«Reklama töğrisida»gi yangi qonun OAV erkinligi va biznes rivojiga yana bir tösiq bölişi mumkin

Tuşunişim böyiça, anons bloklarida homiylik reklamasining çiqişiga taqiq qöyiladigan bölsa, biz barça homiylarni yöqotamiz. Hammasi mablağga borib taqaladi, bir qança ijodiy jamoalar faoliyati töxtab qoliş ehtimoli juda yuqori. Oddiy qilib aytganda - aslida heç kimga xalaqit bermayotgan 5 sekundlik anonslar bir qança production studiyalarining faoliyat olib borişiga zamin yaratmoqda. Bunda birgina biz emas, har bir telekanal bir yilda kamida bir neça milliard söm zarar köradi. Davlat ham yaxşigina soliq yöqotadi.

Özi OAVlar pandemiyada yaxşigina zarba yegan soha bölsa, hukumatdan birorta soliq yoki boşqa turdagi preferensiya mazasini tortmadi, nega ularning istaklari hisobga olinmasligi kerak? Ularga ham açinasizlarmi yoki «kimlardir» tuzib bergan loyihani şunçaki ötkazib yuborişdan manfaatdormisiz? Ularning iqtisodiy siyosati haqida ham kimdir öylaydimi özi?» deya fikr bildirdi u.

Biznes rivoji uçun ğov

Bugungi zamonaviy dunyoda media olami reklama va marketing bilan çambarças boğlangan va bundan har ikki tomon ham birday manfaatdor. Tadbirkorlikni harakatlantiruvçi eng asosiy kuç bu – reklama. Şuningdek, deyarli barça xususiy OAVlar ham aynan reklama hisobidan özini moliyalaştiradi. Şu bois, qonunga kiritilayotgan bu normani har ikki tomonga nisbatan ham iqtisodiy tajovuz sifatida baholaş mumkin.

Mantiqan öylab qaraydigan bölsak, bundan davlatning özi ham yutqazadi. Yangi qonunda belgilangan çeklovlar orqali davlatga OAVdan keladigan soliq tuşumlari ham öz-özidan kamayadi, ya'ni reklama beruvçi tomon ham, reklamani qabul qiluvçi OAV ham, tadbirkorlik rivojlanişi va soliq tuşumlari oşişidan manfaatdor davlat ham bunda yutqazadi.

Farmkompaniyalar ham xavotirda

Bundan taşqari, qonunda dori vositalari reklamasida quyidagilar taqiqlanmoqda:

• reklama qilinayotgan dori vositasining narxi yoki narx siyosati töğrisida biror-bir eslatmadan foydalaniş yoki uşbu dori vositasining qulay narxda ekanligi töğrisida taassurot qoldiriş;
• taniqli şaxslar, tibbiyot xodimlari yoki taşqi körinişi şifokorlarning taşqi qiyofasiga öxşaş şaxslar iştirokidan foydalaniş;
• jamoatçilikning dori vositasining ta'siri haqidagi minnatdorçilik, tavsiyalar va e'tiroflaridan foydalaniş;
• kasallik (jarohat) va (yoki) dori vositalarining inson tanasiga ta'sirida yuz beradigan özgarişlar töğrisidagi videotasma, tasvirlar va vizual namoyişlardan foydalaniş;
• ulardan foydalaniş yoki iste'mol qiliş jarayonlarini tasvirlaş.

Kun.uz muxbiri bilan gaplaşgan, farmatsevtika sohasida bir neça yillardan beri faoliyat olib borayotgan tadbirkor bu bandlarni quyidagiça izohlamoqda:

«Köplab ijtimoiy tarmoqlarda dori vositlarini reklama qilişda taniqli şaxslar, tibbiyot xodimlari yoki taşqi körinişi şifokorlarning taşqi qiyofasiga öxşaş şaxslar iştirokidan foydalaniş taqiqlanayotgani haqidagi xabarlarni öqidim.

Bu xuddiki Adidas yoki Nike sport mahsulotlarini reklama qilişda sportçilar yoki sportga ixtisoslaşgan taşkilotlarga çeklov qöyganga öxşaydi. Eng qiziq tomoni, biz yangi mahsulot işlab çiqardik va bu kimlargadir foyda berdi, yaxşi samara körsatdi. Endilikda öşa insonlar bildirayotgan fikrlardan ham foydalanişga çeklovlar örnatilar ekan. Yoki dori vositasining inson tanasiga ta'siri, undan foydalaniş könikmalari haqida qisqa videolavha tayyorlaşning nimasi notöğri? Köpçilik insonlar dori vositasi haqidagi yöriqnomani öqib körişmaydi, uning ba'zi nojöya ta'siri va qöllaş mumkin bölmagan holatlari bölişi mumkin. Qisqa 1-2 daqiqalik videolavha orqali buni tuşuntirib bersak, iste'molçilar uçun ham foydaliroq böladi-ku? Bunda eskiça konservativ usullar örniga, yangiça yondaşuvlardan foydalanişning nimasi yomon?» deya ta'kidladi tadbirkor.

