Жаҳон | 19:33 / 03.03.2026
6461
3 дақиқада ўқилади

Марказий Осиёда бу йил суғориш суви захиралари кам бўлиши мумкин

Марказий Осиё келгуси вегетация мавсумига ўтган йилга нисбатан кам сув захираси билан кириб келмоқда. Шу билан бирга, мавсумлар оралиғининг дастлабки ойларида Орол кутилганидан анча кам сув олди - режалаштирилган ҳажмнинг атиги учдан икки қисмига яқин.

Фото: World Bank Group

Ўзбекистон, Қозоғистон, Қирғизистон, Туркманистон ва Тожикистон кирувчи Давлатлараро мувофиқлаштирувчи сув хўжалиги комиссиясининг 92-йиғилишидан сўнг, минтақа мамлакатларининг сув ресурсларидан фойдаланиш ҳажмлари, Амударё ва Сирдарёнинг сувлилиги, шунингдек, сув омборларининг ҳозирги ҳолати акс эттирилган 2025-2026 йиллардаги вегетациялараро даврнинг расмий якунлари (.pdf) эълон қилинди.

Амударё: суви меъёридан анча кам

Амударё ҳавзасида мавсумлар оралиғи кам сувли шароитда ўтди. 11 феврал ҳолатига кўра, сувлилик меъёрга нисбатан 66,8 фоизни ташкил этган. Бир йил аввал бу кўрсаткич 101,8 фоизни ташкил этган, яъни дарё деярли тўлиб оққан.

Оқимнинг камайиши Туямўйин сув омборида сув тўпланишига таъсир кўрсатган. 2026 йил 10 феврал ҳолатига кўра, унинг ҳажми бир йил аввалги 4959 миллион куб метрга нисбатан 4349 миллион куб метрни ташкил этди.

Вазият мураккаброқ бўлгани сабабли, дарёнинг қуйи оқимида ювиш суғоришлари фақат 10 февралда бошланди, ўтган мавсумда эса 15 декабрда бошланган эди.

Тожикистон ўз лимитини тўлиқ ўзлаштирди - 2073,4 млн куб метр, бу 100 фоиз дегани.

Туркманистон 3439,5 млн куб метр ёки лимитнинг 96 фоизидан фойдаланган.

Ўзбекистон - 2600,4 млн куб метр, бу ажратилган ҳажмнинг 75,3 фоизига тўғри келади.

Амударё делтаси ва Орол денгизига тўрт ой ичида 935 миллион куб метр сув йўналтирилди, режадаги сув ҳажми 1400 миллион куб метрни ташкил этади - бу режалаштирилган ҳажмнинг учдан икки қисмига яқин.

Нурек сув омборининг иши тасдиқланган режимга мувофиқ олиб борилди. Сув оқими 2854,6 миллион куб метрни, сув оқими эса 5084,3 миллион куб метрни ташкил этди. Ҳисобот даври охирига келиб, сув ҳажми 7910 миллион куб метрни ташкил этди, бу прогноз даражасидан ҳам бироз юқори.

Сирдарё: прогноздан юқори, аммо меъёрдан паст

Сирдарё ҳавзасида вазият анча барқарор кўринади. Умумий оқим меъёри 11782 млн кубометр бўлганда прогноз 9170 млн кубометрни ташкил этган. Амалда 10255 миллион куб метр сув келиб тушди - бу прогноздан 1085 миллион куб метрга кўп, аммо меъёрнинг атиги 87 фоизи.

Умуман олганда, юқори сув омборларига оқим прогнозга мос келди ва 3591 миллион куб метрни ташкил этди. Ёнлама оқим кутилганидан юқори бўлди, бу эса сув танқислигини қисман қоплади.

Мавсумлар оралиғида сув омборларидан 15536 миллион куб метр сув чиқарилди - бу келишилган жадвалнинг 99 фоизи.

Давлатларга сув етказиб бериш лимитлар доирасида амалга оширилди. Умумий лимит 2633 млн куб метр бўлганда амалда 2155 млн куб метр ёки 82 фоиз ишлатилган.

Асосий ҳажм Ўзбекистонга тўғри келди - 1954 млн куб метр. Тожикистон 173 млн лимитдан 35 млн кубометрни ишлатди.

2026 йил 11 феврал ҳолатига кўра, Норин-Сирдарё каскади сув омборларидаги сув захиралари 16774 млн куб метрни ташкил этди. Бу бир йил олдингига нисбатан 2 511 млн куб метрга кам.

Сардор Юсупов
Тайёрлаган Сардор Юсупов
Kun.uz янгиликларини Google News'да кузатинг
+ Обуна бўлиш

Мавзуга оид