Чернобилдан тарихий фотолар. Авариядан кейинги илк кунлар ва юзага келган мутациялар

1986 йилнинг 26 апрелида, соат тунги 1дан 23 дақиқа ўтганида  Чернобиль АЭСнинг 4-энергоблогини режали тўхтатиш ва турбореакторни синовдан ўтказиш вақтида портлаш содир бўлиб, реактор бутунлай ишдан чиқади. Портлаш оқибатида энергоблокнинг бир қисми қулаб тушади ва бош оператор ҳалок бўлади.

Атроф-муҳитга катта миқдордаги радиоактив моддалар тарқала бошлайди. Шамол бу моддаларни Киев областидан ташқарига ва ҳатто Украина ССР чегараларидан ташқарига олиб боради. 600 мингдан ортиқ киши нурланиш олган, уларнинг аксар қисми авария оқибатларини бартараф этишда ишлаган одамлар эди. Собиқ совет иттифоқининг жами 7 миллиондан ортиқ одам яшовчи 155 минг км.кв ҳудуди радиацион зарарланишга учраган. 1986 йил 29 апрель кунги кузатувларга кўра, юқори фонли радиация Польша, Германия, Австрия, Руминия ва бошқа мамлакатларда ҳам кузатилган, радиация тўлқини Швециягача етиб борганди.

Радиациянинг паст дозалари билан доимий таъсирланиш оқибатида Россия, Беларусь ва Украинада саратон, асаб-психиатрик касалликларга чалинганлар ва генетик мутацияларга учраганлар сони кўпаяди. Таққослаш учун, Чернобил фожиасига қадар Беларусда ҳар 100 минг аҳолига 82та онкологик касаллик ҳолати тўғри келган бўлса, фожиадан кейин бу миқдор – 6 мингга етганди. 

Ушбу бахтсиз ҳодиса унинг оқибатларидан ҳалок бўлган ва жабр кўрган одамларнинг тахминий сони бўйича ҳам, иқтисодий зарар жиҳатидан ҳам ядро энергетикаси тарихидаги энг йирик фожиа ҳисобланади.

Чернобиль АЭСда ўша пайтда расмий ҳужжатларда 54 нафар одам ҳалок бўлгани қайд этилган. Аммо кейинчалик фалокат натижасида ва уни бартараф этишда жами 4 мингга яқин киши ҳалок бўлгани маълум қилинган. Бундан ташқари, ҳалокат асоратлари туфайли турли йилларда жами 100 минггача одам ҳалок бўлгани тахмин қилинади.

Чернобиль АЭС фалокати натижасида жами 115 минг одам эвакуация қилинган. 1986-1992 йиллар давомида фалокат жойида унинг асоратларини бартараф этиш ишларида жами 526 250 нафар одам қатнашган. Уларнинг барчаси кейинчалик радиация билан зарарланиш оқибатида маълум даражада ногирон бўлган.

Украиналик фотожурналист Игорь Костин 1986 йил 26 апрелда биринчилардан бўлиб Чернобилдаги атом реакторини суратга олганди.

Совет раҳбарияти авариядан бир ҳафта ўтганидан кейингина эълон қилишга рухсат берилган Костиннинг суратлари бутун дунёга тарқалиб, жаҳон ҳамжамиятини фожиа кўламидан хабардор қилганди.

Фотограф ҳалокатдан кейин ҳам тез-тез ушбу ҳудудга келиб, радиация оқибатларини суратларга муҳрлайди.

Авария оқибатларига қарши курашаётган вертолёт сурати, бу сурат бошқа вертолётдан туриб олинган. Авариядан кейинги илк кунлар.

 Чернобил атом электростанцияси ҳудудида тозалаш ишлари, 1986 йил, апрель

1986 йил, 27 апрел. Вертолётдан туриб зарарланиш кўламини мониторинг қилиш жараёни. 

Муддатли ҳарбий хизматга чақирилган аскарлар ишончли ҳимоя кийимларисиз учинчи энергоблок томини тозалашга чиқарилган.

Ликвидаторларнинг ҳимоя воситалари одатда қўлда тайёрланарди.

Ликвидаторлар ишдан қайтмоқда. 

Чернобил АЭСдаги авариядан кейин вайрон бўлган тўртинчи энергоблок атрофида бетон тўсиқ қурилмоқда. Сурат олинган вақт маълум эмас. 

Чернобил ҳалокати ҳудудидан келган автомобил махсус ташкил қилинган ҳудудда дезактивациядан ўтмоқда, 1986 йил, апрель. 

Радиация ҳудудида ишлаган юк машинасини ювиш жараёни.

Тўртинчи энергоблокдаги ёнғинни ўчириш вақтида қатнашган техникалар қабристонларидан бири.

Чернобил АЭСдаги авария оқибатларига қарши курашда қўлланган, радиацияга учраган техникалар қабристони. 1990 йил.

Чернобиль АЭС ҳудудидаги ташлаб кетилган аҳоли пунктларидан бири, 1990 йил, октябрь.

ЧАЭС ҳудудида ташландиқ ҳолатга келган аттракционлар паркидаги чархпалак, 2017 йил.

Москвадаги олтинчи клиника юқори даражада нурланган ўта оғир аҳволдаги беморларни қабул қилган. Уларнинг аксари - биринчи кунданоқ радиоактив ёнғинни ўчириш учун ташланган ўт ўчирувчилар эди. 

Болалар - радиациянинг энг ожиз ва ҳимоясиз қурбонлари эди. 1987 йил. 

Чернобил ҳудудида дозиметрик назорат. 1987 йил.

Игорь ҳалокатдан кейин Беларусда туғилган. Сурат болалар уйида олинган. Ота-онаси ундан воз кечишган. Беларусь, худди Украина каби радиациядан жиддий зарар кўрганди. 

ОАВ маълумотига кўра, 1990-йилларда Игорни унинг суратини Ғарб нашрларида кўриб қолган англиялик аёл асраб олган. 

Ҳалокатдан кейинги илк йилларда радиоактив қумлар етиб келган ҳудудларда туғилган жонзотлар ҳам қўрқинчли мутацияларга учраган.