Loyiha har doimgidek manfaatdor qatlam iştirokisiz tor doirada ötib ketmoqda

Bu yerda tadbirkorning e'tirozlari qançalik örinli yoki örinsizligi boşqa masala, diqqatni tortadigan jihati Oliy Majlisda biror-bir qonun muhokamasi ketadigan vaqtda nima sababdan uşbu qonun eng köp ta'sir ötkazadigan qatlam vakillarining fikri örganilmaydi, ularning yondaşuvi inobatga olinmaydi? Bunda yaratilayotgan qonun eng köp ta'sir ötkazuvçi qatlam vakillarining fikri tinglansa, örinli e'tirozlarga muqobil yeçim taklif qilinib, keyin yangi qonun loyihasi işlab çiqilsa, soğlom aql nuqtayi nazaridan töğri bölmaydimi? Bu borada eng avvalo, iste'molçilar va tadbirkorlar manfaatlari inobatga olinişi kerak emasmi?

Dahşatli sanksiyalar

Şuningdek, qonunda reklama faoliyati sub'yektlari hisoblanuvçi yuridik şaxslarga nisbatan qöllanadigan moliyaviy sanksiya miqdorlari körsatilgan:

• işlab çiqarilişi, realizatsiya qilinişi yoki reklama qiliş taqiqlangan mahsulotlar töğrisida reklama tarqatganlik uçun – bazaviy hisoblaş miqdorining yuz baravari;
• notöğri, axloqsiz, qiyosiy yoki yaşirin reklama berganlik, şuningdek, aksilreklama berişdan boş tortganlik uçun – bazaviy hisoblaş miqdorining yetmiş baravari;
• dori vositalari, biologik faol va oziq-ovqat qöşimçalari, şuningdek, bolalar oziq-ovqat mahsulotlari reklamasi hamda voyaga yetmaganlar bilan boğliq reklamaga qöyilgan talablarni buzganlik uçun – bazaviy hisoblaş miqdorining öttiz baravari.

Qonun jamiyatni tartibga solişdagi oliy vosita, uni buzgan har qanday fuqaro jazolanişi kerak. Ammo şu örinda haqli savol tuğiladi: davlatning özi tadbirkorning qonuniy manfaatlariga ziyon yetkazsa-çi, unda körilgan zarar qanday kompensatsiya qilinadi?

Yaqinda poytaxtdagi taşqi reklama biznesi egalarining özlariga mulk huquqi bilan tegişli bölgan, bahosi 300 million sömgaça turadigan 200dan ortiq reklama konstruksiyalari noma'lum sabablarga köra buzib taşlangandi. Bu taşqi reklama obektlarining buzilişi heç qanday asos va sud qarorisiz amalga oşirildi. Nima sababdan moliyaviy sanksiyalar faqat bir tomon uçun işlaşi kerak? Nega qonunlar özida faqat bir tomon manfaatlarini ifoda qilişi kerak?

Xulosa örnida

Davlat budjetini şakllantiruvçi asosiy omillardan biri tadbirkorlik sub'yektlari tomonidan tölanadigan soliqlar hisoblanadi. Xususiy mulkdorlarning huquqlari va qonuniy manfaatlari himoyasini ta'minlaydigan mustahkam qonunçilik bazasi yaratilmas ekan, yuksak taraqqiyot haqida öylaş mantiqsizlikdir. Doimiy ravişda davlat bilan işbilarmonlar örtasida tizimli muloqot yölga qöyilişi kerak. Taraqqiyotning hozirgi bosqiçida biznes va tadbirkorlik rivojlanişini qöllab-quvvatlaş iqtisodiyotning yaqin kelajakdagi yuksalişiga poydevor vazifasini ötaydi. Tadbirkorlikni harakatlantiruvçi eng asosiy kuç bu – reklama. Uni soddalaştiriş va liberallaştiriş örniga taqiqlarni kuçaytiriş heç qanaqasiga mamlakat taraqqiyotiga xizmat qilmaydi.