COVID-19дан тузалгач, ўпкадаги жароҳатлар тўлиқ битиб кетадими?

Коронавирусга қарши кураш штаби аъзоси Севара Убайдуллаева 9 август куни АОКАдаги брифингда аҳолидан тушган саволларга жавоб берди. Бу ҳақда агентлик Telegram каналида хабар берилган.

COVID-19 билан касалланган беморлар ўпкасидаги жароҳатлар қайта тикланадими?

— Бу ўпканинг қандай ва қанчалик жароҳатланишига боғлиқ. Яъни беморда МСКТ (мультиспирал компьютер томография)сида ўпкадаги жароҳатланишлар қанчалик кўп бўлса, шунчалик ўпканинг тикланиши қийинроқ ва узоқроқ муддатни талаб этади. Ўпкада фиброз тўқималар пайдо бўлса, у тўқималар алвеолаларни орқага тикланишига тўсқинлик қилиши мумкин, шу боис имкон қадар касалликдан ҳимояланиш, уни енгил кечувини таъминлаш ҳамда ўпканинг альвеолалари фиброз тўқималар билан қопланмаслигига ҳаракат қилганингиз мақсадга мувофиқдир.

Енгил ва ўрта оғир кечувидаги беморларда жароҳатланиш фоизи камроқ бўлгани боис, бу жароҳатланишлар инсон турмуш тарзига деярли таъсир кўрсатмаслиги мумкин. Лекин кейинчалик ўпкани касалликка чалинувчан бўлиб қолишини кучайтириши мумкин.

Касалликни енгил даражада ўтказдим. Шифокорларнинг айтишича, касалликка иммунитет ҳосил бўларкан. Энди кўчага тиббий ниқобсиз ҳам чиқсам бўладими?

— Касалланиб тузалгандан сўнг иммунитет ҳосил бўлади, лекин бугунги кунда бизда карантин қоидалари бўйича ниқобсиз юриш мумкин эмас. Шунингдек, касалликдан тузалган бўлсангиз ҳам, ҳали организмингиз тикланмаган, тиббий ниқобсиз юриб бошқа юқумли касалликларга чалиниш имкониятингиз кучаяди ва сиз бошқа касаллик билан касалланишингиз мумкин.

Шу боис, тиббий ниқобни карантин қоидаларига риоя қилган ҳолда тақиб юриш талаб этилади.

Укамда короновирус тасдиқланди. Оилавий поликлиникага мурожаат этдик, улар актибактериал дори воситаси — «Азитромицин» ичишни буюришди. Бу тўғрими?

— Азитромицин – антибактериал дори воситаси бўлса-да, унда инфекциянинг ҳужайра ичига киришини блоклаш хусусияти ҳам мавжуд ва ҳозирги вақтда уни қабул қилиш билан вирусни касаллик чақириш занжирининг бири узилишига эришиш мумкин.

Менда COVID-19 бошлангани ва тузалаётганимга 14 кундан ошди, лекин менда ҳолсизлик ва кўп терлаш бор. Бу хавфли эмасми?

— Бугунги кунда кўпгина касаллик ўтказган беморларнинг асосий шикоятлари ҳолсизлик ва кўп терлаш бўлиб, у касаллик жараёнида вирус таъсирида организмга етказилган жароҳатларнинг тикланиш даврида айниқса, кучаймоқда. Бунинг асосий сабаби – организм касаллик даврида кўп қувват ва энергияни йўқотиши ҳисобидан унинг тикланиш жараёнида ҳолсизлик аломати келиб чиқиши бўлса, иккинчи қисми асаб ва руҳий тизимга ҳам боғлиқ. Яъни касалланган одамлар кучли қўрқув билан организмлари кучли стресс ҳам олади, касалликнинг босқичлари ўтганини ҳис қилиш бошланганда организмда бўшаштириш механизми ишга тушади, шу билан инсон ҳолсизлик ҳисси янада ортиб бораверади.

Бундай ҳолатларда енгил ҳазм бўладиган, витамин ва микроэлементларга бой овқатларни кам-камдан еб туриш керак. Товуқ бульонлари, қўй гушти ёки мол гўшти қайнатма шўрваларини истеъмол қилиш инсонга қувват беради. Секин аста енгил ҳаракатларни давом эттириш талаб этилади.

Фарзандим 19 ёшда, коронавирус касаллиги аломатларига ўхшаш шамоллашни ўтказди. Оилавий поликлиникадан келган шифокорлар дориларини қабул қилдик. Боламнинг ҳарорати тушиб, яхши бўлиб қолганди. Мана икки-уч кундан бери куннинг иккинчи ярмида тана ҳарорати 37,1–37,5 даражагача кўтарилиб турибди. Биз яна дорилар қабул қилишимиз керакми? Бундай ҳолатларда нима қилиш керак?

— Бундай ҳолатлар кўпинча касалликдан тузалиш даврида кузатилмоқда, бундай ҳолатларда оилавий шифокорга телефон орқали мурожаат этиш лозим. Бу ҳолат қўшимча иккиламчи инфекция қўшилиши оқибатида ҳам бўлиши мумкин.

Бунда шифокор умумий қон, пешоб ва ахлат таҳлилларини топширишни буюради. Шу билан бирга, болада тахмин қилган бирор касаллиги бўлса, шу касалликка хос текширувларни ўрганади. Таҳлилларда ўзгаришлар бўлса, албатта шу ўзгаришларга қараб дори воситаларини тавсия этади.

Агарда таҳлилларда ўзгариш бўлмаса, бу касалликдан сўнгги асаб-эмоционал ҳолат, асаб тизимидаги ўзгаришлар ҳисобидан бўлиши мумкин. Бундай ҳолатда, шифокор билан маслаҳатлашган ҳолда тинчлантирувчи машқлар, аутотренинглар, ўт дамламалар, керак бўлса дори воситаларини қабул қилиш тавсия этилади.