолани сайтдан ўчиртиришди. Бироқ, бу хатти-ҳаракат тескари самара бериб, журналист ва блогерларнинг диққат марказига тушди ва мақола бошқа платформалар орқали янада кенгроқ тарқала бошлади.

Чунки мақолада ҳеч кимга туҳмат қилинмаган, воқеа бор бўй-басти билан кўрсатилган. Зеро, давлат раҳбари ва ҳукуматнинг аҳолига ижтимоий ёрдам бериш борасидаги қарорлари ва топшириқларини бажаришда жойлардаги раҳбарлар ҳайбаракаллачилик ва кўзбўямачиликка йўл қўйишаётгани ҳаммада ҳақли эътироз уйғотмоқда.

Боз устига, давлат раҳбари ҳар чиқишида сўз эркинлигини таъминлаш ва жамоат назоратини кучайтириш ҳақида гапириб турган бир даврда эскича ишлашга ўрганиб қолган айрим амалдорларнинг кўзбўямачилик ва сўз эркинлигини бўғишга қаратилган хатти-ҳаракатлари бундан буён мана шундай тескари самара беришини англаб олишлари керакмикан...

Мавзу
Kun.uz суриштируви
Kun.uz халқ мурожаатлари асосида жойларда бўлиб, муаммоларни ўрганмоқда ва холисона ёритмоқда.
Барчаси
Top