Трамп «аср келишуви» тафсилотларини ошкор қилди ва Маҳмуд Аббосга мактуб йўллади 

Исроил АҚШ таклиф қилаётган «аср келишуви»ни Фаластин билан келгуси музокараларга асос қилиб олишга тайёр. Бу ҳақда АҚШ президенти Дональд Трамп Оқ уйда Исроил бош вазири Биньямин Нетаньяху билан ўтказган матбуот анжуманида маълум қилди.  

Трампнинг таъкидлашича, АҚШнинг “аср келишуви” деб номланувчи Исроил-Фаластин можаросини ҳал қилишга қаратилган режаси Исроил ва Фаластин давлатлари мавжуд бўлиши, Фаластин ҳудудларининг деярли икки марта ортишини кўзда тутади. «Бу режага кўра, Фаластин ҳудуди деярли икки марта ортади, Шарқий Ал-Қудсда Фаластин пойтахти ташкил этилади ва унда АҚШ фахр билан ўз элчихонасини очади», деб айтган АҚШ президенти. 

«Бугунги келишув фаластинликларга ниҳоят ўз мустақил давлатларини ташкил этиш учун тарихий имкониятдир. Бу масалада деярли илгарилаш бўлмаган охирги 70 йилдан кейин бу улар учун охирги имконият бўлиши мумкин», деб таъкидлаб ўтган Трамп.

Унинг айтишича, АҚШ Фаластин давлати ҳудуди яхлит бўлиши устида ишлайди. Шунингдек, Фаластин ҳукумати ХАМАС ҳаракатини қўллаб-қувватлашни тўхтатиши ва террорчи-худкушлар оилалари учун компенсация сўрашдан воз кечиши лозим. 

Режада Фаластин Исроилнинг Хайфа ва Ашдод портлари инфратузилмасидан фойдаланиш имконини қўлга киритиши белгиланган. Шунингдек, Фаластинга Ўлик денгизнинг шимолий соҳилида курорт очишга рухсат берилади. Режада Фаластиннинг Иордан водийсида “қишлоқ хўжалиги лойиҳаларини давом эттириши” кўзда тутилган, водийнинг ўзи эса Исроил назоратида бўлади.

Бундан ташқари, режада таъкидланишича, фаластинлик қочқинлар Исроилда жойлаша олмайдилар, улар ё Фаластин ҳудудида яшашлари, ё учинчи давлатга кетишлари керак бўлади.

Режада Фаластин ҳудудларининг иқтисодий ривожланишига ҳам алоҳида эътибор қаратилган. Унинг иқтисодий томони Фаластинга 50 млрд доллар берилишини кўзда тутади. Бу эса режа муаллифлари фикрича, миллионлаб иш ўринлари яратишга ва Фаластин ялпи ички маҳсулотини 2 мартадан кўпроққа оширишга имкон беради.

Исроил Фаластин ҳудудларида тураржойлар қуришни 4 йилга тўхтатиши керак бўлади.  

Булар эвазига фаластинликлар Исроилга қарши террордан воз кечишлари керак бўлади, зеро АҚШ курашнинг бундай усулларига қайтилишига йўл қўймайди. «Биз қон тўкишларга, автобусларда портлашларга, тунги клубларга ҳужумлар ва террорга қайтилишига йўл қўймаймиз. Тинчлик муросани талаб қилади, бироқ биз Исроилдан ўз хавфсизлиги масаласида муросага боришини ҳеч қачон сўрамаймиз», деб қўшимча қилган Трамп.  

Унинг таъкидлашича, у Фаластин президенти Маҳмуд Аббосга хат йўллаб, унда «аср келишуви»ни баён этган.

«Мен бугун Аббосга хат йўлладим. Унга янги давлати учун ажратиладиган ерлар 4 йиллик муддатга очиқ бўлиши ва уларга тегилмаслигини тушунтирдим. Яна бир муҳим жиҳат, фаластинликларга давлатларини ташкил этиш билан боғлиқ муаммоларни кўтариш ва ҳал қилиш учун зарур вақт берилади», деб маълум қилган АҚШ етакчиси матбуот анжуманида. 

Трампнинг айтишича, «фаластинликлар бу вақт ичида таклиф қилинган келишувни ўрганишлари, Исроил билан музокаралар ўтказишлари, давлатчилик мезонларини таъминлаб, ҳақиқатан мустақил бўла олишлари мумкин бўлади».

«Президент Аббос, шуни билишингни истардимки, агар сен тинчлик йўлини танласанг, Америка ва бошқа давлатлар сенга турли соҳаларда ёрдам бериш учун у ерда сен билан бирга бўлади, биз сенинг ҳар бир қадамингга ёрдам берамиз», деб таъкидлаб ўтган Трамп.